Қазақстан мен Ресей президенттерінің Астанадағы кездесуі жай ғана дипломатиялық рәсім емес, соңғы жылдардағы ең маңызды саяси сигналдардың біріне айналды.
Қасым-Жомарт Тоқаев пен Владимир Путин келіссөздерден кейін БАҚ өкілдері алдында мәлімдеме жасап, экономикадан бастап атом энергетикасына дейінгі стратегиялық жобаларды жариялады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Көпшіліктің назарын аудартқан басты мәселе — «Балқаш» атом электр станциясы, жаңа геосаяси мәлімдемелер және Тоқаевтың Путинге қарата айтқан ерекше бағасы болды.
«Ресейсіз бірде-бір ірі мәселе шешілмейді»
Брифинг барысында Қасым-Жомарт Тоқаев Ресейдің әлемдік саясаттағы рөліне арнайы тоқталды. Президенттің айтуынша, қазіргі геосаяси жағдайда Мәскеудің ықпалын елемеу мүмкін емес.
«Ресей тікелей араласпаса, бірде бір ірі және елеулі халықаралық мәселе шешімін таппайды», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы Владимир Путинді «әлемдік ауқымдағы саясаткер» деп атап, Ресейдің жаһандық экономикадағы орнын ерекше бағалады.
Тоқаевтың сөзінше, санкциялық қысымға қарамастан Ресей экономикасы сатып алу қабілетінің паритеті бойынша әлемде төртінші орынға шыққан. Президент халықаралық қаржы институттарының деректеріне сүйене отырып, Ресейдің былтырғы номиналды ішкі жалпы өнімі 2,5 триллион доллардан асқанын айтты.
30 миллиард долларлық межеге жақындады
Келіссөздердің негізгі өзегі экономика болды. Қазақстан мен Ресей арасындағы тауар айналымы қазірдің өзінде шамамен 29-30 миллиард доллар деңгейіне жеткен.
Тоқаевтың айтуынша, Қазақстан экономикасындағы ең ірі инвесторлардың бірі — Ресей. Бүгінде Ресейдің Қазақстанға салған тікелей инвестиция көлемі 29 миллиард доллардан асқан.
Ал Қазақстанның Ресей экономикасына құйған инвестициясы 9 миллиард долларға жеткен.
Президенттер әсіресе мына бағыттарға назар аударды:
- энергетика;
- көлік дәліздері;
- агроөнеркәсіп;
- цифрлық технологиялар;
- жасанды интеллект;
- ғарыш саласы.
Балқашта АЭС салынады
Кездесудегі ең маңызды жаңалықтардың бірі — Балқаш атом электр станциясына қатысты келісімдер болды.
Тоқаев бұл жобаны «стратегиялық маңызы зор бастама» деп атады.
«Осы ауқымды жобаны батыл қолдағаны үшін Ресей Федерациясының Президентіне ризашылығымды жеткіземін», – деді Президент.
Мемлекет басшысының сөзінше, жоба тек энергетика емес, ғылым, технология және инженерлік кадрларды дамытуға да әсер етеді.
Сарапшылардың пікірінше, бұл Қазақстанның энергетикалық тәуелсіздігі үшін шешуші жобалардың біріне айналуы мүмкін.
Жүк тасымалы рекорд орнатты
Қазақстан мен Ресей арасындағы көлік-логистика саласы да жаңа деңгейге шыққан.
Былтыр екі ел арасындағы жүк тасымалы 92 миллион тоннаға жеткен. Бұл — рекордтық көрсеткіштердің бірі.
Президенттер Солтүстік – Оңтүстік және Шығыс – Батыс дәліздерін дамыту мәселесін талқылады. Сонымен бірге жүргізушісіз жүк көліктерін іске қосу жобасы айтылды.
Яғни, Астана мен Мәскеу классикалық сауда моделінен цифрлық логистика кезеңіне өтуді көздеп отыр.
Байқоңыр және «Союз-5»
Ғарыш саласындағы ынтымақтастық та тоқтаған жоқ.
Тоқаев «Бәйтерек» жобасы мен жаңа «Сұңқар/Союз-5» зымыранының сәтті ұшырылуын ерекше атап өтті.
Президенттің айтуынша, бұл Қазақстан мен Ресейдің халықаралық ғарыш нарығындағы позициясын күшейтуге мүмкіндік береді.
Путин Қазақстанға жолбарыс сыйлады
Брифингтегі ең ерекше әрі эмоциялық сәттердің бірі — Амур жолбарыстары туралы тақырып болды.
Ресей Қазақстанға төрт Амур жолбарысын әкелген.
Тоқаев бұл бастаманы «айтулы оқиға» деп атап, Путинге алғыс айтты.
«Бағалы сыйыңыз туралы ел азаматтарының барлығы кеңінен құлағдар болды», – деді Президент.
Бұл жоба Іле-Балқаш резерватындағы жолбарыс популяциясын қалпына келтіру бағдарламасымен байланысты.
«Мәңгі достық» туралы мәлімдеме
Келіссөздер қорытындысында тараптар «Қазақстан және Ресей халықтары арасындағы достық пен тату көршіліктің жеті негізі туралы» бірлескен мәлімдемеге қол қойды.
Тоқаев бұл құжатты екі ел арасындағы ұзақмерзімді стратегиялық бағыттың символы ретінде бағалады.
«Екі елдің достығы мен ынтымағын ештеңе алмастыра алмайды», – деді Қазақстан Президенті.
Ал Владимир Путин келіссөздерді «іскерлік және конструктивті» деп атап, екіжақты байланыс одан әрі күшейетінін айтты.
«30 миллиард долларлық межеге батыл қадам басып келеміз. Таяу арада бұл көрсеткішті де еңсеретінімізге еш күмән жоқ», – деді Ресей Президенті.
Астана қандай сигнал берді?
Бұл кездесу тек экономикалық келіссөз емес, үлкен геосаяси мәлімдемеге айналды.
Астана Мәскеумен стратегиялық серіктестікті сақтайтынын ашық көрсетті. Әсіресе энергетика, көлік және қауіпсіздік мәселелерінде екі елдің байланысы бұрынғыдан да тереңдей түсуі мүмкін.
Сарапшылар енді басты назар Балқаш АЭС жобасына, жаңа логистикалық дәліздерге және цифрлық инфрақұрылымға ауатынын айтып отыр.
