Қазақстанда балалардың болашағына бағытталған ең ауқымды құжаттардың бірі қабылданды. ЮНИСЕФ «Қазақстан балалары» ұлттық бағдарламасының (2026-2030) бекітілуін құптап, оны елдегі 6,9 миллион баланың әл-ауқатын арттыруға арналған кешенді стратегия деп бағалады. Бұл - Қазақстан халқының шамамен 34 пайызы, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бағдарлама Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен әзірленген және балалардың мүддесін қорғауға бағытталған мемлекеттік саясатты бір арнаға тоғыстырады.
Құжат емес, нақты әрекет жоспары
«Қазақстан балалары» - декларативті ниеттермен шектелмейтін бағдарлама. Құжатта 2026-2030 жылдарға арналған 158 нақты шара қарастырылған. Олар әлеуметтік қорғау, денсаулық сақтау, білім беру және балалар қауіпсіздігін күшейтуге бағытталған. Бағдарламаның жалпы бюджеті 2,6 млрд АҚШ долларын құрайды.
Бұл - мемлекеттің балалар мәселесіне жүйелі әрі ұзақ мерзімді көзқараспен қарап отырғанын көрсетеді.
Отбасы, цифрлық қауіпсіздік және балаға бейімделген орта
Бағдарламада отбасыларды қолдау мен позитивті ата-ана болу мәдениетін дамытуға ерекше мән берілген. Сарапшылардың пікірінше, баланың әл-ауқаты ең алдымен отбасыдан басталады.
Сонымен қатар балалардың цифрлық қауіпсіздігі жеке басым бағыт ретінде айқындалған. Интернет пен әлеуметтік желілердің ықпалы артқан кезеңде бұл мәселе бұрынғыдан да өзекті бола түсті.
Бағдарлама аясында:
- жаңа медициналық және оңалту мекемелерін салу,
- инклюзивті және балаға мейірімді қызметтерді кеңейту,
- мектептерде психологиялық қолдауды дамыту,
- өңірлік деңгейде балаларды қорғау жүйесін күшейту көзделген.
Мамандардың кәсіби стандарттарын арттыру да маңызды міндеттердің қатарында.
ЮНИСЕФ - стратегиялық серіктес
ЮНИСЕФ бағдарламаны әзірлеу барысында Қазақстан Үкіметінің негізгі стратегиялық серіктесі болды. Ұйым ұлттық саясатқа Бала құқықтары туралы конвенцияның халықаралық нормаларын, БҰҰ-ның жаһандық стратегияларын және әлемдік озық тәжірибелерді енгізуге көмектесті.
ЮНИСЕФ сарапшылары бағдарламаның тұжырымдамалық негіздерін, нәтижелер индикаторларын, салааралық үйлестіру тетіктерін, сондай-ақ мониторинг пен бағалау тәсілдерін әзірлеуге жүйелі қолдау көрсетті.
Балалардың нақты қажеттіліктеріне негізделген бағдарлама
Бағдарламаның маңызды ерекшелігі - оның нақты деректерге сүйенуі. ЮНИСЕФ жаһандық дәлелді тәжірибелерді, MICS зерттеулерінің деректерін және талдамалық материалдарды пайдаланып, бағдарламаның балалар мен отбасылардың шынайы қажеттіліктеріне бағытталуын қамтамасыз етті.
Сонымен қатар балалар мен отбасыларды ерте анықтау және сүйемелдеу жүйелерін дамыту, балаларды қорғауға арналған цифрлық шешімдер мен әлеуметтік және психологиялық қолдау қызметтерін кеңейту көзделген.
Мемлекеттік органдар мен балалардың өзі қатысқан
«Қазақстан балалары» бағдарламасы кең ведомствоаралық ынтымақтастықтың нәтижесі болды. Оған Мемлекеттік кеңесші, Бала құқықтары жөніндегі уәкіл, Оқу-ағарту министрлігі, Балалардың құқықтарын қорғау комитеті, азаматтық сектор өкілдері қатысты.
Ең маңыздысы - ұлттық консультациялар барысында балалардың өз пікірлері де ескерілді. Бұл тәсіл халықаралық стандарттарға толық сай келеді.
Тұрақты даму мақсаттарына үлес
Бағдарламаны қабылдау БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізуге тікелей ықпал етеді. Атап айтқанда:
-
ТДМ 3 - Денсаулық және әл-ауқат,
-
ТДМ 4 - Сапалы білім,
-
ТДМ 10 - Теңсіздікті қысқарту.
Сонымен қатар құжат Қазақстандағы бала құқықтарын қорғаудың ұлттық жүйесін одан әрі нығайтады.
Алда не күтіп тұр
ЮНИСЕФ бағдарламаны іске асыру кезеңінде де Қазақстан Үкіметімен стратегиялық серіктес ретінде жұмысын жалғастырады. Ұйым халықаралық сараптаманы жұмылдыруға, реформаларды ұлттық және өңірлік деңгейде енгізуге, тұрақты қаржыландыру мен есеп беру жүйелерін дамытуға қолдау көрсетпек.
Сондай-ақ балалар мен жастардың саясатты қалыптастырудағы рөлі күшейтіледі.
«Қазақстан балалары» - бұл тек бағдарлама емес. Бұл - мемлекеттің болашақ ұрпаққа деген жауапкершілігінің нақты көрінісі.
