Халықаралық валюта қоры 2025 жылы ЖІӨ өсімі 6,2% болады деп болжайды, бірақ инфляция мен бюджетке қатысты ескертулер бар, деп хабарлайды DKNews.kz.
2026 жылғы 27 қаңтарда Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) Қазақстанға 2025 жылғы 6–19 қараша аралығында келген миссияның қорытындысы бойынша Staff Report есебін жариялады. Құжатта ел экономикасының қазіргі ахуалы, өсу факторлары, тәуекелдер мен алдағы кезеңге арналған ұсынымдар қамтылған.
ХВҚ-ның негізгі қорытындысы — Қазақстан экономикасы жоғары қарқынмен өсіп жатыр, алайда сонымен қатар экономиканың «қызып кету» белгілері байқала бастады.
Экономика неге қарқынды өсіп жатыр
ХВҚ бағалауынша, 2025 жылы Қазақстан экономикасының өсімі 6,2%-ға дейін жеделдейді. Бұл соңғы жылдардағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі.
Өсімге бірнеше фактор бір мезетте әсер етіп отыр:
- ішкі сұраныстың орнықты кеңеюі
- мұнай өндіру көлемінің артуы
- мұнайдан тыс салалардағы жоғары белсенділік
- ірі инфрақұрылымдық жобалардың іске асырылуы
- ынталандырушы салық-бюджет саясаты
- мемлекеттік кәсіпорындар тарапынан инвестициялардың өсуі
Яғни экономика бір мезгілде бірнеше «қозғаушы күштің» әсерімен дамып келеді.
Резервтер бар, банк жүйесі тұрақты
ХВҚ Қазақстанның фискалдық және сыртқы резервтері айтарлықтай жоғары екенін атап өтті. Бұл елге сыртқы күйзелістерге төтеп беруге мүмкіндік береді.
Сондай-ақ банк секторының жалпы жағдайы оң бағаланды. Сарапшылардың пікірінше, қаржы жүйесі қазіргі жағдайда тұрақтылығын сақтап отыр.
Ұлттық Банктің саясаты дұрыс, бірақ босаңсуға ерте
ХВҚ Қазақстан Ұлттық Банкінің ақша-кредит саясатын қатаңдату жөніндегі қадамдарын қолдайды. Атап айтқанда:
- базалық мөлшерлемені көтеру
- артық өтімділікті алып қою шаралары
Фонд инфляция нысаналы деңгейге жақындағанға дейін қатаң саясатты сақтау маңызды екенін баса айтты.
Сонымен қатар өтімділікті басқаруды күшейту ұсынылады:
- Ұлттық Банктің қысқамерзімді ноталарын көбірек шығару
- бұл жұмысты Қаржы министрлігінің мемлекеттік бағалы қағаздарымен үйлестіру
Бюджет пен мемлекеттік шығындарға ескерту
ХВҚ макроэкономикалық саясатты үйлестіруді күшейту қажеттігін атап өтеді. Негізгі ұсыныстар:
- квазифискалдық операцияларды шектеу
- бюджет қағидаларын қатаң сақтау
- бюджет кірісінің Ұлттық қор трансферттеріне тәуелділігін азайту
Сарапшылардың ойынша, қазіргі өсім мемлекеттік шығындар арқылы қолдау тауып отыр, алайда бұл ұзақ мерзімде инфляциялық қысымды күшейтуі мүмкін.
Экономиканы әртараптандыру - басты міндет
ХВҚ құрылымдық реформаларды жеделдетуді ұсынады. Басым бағыттар қатарында:
- экономикадағы мемлекет рөлін азайту
- жеке секторды дамыту
- қаржы нарығын тереңдету
- іскерлік ахуалды жақсарту
- корпоративтік басқару сапасын арттыру
Сондай-ақ 2023 жылғы Қаржы секторын бағалау бағдарламасы (FSAP) аясында әзірленген қаржы тұрақтылығын нығайту жөніндегі ұсынымдарды іске асыруды жалғастыру қажет екені айтылды.
Қандай тәуекелдер бар
ХВҚ Қазақстан экономикасы үшін бірнеше негізгі тәуекелді атап өтті:
- сауда-серіктес елдердегі экономикалық өсімнің баяулауы
- геосаяси белгісіздіктің күшеюі
- әлемдік мұнай бағасының төмендеуі
- инфляциялық күтулердің артуы
Бұл факторлар өсім қарқынына қысым түсіруі мүмкін.
Алдағы жылдары не күтіледі
Ортамерзімді перспективада ХВҚ экономика өсімі 3,5%-ға дейін баяулайды деп болжайды. Бұл:
- мұнай өндіру көлемінің тұрақтануымен
- ішкі сұраныстың біртіндеп бәсеңдеуімен
- инфляцияның төмендеуімен байланысты
Сарапшылар мұны қалыпты және теңгерімді даму кезеңіне өту ретінде сипаттайды.
Негізгі түйін
Қазақстан экономикасы қазір жоғары қарқынмен өсіп отыр. Алайда ХВҚ-ның бағалауынша, басты міндет — қысқа мерзімді өсім мен ұзақ мерзімді тұрақтылық арасындағы тепе-теңдікті сақтау. Ол үшін қатаң макросаясат, бюджеттік тәртіп және құрылымдық реформалар шешуші рөл атқарады.
