Орталық Азияда климат тақырыбы енді тек экология мәселесі ғана емес — ол экономиканың, саясаттың және болашақтың өзегіне айналып отыр.
Соңғы өткен өңірлік экологиялық саммит осы өзгерістің нақты белгісі болды: аймақ елдері климаттық міндеттемелерден нақты инвестициялық жобаларға көшуге дайын екенін көрсетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Әңгіме тек табиғат туралы емес
Саммит аясында өткен министрлік деңгейдегі дөңгелек үстелге үкімет өкілдері, халықаралық қаржы институттары және климаттық қорлар жиналды. Негізгі мақсат — “жасыл” идеяларды нақты қаржыға, жобаларға және нәтижеге айналдыру.
Қазақстанның Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев бұл мәселені ашық айтты:
аймақ елдері бірдей климаттық қиындықтарға тап болып отыр, сондықтан шешім де ортақ болуы тиіс. Қазақстан бұл бағытта саясатты жетілдіріп, табиғатқа негізделген жобаларға инвестиция тарту үшін жағдай жасап жатқанын атап өтті.
Яғни, сөз тек ағаш отырғызу немесе шығарындыларды азайту туралы емес — бұл жаңа экономикалық модель құру туралы.
Фото: Қазақстандағы БҰҰДБ / Ирис Мамбур
Климат = экономика
БҰҰ Даму бағдарламасының жоғары өкілі Хаолян Шу маңызды ой айтты:
климаттық мақсаттар экономикалық өсімнің қозғаушы күшіне айналуы керек.
Бұл нені білдіреді?
Бұрын елдер климат бойынша бөлек-бөлек жоспар ұсынатын. Енді жаңа тәсіл ұсынылды:
- жеке жобалар емес, аймақтық инвестициялық портфельдер
- ұлттық деңгей емес, трансшекаралық ынтымақтастық
- тәуекелдер жеке емес, бірлесіп басқару
Қарапайым тілмен айтқанда — Орталық Азия бір команда ретінде ойнауы керек.
Фото: Қазақстандағы БҰҰДБ / Ирис Мамбур
Негізгі ойыншылар: үлкен қаржы қайдан келеді?
Климаттық жобаларды іске асыру үшін үлкен қаражат қажет. Бұл жерде басты рөлді Жасыл климат қоры атқарады.
Бұл — әлемдегі ең ірі климаттық қорлардың бірі. Қазірдің өзінде:
- 100-ден астам елде жобалар бар
- 19 миллиард доллардан астам қаржы жұмылдырылған
- елдерге стратегия әзірлеу мен әлеуетті арттыруда қолдау көрсетеді
Қордың аймақтық директоры Томас Эрикссон үш негізгі шартты атады:
- Нақты әрі басымдықтары айқын жобалар
- Министрліктер арасындағы үйлестіру
- Мемлекеттік және жеке инвестицияларды біріктіру
Бұл — “идеядан ақшаға” апаратын нақты формула.
Банктер де қызығушылық танытып отыр
Сессияның екінші бөлігінде ірі халықаралық қаржы институттары өз құралдарын ұсынды. Олардың қатарында:
- Еуропалық қайта құру және даму банкі
- Азия даму банкі
- Дүниежүзілік банк
- Ислам даму банкі
- Еуразиялық даму банкі
Бұл ұйымдар климаттық жобаларды қаржыландыруға дайын екенін ашық көрсетті. Бірақ бір шарт бар: жобалар сапалы, дайын және ауқымды болуы керек.
Неге бұл маңызды?
Орталық Азия климат өзгерісіне ең осал аймақтардың бірі:
- су тапшылығы күшейіп келеді
- температура жылдам өсуде
- ауыл шаруашылығы қысымда
Бірақ дәл осы қиындықтар жаңа мүмкіндіктерге жол ашады:
- жаңартылатын энергия
- су үнемдеу технологиялары
- “жасыл” инфрақұрылым
Егер дұрыс бағыт таңдалса, климаттық инвестициялар экономиканың жаңа драйверіне айналуы мүмкін.
Фото: Қазақстандағы БҰҰДБ / Ирис Мамбур
Енді не өзгереді?
Бұл кездесудің басты нәтижесі — аймақ елдерінің дайын екені:
- жобаларды жүйелі түрде әзірлеу
- халықаралық қаржыға шығу
- Париж келісімі аясындағы мүмкіндіктерді пайдалану
Ең бастысы — енді бұл тек сөз емес. Нақты портфельдер, нақты ақша, нақты жобалар талқыланып жатыр.
Қорытынды
Орталық Азия үшін жаңа кезең басталды. Климат енді тек проблема емес — ол инвестиция, даму және аймақтық бірліктің жаңа мүмкіндігі.
Ал бұл мүмкіндікті пайдалану бір ғана факторға байланысты:
елдердің қаншалықты бірге әрекет ете алатынына.
Егер үйлесім болса — аймақ тек климаттық тәуекелдерді жеңіп қана қоймай, жаңа экономикалық серпіліс жасай алады.
