2026 жылы Shanghai Cooperation Organization құрылғанына 25 жыл толады. Беларусьте аязға төзімді жылыжайлар орнатудан бастап, Қырғызстан мен Өзбекстанда жоғары өнімді алма бақтарын өсіруге дейін Қытай соңғы жылдары ШЫҰ аясындағы ауыл шаруашылығы саласындағы ынтымақтастықты тұрақты түрде дамытып келеді.
Қытайдың солтүстік-батысындағы Шэньси провинциясында орналасқан Янлин жоғары және жаңа аграрлық технологиялар индустриясының демонстрациялық аймағы елдегі осындай мемлекеттік деңгейдегі алғашқы аймақ болып табылады. Мұнда 2019 жылы ШЫҰ агротехнологиялармен алмасу және оқыту жөніндегі демонстрациялық базасы құрылғаннан кейін Янлин ұйымға мүше мемлекеттердің ауыл шаруашылығы саласындағы ынтымақтастығы мен тәжірибе алмасуының маңызды алаңына айналды.
Алма Қырғызстан тұрғындарының сүйікті жемістерінің бірі саналады. Қазіргі уақытта Янлинде орналасқан Солтүстік-Батыс ауыл және орман шаруашылығы ғылым-техника университетінің профессоры Чжан Дунның командасы Қырғызстанда 30 мың алма көшетін өсірумен айналысуда. Ғалым әзірлеген бау-бақша технологияларының арқасында ағаштар отырғызылғаннан кейін екінші жылы жеміс бере бастайды, ал төртінші жылы гектарына 52,5 тоннадан астам өнім береді.
«Бұрын Қырғызстанда Еуропадан бір данасы 100 юаньнан қымбат алма көшеттерін импорттауға басымдық берілетін. Қазір біз элиталық көшеттерді 50 юаньнан сәл жоғары бағамен, ал стандартты көшеттерді 30 юаньнан астам бағамен ұсынамыз. Жобаның мақсаты — Бішкек маңындағы 10 мың гектар алма бағын отырғызуға қажетті көшетпен қамтамасыз ету», — деді Чжан Дун.
2024 жылы Шэньси провинциясындағы Xianheng Agricultural Science and Technology Company корпорациясы Yangling Modern Agriculture International Cooperation Group компаниясымен бірлесіп Өзбекстанның Сырдария облысына 6 мың алма көшетін жеткізді. Олар екіжақты агротехнологиялық демонстрациялық парк аумағына отырғызылды.
«Біздің ынтымақтастығымыздың арқасында өзбек тарабына шетелде инфрақұрылым салудың және түрлі рәсімдерден өз бетінше өтудің қажеті жоқ. Біз бір айдың ішінде көшеттерді отырғызуға көмектесіп, шығындарды азайтып, тиімділікті арттырдық. Бұл көшеттердің жерсіну деңгейі де 90 пайыздан асады», — деді Yangling Modern Agriculture International Cooperation Group компаниясының басқарма төрағасы Минь Лицянь.
Янлиндегі ШЫҰ агротехнологиялармен алмасу және оқыту жөніндегі демонстрациялық базасы құрылғаннан бері мұнда 50-ден астам халықаралық алмасу іс-шарасы өткізіліп, ұйымға мүше елдерден 500-ден астам өкіл келген. Бұл ауыл шаруашылығы саласындағы өңірлік ынтымақтастық пен тәжірибе алмасуды едәуір жандандырды.
ҚХР Сауда министрлігінің мәліметіне сәйкес, тек 2026 жылдың қаңтар айында Қытайдың ШЫҰ елдеріне алма экспорты өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 58,7 пайызға өсіп, 20,2 мың тоннаға жетті. Цитрус жемістерінің экспорты 121,5 пайызға артып, 90,4 мың тоннаны құрады, ал сарымсақ экспорты 4,8 пайызға өсіп, 26,2 мың тоннаға жетті.
Қытай халықаралық мәселелер академиясының Еуразиялық зерттеулер институтының директоры Ли Цзыгоның айтуынша, ШЫҰ елдерінің артықшылықтарын біріктіретін аграрлық ынтымақтастық өзара сенім, өзара тиімділік, теңдік, кеңесу, мәдени әртүрлілікті құрметтеу және ортақ даму қағидаттарына негізделген «Шанхай рухын» жүзеге асыруға ықпал етеді. Сонымен қатар ол ШЫҰ-ның ортақ тағдыр қауымдастығын одан әрі нығайтуға қызмет етеді.
