Орталық Азияда энергетикалық трансформация үдерісі қарқын алып келеді. Жасыл экономика, көміртегі шығарындыларын азайту және тұрақты энергия көздерін дамыту қажеттілігі аймақта атом энергетикасына деген қызығушылықты күшейтті. Осындай жағдайда Қазақстанның Өзбекстандағы Елшісі Бейбіт Атамқұловтың Өзбекстан Министрлер Кабинеті жанындағы «UzAtom» атом энергетикасы агенттігінің директоры Азим Ахмедхаджаевпен кездесуі өңірлік деңгейдегі маңызды оқиға ретінде бағалануда, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ортақ мақсат - қауіпсіз және тұрақты энергия
Кездесу барысында тараптар атом энергетикасы саласындағы қазақ-өзбек ынтымақтастығының негізгі бағыттарын жан-жақты талқылады. Әңгіме кадр даярлау, экологиялық қауіпсіздік, салалық стандарттарды үйлестіру және болашақ бірлескен жобалардың әлеуеті төңірегінде өрбіді.
Елші Бейбіт Атамқұлов атом энергетикасы бойынша Өңірлік құзыреттер орталығын құру бастамасына ерекше назар аударды. Оның пікірінше, мұндай орталық тек білім беру алаңы ғана емес, сонымен бірге ғылыми зерттеулер мен инновациялық технологияларды дамытуға серпін беретін платформа бола алады. Бұл бастама аймақ елдері үшін жаңа буын мамандарын даярлауға жол ашпақ.
Қауіпсіздік - басты басымдық
Келіссөздердің маңызды бөлігі ядролық қауіпсіздік мәселелеріне арналды. Өзбекстанның халықаралық конвенцияларға қосылуы өңірдегі қауіпсіздік архитектурасын нығайтуға бағытталған маңызды қадам ретінде атап өтілді.
Осы тұрғыда қазақстандық дипломат радиациялық мониторинг деректерімен алмасу, қоршаған ортаға әсерді бағалау бойынша тұрақты консультациялар өткізу, сондай-ақ бірлескен сарапшылық кездесулер мен техникалық кеңестер ұйымдастыруды ұсынды. Бұған қоса, шекара маңындағы ден қою жаттығулары екі елдің төтенше жағдайларға дайындық деңгейін арттыруға мүмкіндік бермек.
Қазақстан тәжірибесі - өңір үшін құнды ресурс
Өз кезегінде «UzAtom» агенттігінің директоры Азим Ахмедхаджаев Қазақстанның атом саласындағы тәжірибесін жоғары бағалап, Өзбекстанда атом электр станциясын салуға дайындық барысы туралы мәлімет берді. Сонымен қатар енгізіліп жатқан технологиялық шешімдер мен халықаралық стандарттарға сәйкес келетін қауіпсіздік жүйелеріне тоқталды.
Агенттік басшысы ұлттық нормативтік-құқықтық базаны халықаралық талаптарға сәйкестендіру бойынша жүйелі жұмыс жүргізіліп жатқанын және МАГАТЭ-мен тығыз әріптестік орнатылғанын айтты. Бұл қадамдар болашақ жобалардың ашықтығы мен сенімділігін арттыруға бағытталған.
Шекара маңы факторы жаңа серпін береді
АЭС-тің шекараға жақын орналасуы екі ел арасындағы үйлесімді іс-қимылдың маңызын күшейтеді. Осыны ескерген Азим Ахмедхаджаев Қазақстанның профильді мемлекеттік органдарымен тығыз байланыс орнатып, ортақ тәсілдер қалыптастыру туралы ұсынысты қолдады.
Бұл бағыттағы ынтымақтастық тәуекелдерді бағалау, ақпарат алмасу және ықтимал төтенше жағдайларға бірлесіп әрекет ету механизмдерін дамытуға мүмкіндік береді.
Өңір атом дәуіріне қадам басуда
Сарапшылардың пікірінше, Қазақстан мен Өзбекстандағы атом электр станцияларын салу жобалары энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің стратегиялық құралына айналуда. Электр энергиясына сұраныстың артуы, өнеркәсіптің дамуы және декарбонизация міндеттері атом генерациясының маңызын арттырып отыр.
Қазақстанда бұл бағыттағы жұмыс нақты кезеңге өтті - өткен жылдың соңында болашақ атом электр станциясының алаңында жобалық-іздестіру жұмыстары басталды. Өзбекстан да осыған ұқсас жобаларды іске асыруға дайындық жүргізуде.
Кездесу қорытындысында тараптар атом энергетикасы саласындағы әріптестік байланыстарды нығайтып, практикалық ынтымақтастықты тереңдетуге дайын екендіктерін білдірді. Бұл тек екі ел үшін ғана емес, бүкіл Орталық Азия үшін жаңа энергетикалық мүмкіндіктер мен қауіпсіздік стандарттарын қалыптастыруға бағытталған маңызды қадам ретінде бағаланып отыр.
