Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың жуырда берген резонансты сұхбатынан кейін, онда ол 2026 жылды цифрландыру және жасанды интеллект жылы деп жариялап, жүргізіліп жатқан реформалардың қайтымсыз екенін атап өткен болатын, сарапшылар қауымы елдің жаңа өсу нүктелерін белсенді түрде талқылай бастады.
Ең серпінді дамып келе жатқан салалардың бірі – медициналық туризм болды. Бұл бағытта көрсеткіштер айтарлықтай өсті: 2022 жылы Қазақстанға ем алу үшін 1 280 адам келген болса, 2024 жылы олардың саны 80 мыңға жетті. Біз осы саланың Президенттің «Әділетті Қазақстан» құру және технологиялық көшбасшылық бағытымен қалай үндесіп жатқанын түсіну үшін Қазақстан медициналық туризм қауымдастығының басшысы Кристина Кривецпен сұхбаттастық.
– Кристина Сергеевна, Президент қаңтар айындағы сұхбатында Қазақстан «жаңа жаңғыру кезеңіне» қадам басқанын айтты. Бұл сіздердің салада қалай сезіледі? Біз әлі де ізденіс үстіндеміз бе, әлде әлемдік картада өз орнымызды бекіттік пе?
– Біз қазір өте маңызды бетбұрыс кезеңінде тұрмыз – қарқынды өсуден тұрақты даму кезеңіне өтіп жатырмыз. Егер бұрын Қазақстан медициналық туризм тұрғысынан белгісіз бағыт болса, 2023–2025 жылдары біз сенімді халықаралық серіктеске айналдық.
Бүгінде елімізде JCI халықаралық «алтын стандарт» аккредитациясынан өткен 9 клиника бар. Бұл – жаһандық нарықтағы біздің «паспортымыз». Бізге АҚШ пен Еуропа елдерін қоса алғанда, 45-тен астам мемлекеттен пациенттер келіп жатыр. Олар Қазақстанды тек бағаның 40–70 пайызға арзан болғаны үшін ғана емес, Оңтүстік Корея деңгейіндегі жоғары технологиялық медицинаның қолжетімділігі үшін таңдайды.
– Демек, Қазақстан бүгінде медициналық туризм бойынша Оңтүстік Корея сияқты әлемдік көшбасшылармен бәсекеге түсе ала ма?
– Тек Оңтүстік Кореямен ғана емес, басқа да бірқатар елдермен. Бүгінде біз көшбасшылардан қолжетімді баға, жоғары технология және географиялық артықшылықтың бірегей үйлесімі арқылы ерекшеленеміз.
Ең алдымен, бұл – баға артықшылығы. Қазақстандағы медициналық қызметтердің құны Түркия мен Оңтүстік Кореяға қарағанда орта есеппен 20 пайызға, ал Израиль мен Еуропа елдеріне қарағанда 40–70 пайызға төмен. Бұл ретте қызмет сапасы әлемдік стандарттармен толық сәйкес келеді.
Екінші маңызды фактор – технологиялық паритет. Бағаның төмен болуына қарамастан, қазақстандық клиникалардың технологиялық базасы Оңтүстік Корея деңгейінде. Елде роботтандырылған хирургия, сәулелік терапия, кардиохирургия, нейрохирургия және репродуктивті медицинадағы озық әдістер сәтті қолданылып келеді.
Цифрлық көшбасшылық пен жасанды интеллекттің де рөлі зор. Қазақстан жасанды интеллектіні терең интеграциялау арқылы Азиядағы «ақылды хабқа» айналуды көздеп отыр. ЖИ шешімдерін енгізу диагностика уақытын шамамен 40 пайызға қысқартып, дәлдігін арттыруға мүмкіндік береді. Бұл – нарықтағы бұрыннан қалыптасқан ойыншылармен салыстырғанда біздің бірегей артықшылығымыз. Сонымен қатар, пациенттерге 24 сағат ішінде жауап беру үшін ЖИ қолдану жоспарланып отыр, бұл тиімділік жағынан Түркия мен Кореядан озып шығуға мүмкіндік береді.
Тағы бір артықшылық – географиялық және мәдени жақындық. Қазақстан Еуразияның дәл ортасында орналасқан, бұл ТМД елдері, Қытай және Таяу Шығыс елдерінен келетін пациенттер үшін өте ыңғайлы. Орыс тілді диаспора үшін тілдік кедергінің болмауы, сондай-ақ тікелей әуе рейстерінің көптігі де маңызды фактор.
Сонымен қатар, пациенттер емделуді бірегей табиғи аймақтардағы оңалтумен ұштастыра алады. Қазақстан Алматыдан Бурабайға дейін жоғары технологиялық медицинаны табиғи қалпына келу мүмкіндігімен қатар ұсынады. Шығыс қонақжайлығы мен батыстық сервис стандарттарының үйлесімі де жиі атап өтіледі.
Соңында, практикалық тұрғыдан тағы бір маңызды артықшылық – бюрократияның аздығы. Батыс және Шығыс Еуропа елдерінің денсаулық сақтау жүйелерімен салыстырғанда, Қазақстанда рәсімдер жеңіл, кезектер аз. Сондықтан біз өзімізді жай ғана арзан балама ретінде емес, ең заманауи цифрлық құралдарды пайдалана отырып, «төмен бағаға жоғары сапа» іздейтін пациенттердің саналы таңдауы ретінде ұсынамыз.
– Сіз цифрлық көшбасшылық пен жасанды интеллект туралы айттыңыз. Президент 2026 жылды ЖИ жылы деп жариялап, технологияларды «ұлттың өмір сүру мәселесі» деп атады. Қауымдастық GlobalMed KZ көрмесінде ЖИ шешімін ұсынды. Бұл трендке ілесу ме, әлде нақты құрал ма?
– Біз үшін жасанды интеллект – Қазақстанды Азиядағы ақылды хабқа айналдыратын нақты тетік. Maint серіктестерімен бірге медицина, туризм және сервисті біріктіретін платформа жасадық. Ол саладағы бытыраңқылықты жояды: ЖИ симптомдарды талдайды, клиниканы таңдайды және логистиканы толық жоспарлайды. Бұл – Президент «Ғылым ордасында» сөйлеген сөзінде айтқандай, деректердің «жаңа алтынға» айналуының нақты көрінісі.
Қазірдің өзінде ЖИ диагностикалық қателіктерді 30 пайызға азайтуға мүмкіндік беріп отыр. Егер біз пациентке 24 сағат ішінде ЖИ-чатбот арқылы жауап бере алсақ, Түркия мен Кореямен бәсекеде жеңіске жетеміз. Бұл – Мемлекет басшысының ЖИ-ді қоғамдық өмірге енгізу жөніндегі тапсырмасының тікелей жүзеге асуы.
– Президент «Заң мен тәртіп» қағидасына ерекше мән береді. Сіздер медициналық туризм туралы жеке заң қабылдауды қолдап жүрсіздер. Қазіргі ережелер неге жеткіліксіз?
– Тұрақты даму нақты «ойын ережелерінсіз» мүмкін емес. Қазір медициналық туризм денсаулық сақтау мен туризм салаларының арасында «сұр аймақта» қалып отыр. Бұл алаяқтық схемаларға жол ашады және мемлекеттік клиникалардың агенттермен толыққанды жұмыс істеуіне кедергі келтіреді. Бізге саланы заңдастыру қажет: пациент құқықтарын нақтылау, тәуекелдерді сақтандыру және визалық қолдау. Заң – бұл бюрократия емес, қауіпсіздік кепілі. Ол ірі инвесторлар үшін тартымдылықты арттырады, бұл туралы Президент үнемі айтып келеді.
– Президент сұхбатында «жасампаз патриотизм» және бизнестің халық алдындағы жауапкершілігі туралы да айтты. Сіз жүздеген ойыншыны біріктіретін қауымдастықты басқарып отырсыз. Бұл қағида сіз үшін нені білдіреді?
– Патриотизм – бұл даңғаза сөз емес, адал еңбек. Президент айтқандай, бұл – күнделікті жұмыс. Медициналық туризмнің табысы – елге қосылған нақты үлес. Шетелдік пациент «қайта үміт сыйладыңыз» деп алғыс айтқанда, ол бүкіл Қазақстанға алғыс білдіреді.
Бұл мен үшін жеке мәселе де. Мен халықаралық нарықта жұмыс істесем де, әлемнің кез келген клиникасына қолжетімділігім болса да, өзім де, отбасым да медициналық көмекті тек Қазақстанда аламыз. Бұл – біз мемлекетпен бірге құрып жатқан жүйеге деген сенім. Біз бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі бар, ал медицинаның пациентке бағытталған экожүйесін қалыптастырып жатырмыз.
– Қазақстанның «прайм дәуірі» туралы жастар жиі айтып жүр. Осы контексте саланың болашағын қалай көресіз?
– 2030 жылға қарай біз жылына 300 мың медициналық турист қабылдауды жоспарлап отырмыз. Диагностиканың 80 пайызы жасанды интеллект пен телемедицина арқылы жүргізіледі.
Қазіргі таңда жаһандық медицина нарығы қайта құрылу кезеңінде тұр. Қазақстанның бұл жаңа ландшафтқа қуып жетуші ретінде емес, оны қалыптастыратын ойыншы ретінде кіруге нақты мүмкіндігі бар. Қауымдастық осы жолда мемлекеттің сенімді серіктесі болуға дайын, Қазақстанды сапа, әділеттілік және жоғары технологиялар брендіне айналдыру үшін жұмыс істей береді.
