2026 жылғы 13 қаңтарда Вена Еуразиядағы көлік логистикасының болашағын талқылайтын маңызды алаңға айналды. ЕҚЫҰ-ның Хофбург сарайындағы Bibliotheksaal залында Түркі мемлекеттері ұйымының (ТМҰ) бастамасымен «Жібек жолынан Орта дәлізге: көлік және сауданы жеңілдету арқылы өзара байланысты нығайту» атты дөңгелек үстел отырысы өтті. Іс-шара Венадағы Түркі апталығы аясында ұйымдастырылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл жиын Орта дәліздің жай ғана транзиттік бағыт емес, Азия мен Еуропаны байланыстыратын жаңа стратегиялық өзекке айналып келе жатқанын тағы бір мәрте көрсетті.
Көлік - өңірлік тұрақтылықтың негізі
Дөңгелек үстел Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық ұйымының Бас хатшысы Феридун Х. Синирлиоғлу мен ТМҰ Бас хатшысы, Елші Кубанычбек Омуралиевтің құттықтау сөздерімен ашылды. Екі тарап та көлік байланысы мен сауда рәсімдерін жеңілдету қазіргі геосаяси жағдайда өңірлік ынтымақтастықты тереңдетудің, экономикалық тұрақтылық пен орнықты дамудың басты факторына айналғанын атап өтті.
Олардың айтуынша, сенімді әрі тиімді көлік дәліздері елдер арасындағы өзара тәуелділікті арттырып қана қоймай, жеткізу тізбектерінің үзілу қаупін азайтып, бүкіл Еуразия кеңістігіндегі экономикалық серпінге оң әсер етеді.
Орта дәліз - Жібек жолының заманауи жалғасы
Іс-шараға модераторлық еткен ЕҚЫҰ-ның Экономикалық және экологиялық қызметінің үйлестірушісі, Елші Бакыт Джусупов Орта дәліздің өңірлік интеграция мен көпжақты ынтымақтастықтағы рөліне ерекше тоқталды. Оның айтуынша, көлік инфрақұрылымы бүгінгі таңда тек экономика емес, сенім мен серіктестіктің де құралына айналып отыр.
Халықаралық автомобиль көлігі одағының (IRU) басшысы Умберто де Претто өз баяндамасында халықаралық автомобиль тасымалындағы жаһандық үрдістерге кеңінен тоқталды. Ол цифрландырудың маңызын, шекаралық рәсімдерді жеңілдетудің тиімділігін және халықаралық дәліздердің толыққанды жұмыс істеуі үшін мемлекеттік-жекеменшік серіктестіктің шешуші рөл атқаратынын атап өтті.
Қазақстан және түркі өңірінің транзиттік әлеуеті
Пікірталасқа Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Түркия және Өзбекстанның көлік саласына жауапты ведомстволарының өкілдері, сондай-ақ халықаралық ұйымдар мен сарапшылар қатысты. Олардың қатарында «Қазақстан темір жолы» Директорлар кеңесінің мүшесі әрі Қазақстанның Австриядағы Құрметті консулы Александр Андреас Ширхубер, Әзербайжанның Цифрлық даму және көлік министрлігінің өкілі Фариз Алиев, Қырғызстан Көлік және коммуникация министрлігінің өкілі Нурмат Мусабеков бар.
Қазақстан үшін Орта дәліздің маңызы ерекше. Ел Қытайдан басталып, Каспий арқылы Кавказ бен Еуропаға шығатын бағыттың негізгі буыны ретінде өзінің транзиттік әлеуетін кезең-кезеңімен күшейтіп келеді. Мультимодальды логистика, теміржол және порт инфрақұрылымын дамыту, цифрлық кеден жүйелерін енгізу - осының бәрі Орта дәліздің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған.
ТМҰ-ның нақты қадамдары
ТМҰ Бас хатшысы Кубанычбек Омуралиев өз сөзінде Орта дәліздің түркі өңірі арқылы Азия мен Еуропаны байланыстыратын стратегиялық Шығыс-Батыс бағыты ретінде толық қалыптасқанын атап өтті. Оның айтуынша, бұл дәліз тарихи Жібек жолының логикалық жалғасы болып, жаһандық жеткізу тізбектерін әртараптандыруға және олардың тұрақтылығын арттыруға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ, ол ТМҰ аясында жүзеге асырылып жатқан нақты бастамаларға тоқталды. Атап айтқанда, көлік пен кеден рәсімдерін цифрландыру, шекарадан өту уақытын қысқарту, мультимодальды логистикалық хабтарды дамыту және Түркі мемлекеттерінің логистикалық орталықтары мен жүк тасымалдаушылары Альянсы арқылы мемлекеттік органдар мен жеке сектор арасындағы ынтымақтастықты нығайту мәселелері сөз болды.
Ашық диалог және жаңа серіктестіктер
Дөңгелек үстел Австрияның мемлекеттік органдары мен бизнес өкілдерін, дипломатиялық корпусты, сондай-ақ ТМҰ-ға мүше және бақылаушы елдердің елшілерін біріктіріп, мазмұнды әрі ашық диалог алаңына айналды.
Іс-шара соңында Bibliotheksaal залында өткен қабылдау бейресми пікір алмасуға, жаңа байланыстар орнатуға және халықаралық ұйымдар, ұлттық ведомстволар мен жеке сектор арасындағы ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға мүмкіндік берді.
Венадағы бұл кездесу Орта дәліздің болашағы нақты жоспарлар мен ортақ мүдделерге негізделіп қалыптасып келе жатқанын көрсетті. Ал түркі мемлекеттері үшін бұл бағыт - тек транзит емес, экономикалық ықпалдастық пен ұзақ мерзімді даму жолы.
