Қазақстанның несие нарығында жағдай әркелкі. Бірқатар банк несие портфелін жүздеген миллиард теңгеге ұлғайтса, өзгелері кредит көлемін қысқартқан. Олардың арасында елдегі ең ірі он банктің бірі де бар, деп хабарлайды DKNews.kz.
Finprom.kz деректеріне сәйкес, 2026 жылғы 1 қазанда Қазақстанның екінші деңгейлі банктерінің жиынтық несие портфелі 46,8 трлн теңгеге жетті. Жыл басынан бері бұл көрсеткіш 3,3 трлн теңгеге немесе 7,6%-ға өскен.
Алайда өсім барлық банкке бірдей тән емес. Жылдың алғашқы тоғыз айында 14 банк несие портфелін ұлғайтса, тоғыз банкте керісінше төмендеу тіркелген.
Еуразиялық банк несие портфелін 71,8 млрд теңгеге қысқартты
Банк секторындағы ең назар аударарлық өзгерістердің бірі ірі қаржы ұйымдарының ондығында байқалды.
Несие портфелінің көлемі бойынша алғашқы ондыққа кіретін тоғыз банк жыл басынан бері өсім көрсеткен. Ал Еуразиялық банк бұл тізімдегі жалғыз ерекшелік болды.
Банктің несие портфелі 71,8 млрд теңгеге қысқарған.
Бұл көрсеткіш Еуразиялық банкті ірі бәсекелестерінен ерекшелендіріп отыр. Өйткені алғашқы ондықтағы қалған банктер несие көлемін арттырған.
Дегенмен несие портфелінің қысқаруы банктің қаржылық жағдайы нашарлады дегенді білдірмейді. Бұл көрсеткіш берілген несиелер бойынша талаптардың жалпы көлемі қалай өзгергенін көрсетеді, бірақ оның нақты себебін ашпайды.
Отбасы банк несие өсімі бойынша Halyk Bank-тен озды
Несие портфелін ұлғайтуда Отбасы банк көш бастады.
2026 жылдың басынан бері банктің несие портфелі 714,3 млрд теңгеге өсіп, 4,8 трлн теңгеге жеткен.
Бұл Қазақстан банктері арасындағы ең жоғары абсолюттік өсім. Қыркүйек айының өзінде Отбасы банктің несие портфелі тағы 77,2 млрд теңгеге ұлғайды.
Екінші орында Halyk Bank тұр. Оның несие портфелі жыл басынан бері 671,2 млрд теңгеге артып, 13,9 трлн теңгеге жетті.
Жалпы несие көлемі жағынан Halyk Bank Отбасы банктен әлдеқайда алда. Бірақ биылғы өсім бойынша Отбасы банк 43,1 млрд теңгеге озып шыққан.
Үшінші орынға Банк ЦентрКредит жайғасты. Оның несие портфелі 439,7 млрд теңгеге ұлғайып, 5,2 трлн теңгені құрады.
Бес банк несие өсімінің басым бөлігін қамтамасыз етті
Несие портфелінің өсімі бойынша үздік бестікке Kaspi Bank пен ForteBank те енді.
2026 жылдың басынан бергі көрсеткіштер мынадай:
|
Банк |
Несие портфелінің өсімі |
|---|---|
|
Отбасы банк |
+714,3 млрд теңге |
|
Halyk Bank |
+671,2 млрд теңге |
|
Банк ЦентрКредит |
+439,7 млрд теңге |
|
Kaspi Bank |
+361,6 млрд теңге |
|
ForteBank |
+241,2 млрд теңге |
Осы бес банктің несие портфелі жиынтығында шамамен 2,43 трлн теңгеге ұлғайған.
Бұл бүкіл банк секторындағы жыл басынан бергі таза өсімнің 74%-ға жуығына тең.
Демек, елдегі несие портфелінің ұлғаюына негізінен бірнеше ірі қаржы ұйымы үлес қосқан.
Алғашқы ондықтағы басқа банктер де өсім көрсетті.
Home Credit Bank несие портфелін 236,3 млрд теңгеге, Bank RBK 195,1 млрд теңгеге, Bereke Bank 154,6 млрд теңгеге, ал Alatau City Bank 124,8 млрд теңгеге ұлғайтқан.
Қыркүйекте несие көлемі 500 млрд теңгеге жуық өсті
Қыркүйек айында да Қазақстанның банк секторында өсім жалғасты.
Бір ай ішінде екінші деңгейлі банктердің жиынтық несие портфелі 498,7 млрд теңгеге немесе 1,1%-ға артқан.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми мәліметіне сәйкес, 2026 жылғы 1 қазанда Қазақстан банктерінің активтері 76,8 трлн теңгеге жеткен. Қыркүйекте бұл көрсеткіш 1,5%-ға, ал жыл басынан бері 8,6%-ға өскен.
Дегенмен банк секторындағы жалпы өсім барлық қаржы ұйымының несие беруді бірдей қарқынмен арттырып жатқанын білдірмейді.
Несие портфелінің көлеміне жаңадан берілген қарыздармен қатар бұрын рәсімделген несиелердің өтелуі де әсер етеді.
Сондықтан жекелеген банктің несие портфелі қысқарғанына қарап, клиенттер тарапынан сұраныс төмендеді немесе банктің қаржылық жағдайы нашарлады деген қорытынды жасауға болмайды.
Мерзімі өткен несиелер 2,9 трлн теңгеге жетті
Несие көлемінің өсуімен қатар қарыздардың сапасы да назар аударуды қажет етеді.
2026 жылғы 1 қазанда төлем мерзімі жеті күннен астам уақытқа кешіктірілген несиелердің көлемі 2,9 трлн теңгені құрады.
Бұл Қазақстан банктерінің жиынтық несие портфелінің 6,19%-ына тең.
Ал төлемі 30 күннен астам уақытқа кешіктірілген қарыздар 2,3 трлн теңгеге жеткен. Олардың үлесі 5,01% болды.
Банк жүйесіндегі несие сапасын бағалауда NPL 90+ көрсеткіші ерекше мәнге ие. Ол төлем мерзімі 90 күннен астам уақытқа кешіктірілген несиелерді қамтиды.
Қазан айының басында мұндай қарыздардың көлемі 1,8 трлн теңгені немесе жалпы несие портфелінің 3,93%-ын құрады.
Яғни банктердің 46,8 трлн теңгелік несие портфелінің шамамен 4%-ы төлемі үш айдан астам уақытқа кешіктірілген қарыздарға тиесілі.
Бұл көрсеткіш банк секторындағы ұзақ мерзімді берешектің ауқымын көрсетеді. Алайда оның өзі жекелеген банктердің қаржылық тұрақтылығын толық бағалауға жеткіліксіз.
Банктер үшін несие көлемін арттырумен қатар қарыздардың уақытылы қайтарылуы да маңызды. Өйткені несие портфелінің ұлғаюы мерзімі өткен берешектің өсуімен қатар жүруі мүмкін.
Бұған дейін біз Қазақстандағы банк секторының жаңалықтары мен несие нарығындағы өзгерістер туралы да жазған едік. Соңғы деректерге қарағанда, елдегі жиынтық несие портфелі 47 трлн теңгеге жақындағанымен, жыл басынан бері тоғыз банкте бұл көрсеткіш төмендеген.