2025 жылғы желтоқсан айында Рига қаласында Қазақстан мен Қырғыз Республикасының Халық әртісі Димаш Құдайбергеннің үшінші әлемдік турнесінің қорытынды концерті өтті. «Stranger» сериясындағы финалдық шоуын вокалист жаңа қоғамдық мәртебеде - БҰҰ жанындағы Халықаралық көші-қон ұйымының (ХКХ) Жаһандық игі ниет елшісі ретінде өткізді. Өнердің халықтарды жақындастырудағы және өзара түсіністікке жетудегі рөлі туралы DK Media Europe редакциясы Қазақстанның Латвиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Дәурен КӘРІПОВПЕН әңгімелесті.
Бұған дейін Германиядағы Қазақстан Елшісі қызметін атқарған Дәурен Кәріповпен таныс DK Media Europe редакциясы Ригада оны Қазақстанның Латвиядағы Елшісі ретінде қайта жолықтырып, үлкен қуанышпен сұхбаттасты.
Gov
– Құрметті Дәурен мырза, біз Германиядағы Қазақстан Елшілігі Сіздің басшылығыңызбен мәдени өзара алмасуды дамыту бағытында белсенді жұмыс жүргізгенін жақсы білеміз. Сол тәжірибе Қазақстан мен Латвия арасындағы мәдени көпірлерді қалыптастыруда Сізге қалай көмектесіп жүр?
– Германиядағы жұмыс маған тұрақты мәдени байланыстардың қалай қалыптасатынын және оларды нәтижелі ететін факторларды жақсы түсінуге мүмкіндік берді. Сол кезде басталған көптеген жобалар бүгінде де жалғасын тауып келеді. Бұл - табысты мәдени алмасу сенімге, ашық диалогқа және жүйелі жұмысқа негізделетінін айқын көрсетеді.
Латвияда да осы қағидаттар өзекті. Мұнда да Германиядағыдай жергілікті серіктестермен қарым-қатынасты қаншалықты мұқият құра алатынымыз, өзара мүдделерді ескеруге және бірлескен бастамаларға кеңістік ашуға қаншалықты дайын екеніміз маңызды рөл атқарады. Мәдениет пен өнер адамдарды жақындастыратын әмбебап тіл болып қала береді.
Алдыңғы тәжірибе мүмкіндіктерді жылдам байқауға, тоғысатын тұстарды көруге және неғұрлым дәл шешімдер қабылдауға көмектеседі. Сонымен бірге әр елдің өзіндік ерекшелігін ескеру маңызды. Латвияның бай мәдени ортасы және халықаралық ынтымақтастыққа деген қызығушылығы жоғары. Мұның бәрі халықтарымыз арасындағы мәдени көпірді одан әрі нығайтуға берік негіз қалайды.
– Сіз Қазақстандық әртістердің, әсіресе Димаш деңгейіндегі өнер иелерінің достас елдер арасындағы өзара түсіністікке қосатын үлесін қалай бағалайсыз?
– Мәдени шаралар кейде дипломатия сөзбен ұзақ түсіндіретін дүниені бір сәтте-ақ жеткізе алады. Димаш сияқты ауқымды тұлға сахнаға шыққанда, ол адамдарды тіліне, шығу тегіне қарамастан эмоциялық тұрғыда біріктіреді. Мұндай өнер елге деген сенім мен қызығушылықты қалыптастырады. Бұл - халықтар арасындағы қарым-қатынастың қарапайым, бірақ өте қуатты формасы. Ал тыңдарман орындаушының шынайылығын қаншалықты терең сезінсе, мемлекеттер арасындағы өзара түсіністікті қалыптастыру да соншалықты жеңіл болады.
– Димаш 2022 жылы Ригада жеке концерт берген еді. Үш жылдан кейін ол қайта оралды. Оның бұл қызметінің жалпы және Қазақстан үшін пайдасын қалай бағалайсыз?
– Оның жаңа қоғамдық рөлі шығармашылығының әсерін одан әрі күшейтті. Таланты арқылы танылған адам гуманитарлық мәселелер туралы сөз қозғай бастағанда, бұл тақырыптар мүлде басқа деңгейге көтеріледі. Қазақстан үшін бұл елді нақты құндылықтар арқылы көрсетуге мүмкіндік - құрмет, ашықтық, қиын жағдайға тап болған адамдарға назар аудару. Мұндай қызмет ресми арналарды алмастырмайды, бірақ оларды миллиондаған адамға түсінікті тілмен толықтырады.
– Димаш шетелдік журналистер мен БАҚ-тың назарын жиі аударып келеді. Бұл әлеуетті қалай тиімді пайдалануға болады деп ойлайсыз?
– Ең бастысы - ақпараттық шуды емес, мазмұнды алға шығару. Шетелдік БАҚ қызығушылық танытқанда, тек әртістің жеке жетістіктері туралы емес, мәдени жобалар, бірлескен бастамалар, ынтымақтастық мүмкіндіктері жайлы айтуға болады. Мысалы, концерт туралы материалдар қазақ мәдениеті, заманауи өнер, жастар бағдарламалары жөніндегі ақпаратпен толықтырылса, контекст кеңейіп, елге деген тұрақты қызығушылық қалыптасады.
– Бұл концерттен Сіз қазақ диаспорасы, Елшілік және жалпы Қазақстан үшін қандай нәтиже күттіңіз?
– Диаспора үшін мұндай концерттер - отанмен рухани байланыс орнатудың бір жолы. Елшілік үшін - жергілікті серіктестермен қарым-қатынасты нығайту, бірлескен мәдени жобаларға назар аударту, Қазақстанды ашық әрі заманауи мемлекет ретінде таныту мүмкіндігі. Ал кең мағынада мұндай шаралар елдің жағымды бейнесін қалыптастырып, адами сенімге негізделген жұмыс байланыстарын құруға көмектеседі.
– «Жұмсақ күш» ұғымы Димашқа қатысты жиі айтылады. Латвияда оны қалай сезінесіз?
– Латвияда Димаштың «жұмсақ күші» өте нақты көрінеді - оның музыкасына деген жоғары қызығушылық, кәсіби шеберлігіне құрмет, оның тұлғасы арқылы Қазақстанға деген жылы көзқарас. Адамдар елді ресми құжаттар арқылы емес, әртістің тудырған эмоциялары арқылы таниды.
Біз мәдени алмасуларды, білім беру жобаларын кеңейтуде, латвиялық серіктестерді бастамаларымызға тартуда үлкен әлеует көріп отырмыз. Тәжірибе көрсеткендей, қызығушылық табиғи түрде пайда болғанда, оны бірлескен істерге бағыттау әлдеқайда оңай. Міне, «жұмсақ күштің» тиімділігі де осында.
– Залдағы көрермендердің барлығы Димашпен бірге қазақша ән айтқан сәт Сізге қалай әсер етті? Ал поляк жанкүйері Артурдың сахнада «Махаббат бер маған» әнін орындауы ше?
– Бұл өте әсерлі сәт болды. Бүкіл залдың Димашпен бірге қазақ тілінде ән айтуы - тілдің мұнда ешқандай шекарасы жоқ екенін көрсетті. Адамдар сөзді мінсіз білгені үшін емес, музыканы жүрегімен сезінгені үшін ән айтты.
Ал Артурдың сахнадағы өнері - бөлек әңгіме. Оның әнді әсер үшін емес, жүрекпен орындағаны анық байқалды. Польша жанкүйерінің «Махаббат бер маған» әнін осындай құрметпен әрі шынайы орындауы Димаш музыкасының әр елден шыққан адамдарды қалай біріктіретінін көрсетті.
Жалпы, бұл сәттер Димаштың музыкасы географиялық және тілдік шекаралардан асып, өнерге деген құрмет пен сүйіспеншілікке негізделген жаһандық қауымдастық қалыптастырып отырғанының жарқын дәлелі деп ойлаймын. Олар, сөзсіз, оның фан-қозғалысы тарихындағы ең есте қаларлық әрі әсерлі оқиғалардың бірі болды.
