Қазақстан энергетика саласына жаһандық капиталды тартып жатыр

Әлемдік энергетика соңғы жылдары түбегейлі өзгеріп жатыр. Логистика қайта құрылуда, инвестициялар жаңа бағыттарға ауысуда, ал елдер бұрынғыдан да икемді болуға мәжбүр, деп хабарлайды DKNews.kz.

Осындай жағдайда Қазақстан өз позициясын қалай сақтап, күшейте алады?

Бұл сұрақтарға жауап CERAWeek халықаралық энергетикалық конференциясы алаңында өткен маңызды кездесуде айтылды.

Жаһандық өзгерістер және Қазақстанның орны

Қазақстанның Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов мен S&P Global компаниясының вице-төрағасы, Пулитцер сыйлығының лауреаты Дэниел Ергин қазіргі әлемдік энергетикадағы басты трендтерді талқылады.

Басты мәселе – энергетикалық нарықтардың қайта құрылуы. Бұрынғы логистикалық бағыттар өзгеріп, жаңа жеткізу тізбектері пайда болуда. Бұл тек экономика емес, геосаясатпен де тікелей байланысты.

Қарапайым тілмен айтқанда:
бұрын мұнай мен газ белгілі бағыттармен тасымалданса, қазір елдер балама жолдарды іздеп жатыр. Қазақстан осы өзгерісте «жай қатысушы» емес, белсенді ойыншы болуға ұмтылып отыр.

Қазақстанның басты артықшылығы қандай?

Министрдің айтуынша, Қазақстан әлі де сенімді энергия жеткізуші мәртебесін сақтап отыр. Бірақ енді мақсат тек шикізат экспорттау емес.

Негізгі басымдықтар:

• жаңа транзиттік дәліздерді дамыту
• мұнай-газ химиясын күшейту
• терең өңдеуге көшу
• шетелдік инвестиция тарту

Бұл нені білдіреді?
Қазақстан тек мұнай сататын ел емес, өнім шығаратын индустриялық ойыншыға айналғысы келеді.

Инвесторлар неге қызығып отыр?

Дэниел Ергиннің пікірінше, Орталық Азия, әсіресе Қазақстан, әлемдік энергетикалық картада барған сайын маңызды бола түсуде.

Оның айтуынша:

• Қазақстанда саяси және экономикалық тұрақтылық бар
• инвестициялық орта салыстырмалы түрде қорғалған
• ұзақ мерзімді жобалар үшін сенімді алаң қалыптасқан

Бұл шетелдік инвесторлар үшін ең маңызды үш фактор.

Дәстүрлі және "жасыл" энергетика: баланс қайда?

Кездесудің тағы бір маңызды тақырыбы – энергетиканың болашағы.

Қазақстан екі бағытты қатар дамытуды көздейді:

• дәстүрлі энергетика (мұнай, газ)
• жаңартылатын энергия (ЖЭК)

Бұл жерде негізгі идея – радикалды өзгеріс емес, прагматикалық баланс.

Яғни:

• мұнай-газ әлі де экономика тірегі
• бірақ болашақ үшін "жасыл" энергияға да инвестиция қажет

Технология – басты фактор

Тараптар ерекше назар аударған тағы бір мәселе – технология.

Геологиялық барлау мен өңдеу саласына жаңа технологиялар тарту:

• өндірісті тиімді етеді
• шығынды азайтады
• сұраныс пен ұсынысты тең ұстайды

Қазіргі энергетикада технология – жаңа "мұнай" деуге болады.

Бұл кездесу нені білдіреді?

Бұл жай протоколдық кездесу емес.

Ол Қазақстанның:

• энергетикалық стратегиясын жаңартып жатқанын
• халықаралық серіктестермен жұмысын күшейтіп жатқанын
• инвестиция үшін күресте белсенді екенін көрсетеді

Кездесу соңында тараптар сараптамалық диалогты жалғастыруға келісті. Бұл – алдағы уақытта нақты жобалар мен келісімдер болуы мүмкін деген белгі.

Қорытынды

Әлемдік энергетикада ойын ережелері өзгеріп жатыр. Осындай кезеңде Қазақстан:

• сенімді жеткізуші статусын сақтап
• өндірісті тереңдетіп
• жаңа инвестиция тартып

келесі деңгейге өтуді көздеп отыр.

Ал бұл стратегия жүзеге асса, ел тек ресурстарға бай мемлекет емес, энергетикалық технология мен өндіріс орталығына айналуы мүмкін.