Теңіз кен орнында мұнай өндіру қайта жанданды. Бүгін «Теңізшевройл» компаниясы 18–26 қаңтар аралығындағы уақытша тоқтатудан кейін өндірісті қайта бастады. Тоқтауға себеп – Теңіздегі электр станциясында шыққан өрт, нәтижесінде екі трансформатор зақымданған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Осы жағдайдан кейін басты сұрақ туындады: бұл үзіліс Каспий құбыр консорциумы (КҚК) арқылы мұнай экспорттауға қаншалықты әсер етті?
Қысқамерзімді әсер бар, бірақ дағдарыс емес
Тәуелсіз қаржы сарапшысы Андрей Чеботарёвтің айтуынша, қысқа мерзімде мұнай өндірудің төмендеуі байқалады, алайда ол шешуші сипатқа ие емес.
Теңіз – CPC Blend мұнайының негізгі көзі. Сондықтан кез келген тоқтау КҚК арқылы жөнелтілетін көлемдерге тікелей әсер етеді. Бірақ бұл жолы әңгіме жүйелі мәселе туралы емес, уақытша кідіріс жайында.
Нарық бұл үзілісті неге жеңіл қабылдады
Сарапшының сөзінше, КҚК жүйесінде белгілі бір тұрақтылық буфері бар. Оған жиналған қорлар, икемді жөнелту кестелері және мұнай ағындарын қайта бөлу мүмкіндігі кіреді.
Сол себепті бір реттік өндіріс тоқтауы экспортта бірден үлкен іркілістерге әкелмейді. Мұндай жағдайларды нарық, әдетте, ауыр салдарсыз өткереді.
Жоғалған көлемді өтеуге бола ма
Теориялық тұрғыдан Қазақстан басқа кен орындары есебінен жоғалған көлемнің бір бөлігін өтей алады. Алайда тәжірибе жүзінде бұл шектеулі мүмкіндік.
Өндірісті күрт арттыру инфрақұрылымға, сақтау қоймаларына және логистикаға қосымша салмақ түсіреді. Сондықтан мұнда толық өтеу емес, тек белгілі бір деңгейде теңестіру туралы ғана айтуға болады.
Қауіп қай кезде туындайды
Чеботарёвтің айтуынша, ұзақмерзімді тәуекелдер техникалық немесе реттеуші шектеулер созылып кеткен жағдайда ғана пайда болады.
Егер тоқтаулар ақпан айына дейін жалғасып, CPC Blend партиялары жиі-жиі тоқтатыла бастаса, салдары айқынырақ болар еді. Мұндай жағдайда:
- жеткізілімдердің болжамдылығы төмендейді
- трейдерлер сақтық танытады
- мұнай бағасына дисконт пайда болуы мүмкін
Консорциум қатысушылары үшін бұл – табыстың азаюы және беделдік тәуекелдер.
Бірақ жүйелік дағдарыс жоқ
Соның өзінде мұндай сценарийдің өзі жүйелік дағдарысқа әкелмейді. Бұл – нарық тәуекел факторы ретінде ескеретін стресс-эпизод қана.
Теңізде өндірістің қайта іске қосылуы жағдайдың жергілікті әрі басқарылатын болғанын көрсетті. КҚК үшін де, жалпы мұнай нарығы үшін де бұл бір нәрсені дәлелдейді: жүйе күтпеген жағдайларда да тұрақтылығын сақтай алады.
