DKNews.kz үшін эксклюзивті мақалада Қытай Халық Республикасының Қазақстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Хань Чуньлинь Қытайдың басқару моделінің негізгі қағидаттары мен халықтың әл-ауқатын арттыру саласындағы нақты нәтижелері туралы кеңінен баяндайды. Материалда білім беру, денсаулық сақтау, тұрғын үймен қамтамасыз ету және кедейлікті жою бағытындағы жетістіктер, сондай-ақ Қазақстан мен Қытай арасындағы модернизация жолындағы ынтымақтастықтың келешегі сараланады.
Халықтың бақытты әрі лайықты өмір сүру туралы арманын жүзеге асыру - қытайлық жаңғыртудың бастау нүктесі де, түпкі мақсаты да. «14-бесжылдық» жоспары жүзеге асырыла бастағалы бері Қытай халқының өмір сүру деңгейі тұрақты түрде артып келеді, әлеуметтік қорғау жүйесінің жүйелілігі, тұрақтылығы мен орнықтылығы айтарлықтай нығайды, ал әлеуметтік саланың дамуы тарихи нәтижелерге жетті.
Халық сапасы тұрақты түрде өсіп, білім беру кепілдіктері жүйесі кезең-кезеңімен күшейтілуде. 2024 жылдың соңына қарай Қытайдағы тұрақты халықтың урбандалу деңгейі 67,00%-ға жетіп, 2020 жылмен салыстырғанда 3,11 пайыздық тармаққа артты. Еңбекке қабілетті халықтың орташа оқу ұзақтығы 11,21 жылды құрады, ал тоғыз жылдық міндетті білім беруді аяқтау көрсеткіші 95,9%-ға жетті. Мемлекеттік жоғары оқу орындарындағы оқу ақысы халықаралық стандарттармен салыстырғанда төмен деңгейде сақталып отыр, сонымен бірге студенттік несиелер беру саясаты жетілдірілуде. «Білім әркімге қолжетімді» қағидаты негізінде 2021-2024 жылдары 630 млн адамға жалпы сомасы 1,2 трлн юаньнан астам қаржылай қолдау көрсетілді. 2022 жылдан бастап студенттік несиелер бойынша пайыз төлеуден босату және негізгі қарызды өтеуді кейінге қалдыру жөніндегі ұлттық саясат енгізіліп, бұл студенттердің отбасыларына түсетін қаржылық жүктемені едәуір жеңілдетті.
Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі жетілдіріліп, халыққа медициналық көмек көрсету саясатының тиімділігі барған сайын айқын көрінуде. 2024 жылдың соңына қарай 1,07 млрд адам базалық зейнетақы сақтандыруымен, 1,33 млрд адам базалық медициналық сақтандырумен қамтылды, қатысу көрсеткіші 95% деңгейінде тұрақтанып, «сақтандырылуы тиіс әрбір адам сақтандырылған» қағидаты жүзеге асырылды. 2018 жылдан бері мемлекет дәрі-дәрмектер мен медициналық бұйымдарды ірі көлемде орталықтандырылған түрде 11 кезеңде сатып алу жүргізіп, орташа бағаларды 50-60%-ға төмендетті. Мәселен, жүрекке орнатылатын стенттің орташа құны 13 мың юаньнан шамамен 700 юаньға дейін арзандады, ал КТ тексерістерін қоса алғанда, медициналық қызметтер құны айтарлықтай төмендеп, пациенттердің қаржылық жүктемесін азайтты. Қытайдың жоғары сапалы медициналық ресурстары шетелдік пациенттерді де көбірек тартып отыр, ал «Cured in China» жобасы шетелдік интернет-платформаларда кеңінен танымал болды.
Тұрғын үймен қамтамасыз ету жүйесі де жетілдіріліп, халықтың өмір сүру жағдайы жақсаруда. Қытайда қоғамдық жалдамалы тұрғын үйді, кепілдендірілген жалдамалы тұрғын үйді және кепілдендірілген сатылатын тұрғын үйді қамтитын көпдеңгейлі тұрғын үй жүйесі қалыптасты. Бұл тұрғын үй жинақ қорын тиімді пайдалануға және халықтың баспанаға деген сұранысын үздіксіз қанағаттандыруға мүмкіндік береді. «14-бесжылдық» кезеңінде ел бойынша 11 млн-нан астам кепілдендірілген және көшіру үшін берілетін тұрғын үй салынды, бұл 30 млн-нан астам адамға игілік әкелді. Сонымен қатар 240 мыңнан астам ескі қалалық шағынаудандар қайта жаңғыртылып, 40 млн-нан астам отбасы мен шамамен 110 млн тұрғын қамтылды. Қосымша 129 мың лифт орнатылып, 3,4 млн-нан астам жаңа автотұрақ орны құрылды және қарттар мен балаларға арналған 64 мың коммуналдық нысан салынды. Бұл шаралар «шағын қадамдар» арқылы адамдардың өмір сапасын «айтарлықтай жақсартуға» ықпал етіп, «негізгі баспанамен қамтамасыз етуден» «жайлы әрі абаттандырылған өмір сүру ортасын» қалыптастыруға кезең-кезеңімен көшуге мүмкіндік беруде.
Xinhua
Кедейлікті жою саласындағы жетістіктер нығайып, кедейлікке қайта оралудың алдын алу тетіктері жетілдірілуде. 2020 жылдың соңына қарай Қытай кедейлікті жою жөніндегі барлық міндеттерді толық орындады. 98,99 млн ауыл тұрғыны кедейліктен құтылды, 832 артта қалған ауданнан «кедей» мәртебесі алынып тасталды. Осылайша, ел БҰҰ-ның 2030 жылға дейінгі Тұрақты даму күн тәртібінде көзделген кедейлікті қысқарту мақсатына белгіленген мерзімнен 10 жыл бұрын жетті. 2021-2024 жылдары бұрын кедей деп танылған ауылдық аймақтарда жан басына шаққандағы нақты табыстың орташа жылдық өсімі 7,8% болды. Нәтижесінде кедей отбасылар «тамақпен және киіммен қамтамасыз етілген, міндетті білімге, базалық медицинаға және қауіпсіз баспанаға қолжетімді» өмір сүру деңгейіне жетті. «14-бесжылдық» басталғалы бері 7,1 млн-нан астам адамға кедейлікке қайта оралудың алдын алу бойынша кешенді көмек көрсетілді. Кедейліктен шыққан өңірлердің ішкі даму әлеуеті нығайып, қол жеткізілген нәтижелер жүйелі түрде бекітілуде.
Қытайдың халықтың әл-ауқатын арттыру саласындағы тарихи жетістіктері, ең алдымен, Қытай Коммунистік партиясының басшылығының және Қытайдың өз шынайы жағдайына сәйкес модернизация жолымен табанды ілгерілеуінің арқасында мүмкін болды. Халықтың әл-ауқаты - партияның ғасырдан астам күресі мен тәжірибесінің басты қағидаты және маңызды көрінісі. Партия «даму - халық үшін, халыққа сүйене отырып және даму нәтижелерін халықпен бірге бөлісу» қағидатын ұстанып, адамға бағдарланған қытайлық модернизация жолын қалыптастырды. Қытайлық модернизация - қытай халқы тәжірибе барысында өз бетінше таңдаған, ұлттық ерекшеліктерге сай жол. Ол модернизацияның жалпы заңдылықтарын сақтай отырып, Қытайдың шынайы жағдайына негізделеді және заманауи дәуірдің айқын белгілері мен ұлттық ерекшеліктерін қамтиды. Бұл - қытайлық сипаттағы модернизация, ол халықтың әл-ауқатын үздіксіз жақсарту үшін берік саяси кепілдік пен институционалдық негіз қалыптастырады.
Getty Images
Қытайдың халықтың әл-ауқатын арттырудағы табысты тәжірибесі жаһандық маңызға ие. Әлемдегі ең ірі дамушы мемлекет ретінде Қытай халықаралық қауымдастыққа, әсіресе дамушы елдерге, халықтың әл-ауқатын арттыру саласында жаңа үлгі ұсынып отыр. Көптеген дамушы елдердің тарихи тәжірибесі Қытайға ұқсас, олар да ұлттық даму мен жаңғырудың тарихи міндеттері алдында тұр және ұқсас қиындықтарға тап болуда. Қытайдың тәжірибесі реформалар мен ашықтық саясатының, экономикалық дамуды басым бағыт етуінің, мұқтаждарға мақсатты қолдау көрсетудің, орнықты дамудың және партиялық құрылымды нығайтудың тиімділігін дәлелдеді. Бұл тәжірибе дамушы елдер үшін пайдалы үлгі мен идея көзі бола алады.
Gov
Бүгінде Қытай мен Қазақстан экономикалық даму мен ұлттық жаңғырудың маңызды кезеңінде тұр. Қытай 2035 жылға қарай социалистік модернизацияны аяқтауды көздесе, Қазақстан «Әділетті Қазақстан» құру бағытын белсенді ілгерілетіп, орнықты прогреске қол жеткізуде. Қытай мен Қазақстан - модернизация жолындағы серіктестер. 2026 жыл Қытайда «15-бесжылдықтың» басталуымен ерекшеленеді. Осы мүмкіндікті пайдалана отырып, Қытай тарапы Қазақстанмен саяси өзара сенімді одан әрі нығайтуға, даму стратегияларын үйлестіруге, «Бір белдеу, бір жол» бастамасын сапалы түрде бірлесіп жүзеге асыруға, сондай-ақ екі елде де халықтың әл-ауқаты мен әлеуметтік саланы дамытуға жан-жақты ықпал етуге ниетті. Бұл Қытай мен Қазақстанның тағдырлас қауымдастығын одан әрі нығайтып, турбуленттілік пен қақтығыстар жағдайында бейбітшілікті сақтауға тұрақтылық пен оң серпін қосуға бағытталған.
