Қазақстандағы конституциялық реформалар халықаралық деңгейде де назардан тыс қалып отырған жоқ.
Соның дәлелі – Страсбург қаласында өткен маңызды кездесу. Қазақстанның Бас консулы Анель Бақытбекқызы Еуропа Кеңесінің Парламенттік Ассамблеясының (ЕКПА) Бас хатшысы Деспина Хацивассилиумен кездесіп, елдегі жаңа Конституция жобасы мен реформалардың негізгі бағыттарын таныстырды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Неліктен бұл кездесу маңызды?
Еуропа Кеңесінің Парламенттік Ассамблеясы – Еуропадағы демократия, адам құқықтары және құқық үстемдігі мәселелерін бақылайтын беделді халықаралық алаңдардың бірі. Сондықтан Қазақстандағы саяси реформалардың дәл осы ұйымның назарында болуы – елдегі өзгерістердің халықаралық деңгейде де маңызды екенін көрсетеді.
Кездесу барысында ЕКПА басшылығына Қазақстанда жүріп жатқан конституциялық реформаның негізгі кезеңдері жан-жақты түсіндірілді. Әңгіме тек заң мәтіні туралы ғана емес, мемлекетті басқарудың жаңа моделін қалыптастыру туралы болды.
Жаңа Конституция: мемлекет пен қоғам арасындағы жаңа келісім
Қазақстанда ұсынылып отырған конституциялық өзгерістердің басты мақсаты – мемлекеттің институционалдық жүйесін қазіргі заман талаптарына бейімдеу. Соңғы жылдары әлемде саяси, экономикалық және технологиялық өзгерістер қарқын алды. Осы жағдайда мемлекеттік басқару жүйесін жаңарту қажеттілігі туындады.
Жаңа Конституция жобасы бірнеше маңызды қағидатқа сүйенеді:
- адам құқықтары мен бостандықтарын қорғауды күшейту
- қоғамның негізгі құндылықтарын нақты көрсету
- мемлекеттік институттардың тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету
Сарапшылардың айтуынша, бұл өзгерістер мемлекетті «адамға бағдарланған» жүйе ретінде дамытуға бағытталған.
«Күшті Президент – Ықпалды Парламент – Есеп беретін Үкімет»
Қазақстандағы саяси реформалардың негізгі формуласы – «Күшті Президент – Ықпалды Парламент – Есеп беретін Үкімет» қағидаты.
Бұл модельдің мәні – билік тармақтарының тепе-теңдігін сақтау. Президент стратегиялық бағыттарды айқындайды, Парламенттің рөлі күшейеді, ал Үкімет қоғам алдында жауапкершілігін арттырады.
Саясаттанушылардың пікірінше, мұндай жүйе мемлекеттік басқаруды тұрақты әрі тиімді етуге мүмкіндік береді.
Қазақстан мен Еуропа арасындағы диалог
Кездесу тек реформалар туралы ақпарат алмасумен шектелген жоқ. Тараптар Қазақстан мен ЕКПА арасындағы екіжақты ынтымақтастықтың болашағын да талқылады.
Атап айтқанда:
- саяси реформалар бойынша тәжірибе алмасу
- құқықтық жүйені дамыту
- бірлескен іс-шаралар өткізу
Осы бағыттар бойынша алдағы кезеңге арналған алдын ала жол картасы белгіленді.
Халықаралық қызығушылық не білдіреді?
Сарапшылардың пікірінше, Қазақстандағы конституциялық реформаларға халықаралық ұйымдардың назар аударуы бірнеше нәрсені көрсетеді. Біріншіден, елдегі саяси өзгерістердің ауқымы кең. Екіншіден, Қазақстан аймақтағы тұрақты реформалар жүргізіп жатқан мемлекет ретінде қарастырылады.
Ал ең бастысы – жаңа Конституция елдің саяси жүйесінің эволюциялық түрде жаңаруына бағытталған.
Страсбургтегі кездесу осы процестің халықаралық деңгейде де талқыланып жатқанын көрсетті.
