Халықаралық валюта қоры Қазақстанмен жүргізілген кезекті консультациялар қорытындысын жариялады. Халықаралық валюта қоры миссиясы 2025 жылғы 6-19 қараша аралығында елдің мемлекеттік органдары мен қаржы секторына жауапты ұйымдарымен бірқатар кездесулер өткізген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жалпы қорытынды – Қазақстанның қаржы жүйесі орнықты, алайда алдағы кезеңде ерекше назар аударуды қажет ететін тұстар да бар.
Банктерге қатысты негізгі баға қандай
ХВҚ бағалауынша, Қазақстанның банк секторы соңғы жылдардағы тұтынушылық кредиттің жылдам өсуіне қарамастан жоғары капиталдандырылған әрі өтімді күйінде қалып отыр. Бұл банктердің ықтимал күйзелістерге қарсы тұра алатын белгілі бір қорғаныс қоры бар екенін білдіреді.
Сонымен қатар, қаржылық тәуекелдер әзірге қалыпты деңгейде, ал банк активтерінің сапасы қолайлы деп бағаланған. Яғни жүйелік дағдарыс белгілері байқалмайды.
Реформалар бар, нәтиже де көрініп тұр
ХВҚ Қазақстанның Қаржы секторын бағалау бағдарламасы (FSAP 2023) аясындағы ұсынымдарды іске асырудағы ілгерілеуін оң бағалады. Атап айтқанда:
- банктік қадағалау күшейтіліп жатыр,
- қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау жүйесі дамып келеді,
- қаржы нарығын реттеу жетілдірілуде.
Бұл қадамдар қаржы жүйесін ұзақ мерзімді перспективада тұрақты етуге бағытталған.
Негізгі алаңдаушылық – халықтың қарызы
Дегенмен ХВҚ ерекше атап өткен тәуекелдердің бірі – үй шаруашылықтарының борыш жүктемесінің өсуі. Қордың пікірінше, бұл бағытта босаңсуға болмайды.
Сондықтан макро- және микропруденциялық шараларды жалғастыру, яғни халықтың шамадан тыс қарызға батуының алдын алатын тетіктерді сақтау маңызды. Бұл – тек банктер үшін емес, жалпы экономикалық тұрақтылық үшін қажет.
Инфляция және үйлесімді саясаттың маңызы
ХВҚ Үкіметтің, Ұлттық Банктің және қаржы саласына жауапты Агенттіктің бірлескен іс-қимылын оң бағалады. Бұл шаралар:
- инфляциялық қысымды тежеуге,
- макроэкономикалық тұрақтылықты сақтауға,
- орнықты әрі инклюзивті экономикалық өсуді қамтамасыз етуге бағытталған.
Қордың басты ескертуі – осы саясаттардың дәйекті және үйлестірілген түрде іске асуы. Бір институттың әрекеті екіншісіне қайшы келмеуі тиіс.
Алдағы реформаларға қандай басымдық берілді
ХВҚ алдағы кезеңге арналған бірнеше негізгі бағытты атап өтті:
- Банктер туралы жаңа заңды қабылдау,
- проблемалық банктерді реттеу тетігін кезең-кезеңімен енгізу,
- цифрлық қаржы активтерін реттеу мен қадағалауды дамыту,
- қаржы реттеушісінің институционалдық әлеуетін күшейту.
Бұл – қаржы жүйесін қазіргі заман талаптарына бейімдеуге бағытталған қадамдар.
Қарапайым тілмен айтқанда, бұл нені білдіреді
ХВҚ есебі Қазақстанның қаржы жүйесі дұрыс бағытта дамып келе жатқанын, бірақ тәуекелдерді үнемі бақылауда ұстау қажет екенін көрсетеді. Банктер тұрақты, реформалар жүріп жатыр, алайда халықтың кредиттік жүктемесі мен жаңа қаржы құралдарына қатысты саясат ерекше мұқият болуды талап етеді.
Қорытынды біреу: қаржылық тұрақтылық – бір реттік жетістік емес, күнделікті бақылау мен жүйелі саясаттың нәтижесі. ХВҚ дәл осыны Қазақстанға тағы бір мәрте еске салды.
