Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Орталық Азия мен Әзербайжан көшбасшыларының бейресми консультативтік кездесуінде өңірлік ынтымақтастықтың жаңа кезеңі басталғанын мәлімдеді.
Мемлекет басшысы интеграцияны күшейтуге бағытталған бірқатар бастама ұсынып, аймақтың халықаралық беделі артып келе жатқанын атап өтті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қырғызстанда өткен Орталық Азия және Әзербайжан мемлекеттері басшыларының бейресми консультативтік кездесуінде аймақтың болашағына қатысты маңызды мәлімдемелер жасалды. Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, бүгінде Орталық Азия бұрын-соңды болмаған қарқынмен жақындасып, жаңа даму кезеңіне аяқ басты.
Президент сөзін Қырғыз Республикасының Президенті Садыр Жапаровқа алғыс айтудан бастады. Ол қазақ пен қырғыздың тарихи байланысына ерекше тоқталып, екі халықтың достығы уақыт сынынан өткен құндылық екенін айтты.
– Қырғыз халқы – қазақ халқы үшін бауырлас ел. Біз бәріміз – бір туған ағайын халықпыз. Біздің арамызда қалыптасқан достық, сенім, туысқандық және өзара қолдау – ата-бабамыздан өсиет болып қалған қасиетті аманат әрі мәңгі құндылық. Қазіргі таңда біз Қырғызстанның қарқынды дамуына куә болып отырмыз. Сіздер қол жеткізіп жатқан әр жетістікке шын жүректен қуанамыз. Қырғыз елінің өсіп-өркендеуі – Орталық Азияның тұрақтылығы мен баянды дамуының маңызды кепілі. Бұл құрметті Президент Садыр Нұрғожаұлы Жапаровтың табанды еңбегі мен көреген басшылығының арқасы екені сөзсіз, – деді Мемлекет басшысы.
Тоқаев қандай маңызды ұсыныс жасады?
Президенттің айтуынша, өңір елдерінің өзара байланысы соңғы жылдары жаңа деңгейге көтерілді. Бұған дәлел ретінде ол «ХХІ ғасырда Орталық Азияны дамыту мақсатындағы достық, тату көршілік және ынтымақтастық туралы шарттың» толық күшіне енуін атады.
Тоқаев бұл құжатты жай ғана саяси келісім емес, Орталық Азияның ортақ болашағына негіз қалайтын тарихи қадам ретінде бағалады.
– Бұл тарихи құжат стратегиялық серіктестігіміздегі жаңа кезеңнің басталғанын айшықтайды. Өзара сенімге, құрметке және бауырлас халықтарымыздың болашағына деген ортақ жауапкершілікке негізделген өңірлік ынтымақтастықтың «саяси арқауын» қалыптастырады, – деді Президент.
Сонымен қатар Мемлекет басшысы келісімнің қағаз жүзінде қалып қоймай, нақты іске асуы маңызды екенін айтты. Осыған байланысты ұзақмерзімді ынтымақтастыққа арналған арнайы іс-шаралар жоспарын әзірлеуді ұсынды.
– Келесі кезең аталған құжат ережелерін нақты іске асыру болуға тиіс деп санаймын. Осыған байланысты достық пен тату көршілікті одан әрі нығайтуға, сауда-экономикалық, мәдени-гуманитарлық қарым-қатынасты бекемдеуге бағытталған ұзақмерзімді өзара ықпалдастығымыздың анық бағдарлары көрсетілген іс-шаралар жоспарын әзірлеуді және қабылдауды ұсынамын, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Әзербайжанның қосылуы нені өзгертеді?
Президент Әзербайжанның консультативтік кездесулердің толыққанды мүшесіне айналуы форматтың жаңа деңгейге шыққанын білдіретін маңызды оқиға екенін айтты.
Оның пікірінше, бұл қадам:
- саяси диалогты тереңдетуге;
- инвестициялық ынтымақтастықты кеңейтуге;
- энергетика мен өнеркәсіптегі жобаларды арттыруға;
- бірыңғай көлік-логистика жүйесін дамытуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Тоқаев соңғы жылдары өңірішілік сауда көлемі тұрақты өсіп келе жатқанын, бірлескен кәсіпорындар көбейіп, ортақ инвестициялық жобалар жүзеге асырылып жатқанын атап өтті. Оның айтуынша, мәдениет, білім және жастар арасындағы байланыстардың күшеюі де өңір елдерін бұрынғыдан да жақындата түскен.
«Орталық Азияның үні күшейіп келеді»
Президенттің пікірінше, бүгінде Орталық Азия халықаралық саясаттағы ықпалын біртіндеп күшейтіп келеді.
Ол бұған Қырғызстанның 2027–2028 жылдары БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі болып сайлануын нақты мысал ретінде келтірді.
– Бұған Қырғызстанның Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі ретінде сайлануы (2027–2028 жылдарға) жарқын мысал бола алады. Орайлы сәтті пайдалана отырып Қырғыз Президенті құрметті Садыр Нұрғожаұлы Жапаровты және барша қырғыз халқын осы тарихи жетістікпен құттықтаймын, – деді Президент.
Қазақстан қандай ұстанымда?
Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан өңірлік интеграцияны одан әрі нығайтуға мүдделі екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, былтыр Ташкентте көтерілген бастамалар өзектілігін жоғалтқан жоқ және оларды жүзеге асыру үшін барлық ел бірлесіп жұмыс істеуі қажет.
– Қазақстан қол жеткізген келісімдерге ынталы, елдеріміз арасындағы достық, тату көршілік және стратегиялық серіктестікті нығайтуға бағытталған жасампаз бастамаларды одан әрі ілгерілетуді көздейді. Бірлескен күш-жігер арқылы ортақ прогресс жолында бұдан да биік белестерді бағындыратынымызға сенімдімін, – деді Мемлекет басшысы.
Кездесуде сондай-ақ Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров, Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиев, Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмон, Түрікменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов және Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев сөз сөйледі. Олардың негізгі назарында өңірлік қауіпсіздік, экономикалық ықпалдастық және Орталық Азияның халықаралық аренадағы рөлін күшейту мәселелері болды.
