Электромобиль көбейді, бірақ әлі үстем емес. Электр көліктерінің саны екі таңбалы қарқынмен өсіп жатқанымен, іштен жанатын қозғалтқышы бар машиналар жаппай сұранысты сақтап, әлемдік автоконцерндердің негізгі табыс көзі болып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Freedom сарапшылары сатып алушылар талғамының автомобиль нарығына қалай әсер ететінін зерттеді. Инвестор үшін бұл таңдау нақты белгі береді: қай өндіруші өзгеріске ілесіп келеді, ал қайсысы нарықтағы орнын жоғалтуы мүмкін?
Қазақстанда 24 634 электромобиль тіркелген
2026 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша елде 24 634 жеңіл электромобиль болған. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, бір жыл ішінде олардың саны 55,6%-ға артқан.
Электр көліктерінің басым бөлігі Алматыда шоғырланған. Қалада 15 280 электромобиль тіркелген, бұл елдегі жалпы көрсеткіштің 62%-ына тең. Астанада 2 885, Алматы облысында 1 589 электр көлігі бар.
Өсу қарқыны жоғары болғанымен, электромобильдердің жалпы автопарктегі үлесі әзірге шағын. Қазақстан жолдарында бензинмен және дизельмен жүретін машиналар басым. Оларға арналған модельдер көп, техникалық қызмет көрсету жүйесі қалыптасқан, жанармай құю станциялары бүкіл елге таралған.
Электромобильдер қуаттау және қызмет көрсету инфрақұрылымы дамыған өңірлерде жылдам көбейеді. Алматы мен Астананың алға шығуы да осыған байланысты.
Бір көліктен ондаған компания табыс табады
Сатып алушы капоттағы бір логотипті көреді. Инвестор оның артында тұрған тұтас өндірістік тізбекті бағалайды.
Көлік өндірісіне аккумулятор, микрочип, камера, сенсор, шина, навигация, бағдарламалық жасақтама және телекоммуникациялық шешімдер қажет. Электромобиль өндірісінде бұл қатарға қуаттау станциялары мен энергетикалық инфрақұрылым қосылады.
Сондықтан автомобиль сатудан түскен ақша тек өндірушіге бармайды. Табыстың бір бөлігі қосалқы бөлшек, электроника және технология жеткізушілеріне түседі.
Электр көліктеріне сұраныстың артуы батарея мен қуат электроникасын өндіретін компанияларды қолдайды. Ал іштен жанатын қозғалтқышы бар машиналардың сатылымы қозғалтқыш, трансмиссия және дәстүрлі автосервиспен байланысты бизнестің табысын сақтайды.
Tesla, Toyota, BYD және Geely акциялары биржада саудаланады
Инвестор акция сатып алу арқылы автомобиль компаниясының үлескеріне айнала алады. Tesla акциялары Nasdaq биржасында TSLA тикерімен, Toyota Motor акциялары Токио биржасында 7203 коды бойынша саудаланады. Mercedes-Benz Group тикері — MBG, BMW AG тикері — BMW.
Қытайлық BYD акциялары Гонконг биржасында 1211, Шэньчжэнь биржасында 002594 коды бойынша ұсынылған. Geely Automobile Holdings акциялары Гонконгта 175 коды арқылы саудаланады.
Биржа мен тикерді ескеру қажет. Бұл бағалы қағаздар әртүрлі валютада есептеледі, түрлі юрисдикция талаптарына бағынады және барлық брокердің қосымшасында бірдей қолжетімді бола бермейді.
Белгілі бір марканың көлігін сатып алу сол компанияның акциясы міндетті түрде табыс әкеледі дегенді білдірмейді.
Toyota, Mercedes-Benz және BMW іштен жанатын қозғалтқышы бар машиналарды шығаруды жалғастырып, гибрид және электр модельдерін қатар дамытып келеді. BYD пен Tesla электр көліктеріне сұранысқа көбірек тәуелді. Geely бірнеше бренд пен технологиялық платформаны бір уақытта басқарады.
Сондықтан инвестор үшін «бензин бе, әлде электр ме?» деген сұрақтың өзі жеткіліксіз. Компанияның сатылымы, пайдасы, қарыз көлемі, өндіріс шығыны және цифрлық қызметтерден табыс табу қабілеті де акция бағасына әсер етеді.
Tesla-ға салынған $3 500 шамамен $9 783 болар еді
Freedom сарапшыларының есебіне сәйкес, 2020 жылдан бері жыл сайын Tesla акцияларына $500 салып отырған инвестор жеті рет сатып алу арқылы жалпы $3 500 инвестициялаған болар еді.
2026 жылғы 7 тамызда мұндай портфельдің болжамды құны шамамен $9 783-ке жетер еді. Бұл салынған ақшадан 2,8 есе көп. Сол күні Tesla акциялары бір данасына $328,58 бағамен сауданы аяқтады.
Бұл — модельдік есеп. Нақты нәтиже акцияны сатып алған күнге, мәміле бағасына, брокер комиссиясына, салыққа және валюта айырбастау шығынына байланысты өзгереді.
Акцияның өткен кезеңдегі өсімі болашақ табысқа кепілдік бермейді. Бағалы қағаздардың құны өсуі де, төмендеуі де мүмкін.
Автоконцерндер жүргізушіге көліктен бөлек қызмет сатады
Автомобиль нарығындағы табыс көлік кілтін иесіне тапсырған сәтте тоқтамайды. Жүргізуші сақтандыру рәсімдейді, шина сатып алады, тұрақ ақысын төлейді, техникалық қызметке жазылады және көліктің цифрлық функцияларын пайдаланады.
Мұндай операциялардың көбі мобильді қосымшаға көшіп жатыр. Freedom цифрлық экожүйесінде жүргізуші сақтандыру полисін онлайн рәсімдеп, апат комиссарын шақыра алады. Сондай-ақ маусымдық шина сатып алып, шиномонтаж қызметіне жазылуға мүмкіндік бар.
Жүргізушінің назары үшін автоконцерндермен қатар банктер, сақтандыру ұйымдары және технологиялық компаниялар бәсекеге түседі. Көлік иесіне сатып алу кезінде ғана емес, күнделікті сапар барысында да қызмет көрсете алған бизнес артықшылыққа ие болады.
Қазақстандағы көрсеткіш нарықтың қай бағытқа бет алғанын аңғартады: электромобильдер саны бір жылда 55,6%-ға өсті, бірақ олардың 62%-ы бір қалада тіркелген. Автокомпаниялар үшін бұл — сұраныстың артып келе жатқанының белгісі. Инвестор үшін жоғары өсім қарқыны нарықтың толық қалыптасқанын білдірмейтініне дәлел.
Материал ақпараттық сипатта берілген және жеке инвестициялық ұсыным болып саналмайды. Қаржы құралдарының құны өсуі де, төмендеуі де мүмкін. Өткен кезеңдердегі нәтижелер болашақ табысқа кепілдік бермейді.
