Қазақстандағы реформалар Израильде талқыланды. Құрылтай сайлауына санаулы күн қалғанда Тель-Авивте БАҚ, академиялық және сарапшылық қауым өкілдері елдің жаңа саяси моделін талқылап, технологиялар, жасанды интеллект және киберқауіпсіздік салаларындағы ынтымақтастық перспективаларына да назар аударды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Дөңгелек үстел Қазақстан Республикасының Израильдегі Елшілігінде өтті. Қазақстан Елшісі Дәулет Ембердиев қатысушыларға жаңа Конституцияның негізгі ережелерін, мемлекеттік басқару жүйесі мен елдің саяси құрылымындағы басты өзгерістерді таныстырды.
Израиль сарапшылары реформаларды іске асыруға назар аударды
Кездесуге қатысушылар конституциялық өзгерістердің ауқымына ғана емес, жаңа институционалдық модельдің сайлаудан кейін қалай жұмыс істейтініне де мән берді.
Саяси сарапшы және Орталық Азия жөніндегі маман Аркадий Дубнов конституциялық реформаның уақтылы жүргізілгенін атап өтіп, Қазақстанның прагматикалық сыртқы саяси бағытына оң баға берді.
ICES халықаралық сараптама орталығының президенті Александр Цинкер жаңа модельді саяси тұрақтылық пен тиімді президенттік билікті сақтай отырып, мемлекеттік басқару жүйесін жаңғыртуға бағытталған ұмтылыс ретінде бағалады.
Талқылаудың негізгі өзегі практикалық сипатта болды: жаңа ережелерді қабылдау реформаның аяқталғанын білдірмейді. Енді олардың жаңа мемлекеттік институттар арқылы қалай жүзеге асатыны шешуші рөл атқарады.
Құрылтай жаңа модельдегі алғашқы заң шығарушы орган болады
Жаңа Конституциядағы басты институционалдық өзгеріс — бұрынғы екі палаталы жүйенің орнына бір палаталы Құрылтайдың келуі.
Негізгі заң 2026 жылғы 1 шілдеде күшіне енді. Жаңа жоғары өкілді орган 145 депутаттан тұрады, олар бірыңғай жалпыұлттық округ бойынша пропорционалды жүйемен сайланады. Өкілеттік мерзімі — бес жыл.
Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы 2026 жылғы 23 тамызда өтеді.
Сондықтан Тель-Авивтегі кездесу Қазақстанның саяси жүйесі үшін ерекше кезеңде өтті: ел заң шығарушы биліктің архитектурасы өзгергеннен кейінгі алғашқы дауыс беруге жақындап отыр.
Израиль тарапы ЖИ мен киберқауіпсіздікке қызығушылық танытты
Саяси реформа кездесудегі жалғыз тақырып болған жоқ.
Стратегиялық коммуникациялар жөніндегі сарапшы Айелет Фриш жүргізіліп жатқан реформалар Қазақстан мен Израиль арасындағы ынтымақтастықты, соның ішінде технологиялар мен инновациялар саласындағы байланысты одан әрі дамытуға ықпал етеді деген үміт білдірді.
Холон технологиялық институтының президенті, профессор Эдуард Якубов нақты бағыттарды атады: жоғары технологиялық білім, жасанды интеллект, киберқауіпсіздік және цифрлық технологиялар.
Бұл бағыттар екіжақты күн тәртібімен тікелей сабақтас. Қазақстан мен Израиль экономикалық және технологиялық ынтымақтастықты кеңейту мүмкіндіктерін талқылап келеді.
Реформалар Израиль медиасының да назарын аударды
Талқылауға ақпараттық қауымдастық өкілдері де қатысты.
Diplomacy.co.il басылымының атқарушы директоры әрі журналисі Сильвия Голан өз жарияланымында Қазақстандағы саяси және институционалдық өзгерістерге жоғары баға берді.
Дөңгелек үстелдің күн тәртібі тек сайлаумен шектелмеді. Қатысушылар Қазақстан мен Израиль арасындағы тарихи және гуманитарлық байланыстарды, сондай-ақ саясат, экономика, білім және технология салаларындағы ынтымақтастықтың перспективаларын талқылады.
Қазақстан үшін мұндай формат жаңа саяси модельді шетелдік журналистерге, сарапшыларға және академиялық орта өкілдеріне тікелей түсіндіруге мүмкіндік береді. Әсіресе бұл Құрылтайға алғашқы сайлау қарсаңында өзекті.
Енді назар модельге емес, оның қалай жұмыс істейтініне ауысады
Қазақстандағы саяси реформаға қатысты халықаралық талқылау біртіндеп «не өзгерді?» деген сұрақтан «жаңа институттар сайлаудан кейін қалай жұмыс істейді?» деген мәселеге ауысып келеді.
Тель-Авивтегі кездесуде саяси қызығушылыққа практикалық бағыт та қосылды: израильдік сарапшылар екіжақты қарым-қатынастың келешегін технологиялармен, инновациялармен, жоғары біліммен, ЖИ және киберқауіпсіздікпен байланыстырды.
Бұған дейін DKNews.kz 23 тамызда Қазақстан нақты нені таңдайтыны және алғашқы Құрылтайдың қалай құрылатыны туралы егжей-тегжейлі жазған болатын. 145 депутаттық орынға жеті партиядан 545 кандидат таласып жатыр.
Келесі кезең дауыс беруден кейін басталады: жаңа саяси модель енді талқылаумен емес, алғашқы Құрылтай құрамының нақты жұмысымен сыналады.
