2026 жылдың 3 қаңтарына қараған түні әлем тағы да геосаясаттың қаншалықты қатал болатынын еске алды. АҚШ Венесуэла аумағына бірқатар соққылар жасады - әуе шабуылдары мен маңызды нысандарға бағытталған операциялар Каракас маңын да қамтыды. Куәгерлер жарылыстарды, түтінді және әскери ұшақтарды көргенін айтты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Сонымен бірге АҚШ президенті Дональд Трамп Венесуэлада жүргізілген операция кезінде Николас Мадуро мен оның жұбайы ұсталып, елден шығарылғанын мәлімдеді. Әлеуметтік желіде ол бұл әрекетті «сәтті арнайы операция» деп атады.
Алғашқы сәттерде тәуелсіз растаулар аз болды - бірақ Вашингтонның риторикасының өзі күш факторының алға шыққанын көрсетті.
Мұнай - фактор және сылтау
АҚШ-тың Венесуэлаға қатысты саясаты жылдар бойы екі тірекке сүйеніп келді:
- санкциялық қысым
- дипломатиялық оқшаулау
Енді оған күш қолдану элементі қосылды.
Басты түйін - мұнай. Венесуэлада әлемдегі ең ірі расталған қорлар бар, бірақ оларға қол жеткізу санкциялар, инфрақұрылым дағдарысы және саяси тұрақсыздық салдарынан шектелген.
Каракас үшін бұл:
- әлемдік нарықтарға шектеулі қолжетімділік
- шикізатты экспорттаудағы қиындықтар
- балама әріптестерге тәуелділіктің артуы
Ал Вашингтон үшін бұл - Батыс жарты шарындағы тежеу стратегиясының бөлігі: энергетикалық ағындарды бақылау, аймақтық режимдерге ықпал ету және қысым тетіктерін қайта бөлу.
Мадуроның ұсталуын не білдіруі мүмкін
Егер Трамптың сөзі толық расталса, Венесуэланы мыналар күтуі ықтимал:
- билік вакуумы
- элиталар арасындағы бақылау үшін күрес
- сыртқы ықпалдың күшеюі
Ал АҚШ үшін - халықаралық заңдылық тұрғысынан жаңа сын.
Тәуекел анық: кез келген қателік жағдайды ұзаққа созылатын дағдарысқа айналдыруы мүмкін - Ирак немесе Ливия сценарийі бойынша.
Әлемдік әсері: мұнай бағасы және жүйкені тоздырған нарықтар
Венесуэладағы күрт эскалация тек геосаясат емес.
Бұл:
- мұнай бағасының құбылуы
- трейдерлердің алаңдаушылығы
- жаһандық нарықтардағы белгісіздіктің өсуі
Қақтығыс неғұрлым ұзаққа созылса - инвесторлардың сенімі соғұрлым қатты әлсіреуі мүмкін, әсіресе дамушы нарықтарда.
Венесуэла тағы да үш жолдың торабында тұр:
- үлкен мұнай
- үлкен саясат
- және үлкен тәуекелдер
Жағдай дамып келеді - тараптардың мәлімдемелері қатаңдай түсуде, ал ставкалар жоғарылап барады.
Басты сұрақ өзгеріссіз: елді кім және қалай басқарады - және бұл дүниеге қалай әсер етеді.
