Қазақстан газ саласында тарихи қадам жасауға жақындап келеді. Елде алғаш рет күрделі және дәстүрлі емес газды өнеркәсіптік деңгейде өндіру жоспарланып отыр. Әңгіме Қызылорда облысындағы ең ірі «Созақ» кен орны туралы. Бұл жоба Қазақстанның газ картасын түбегейлі өзгертуі мүмкін, деп хабарлайды DKNews.kz.
Kazakh Invest пен Geo Jade Petroleum Corporation меморандумға қол қойды. Құжатқа сәйкес, кен орнын қосымша барлау мен игеруге 7,8 млрд доллар инвестиция салу көзделген. Бұл тек ірі қаржы емес - Қазақстан үшін газ өндірудің жаңа технологиялық дәуіріне өту.
Бір триллион текше метрге дейінгі әлеует
Қазіргі таңда Қазақстандағы дәстүрлі емес газдың расталған қоры шамамен 100 млрд текше метр деп бағаланады. Алайда «Созақ» бойынша алдын ала есептер әлдеқайда ауқымды - жиынтық өндіріс бір трлн текше метрге дейін жетуі мүмкін.
Жоба әзірге қосымша барлау сатысында. Алдағы бір жылда инвесторлар қорды нақтылау үшін шамамен 250 млн доллар құюды жоспарлап отыр. Әңгіме тығыз газ, көмір қабаттарындағы метан және сланец газына қатысты. Бұл ресурстар кейін тауарлық газға өңделеді.
Қазақстан үшін жаңа бағыт
Kazakh Invest басқарма төрағасы Сұлтанғали Кінжақұловтың айтуынша, күрделі және дәстүрлі емес газды өндіру Қазақстан үшін мүлде жаңа сала.
Суретші: Ағыбай Аяпбергенов/Kazinform
«Күрделі және дәстүрлі емес газды өндіру - Қазақстан үшін жаңа бағыт. Себебі бұл технологиялар бізде әлі жоқ, қазір оларды тек АҚШ пен Қытай ғана меңгерген», - деді ол.
Осы себепті жобаға катарлық және қытайлық инвесторлардың қатысуымен халықаралық консорциум тарту көзделіп отыр. Сонымен қатар АҚШ пен Қытайдың жетекші мамандары жұмысқа қатысады.
«Жобаға дәстүрлі емес газды өндіру бойынша АҚШ пен Қытайдың жетекші мамандары тартылады. Экологиялық зиян жоқ, өйткені бұл технологиялар Америкада шамамен 20 жыл, Қытайда 10-15 жыл бойы қолданылып келеді. Керісінше, ең заманауи технологиялар пайдаланылады. Инвестор бұл технологиялармен бөлісуге дайын әрі біз тиісті құжатқа қол қойдық», - деп атап өтті Кінжақұлов.
Газ ішкі нарыққа және газ-химияға
Ең маңызды сұрақтардың бірі - өндірілетін газдың қайда бағытталатыны. Қазіргі талқылауларға сәйкес, негізгі көлем ішкі нарыққа жеткізіледі.
Суретші: Ағыбай Аяпбергенов/Kazinform
«Біз қазір инвестормен өндірілетін газдың барлығы ішкі нарыққа жеткізілуі мүмкін деген мәселені талқылап жатырмыз. Барлығы бағаға және келісім шарттарына байланысты. Бұл өнімді бөлу туралы келісімге ұқсас модель болуы мүмкін. Сонымен қатар газдан пластик, тыңайтқыш секілді өнімдер шығаратын газ-химиялық кешен салу ұсынылды», - деді ол.
Яғни жоба тек шикізаттық емес, өңдеуші өнеркәсіптің дамуына да серпін беруі ықтимал.
Мыңдаған жұмыс орны және кадр даярлау
Жобаның әлеуметтік әсері де айтарлықтай. Компания мәліметінше, қызметкерлердің кемінде 90 пайызы Қазақстан азаматтары болады. Алғашқы кезеңде 1-2 мың адам жұмысқа тартылады, ал жоба толық қуатына шыққанда 5-7 мың тұрақты жұмыс орны ашылады.
Инвесторлар жергілікті мамандарды технологияларға оқытуға, сондай-ақ тауарлар мен қызметтерді ішкі нарықтан сатып алуға міндеттеме алған.
«Созақ» - ең ірі кен орындарының бірі
Geo Jade Petroleum Corporation басқарма төрағасы Чень Хуаньлон «Созақ» кен орнын Қазақстандағы күрделі газ қоры бойынша ең ірісі деп атады.
Суретші: Ағыбай Аяпбергенов/Kazinform
«Қазақстандағы расталған қор 100 млрд текше метрді құрайды. Ал Созақ кен орны - күрделі газ қоры бойынша ең ірі. Біз барлау мен өндіруге қаржыны да, күш-жігерді де арттыра береміз. Бірақ мұндай ауқымды жобада мемлекеттік қолдау өте маңызды», - деді ол.
Оның айтуынша, қазір Kazakh Invest пен Қазақстан Үкіметі жобаны жан-жақты қолдап отыр.
«Осы қолдау мен біздің тәжірибеміз бен технологияларымыздың арқасында жоспарланған жұмыстарды уақытында жүзеге асырамыз деп сенемін», - деді Чень Хуаньлон.
Компания Қазақстанда 10 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келеді және осы уақыт ішінде ірі энергетикалық жобаларға 3 млрд доллардан астам инвестиция салған.
Газ саласындағы жаңа кезең
Бұған дейін жобаны іске асыру мәселесін Премьер-министр Олжас Бектенов те инвесторлармен талқылаған. Егер жоспар толық жүзеге асса, «Созақ» Қазақстанды дәстүрлі емес газ өндіретін елдер қатарына қосуы мүмкін.
Бұл ел үшін тек энергетикалық қауіпсіздік пен жұмыс орындары ғана емес, сонымен бірге әлемде санаулы мемлекеттер меңгерген технологияларға қол жеткізу деген сөз. Ал «Созақ» сол жаңа газ дәуірінің бастауы болуы әбден мүмкін.
