Қазақстан банктері үшін тәуекел азайды. S&P Global Ratings елдің банк секторындағы салалық тәуекел бағасын «7»-ден «6»-ға жақсартып, экономикалық тәуекел үрдісін «тұрақтыдан» «оңға» өзгертті, деп хабарлайды DKNews.kz.
4 қыркүйекте жарияланған S&P Global Ratings-тің рейтингтік шешімі қазақстандық қаржы ұйымдарына бірден әсер етті. Агенттік Банк ЦентрКредиттің ұзақмерзімді рейтингін «BB+» деңгейіне көтерді, ал Halyk Bank, Нұрбанк және Freedom тобының бірқатар компаниялары бойынша болжамды жақсартты.
S&P Қазақстандағы салалық тәуекелді 7-ден 6-ға төмендетті
BICRA — S&P қолданатын банк секторының елдік және салалық тәуекелдерін бағалау жүйесі. Оның шкаласы 1-ден 10-ға дейін созылады: көрсеткіш неғұрлым төмен болса, банк жүйесіне қатысты тәуекел де соғұрлым төмен деп бағаланады.
2026 жылғы шілдеде Қазақстан «7» тобында болған. Қыркүйектегі қайта қараудан кейін Industry Risk — салалық тәуекел көрсеткіші «6»-ға дейін жақсарды.
Салалық тәуекел үрдісі енді «тұрақты» деп бағаланады.
Бұдан бөлек, Economic Risk — экономикалық тәуекел үрдісі «тұрақтыдан» «оңға» өзгерді. Бұл S&P Қазақстан банктері жұмыс істейтін экономикалық ортадағы тәуекелдер одан әрі төмендеуі мүмкін деп есептейтінін білдіреді.
Қадағалаудың күшеюі S&P шешімінің негізгі себептерінің бірі болды
S&P салалық тәуекел бағасының жақсаруын Қазақстанда банк секторын реттеу мен қадағалаудың күшеюімен байланыстырады.
Агенттік банк жүйесі активтерінің сапасын тұрақты бағалау, Supervisory Review and Evaluation Process (SREP) әдіснамасын енгізу және банктердің шамадан тыс тәуекел қабылдауын шектеу бағытындағы шараларды атап көрсетеді.
Әсіресе соңғы жылдары жылдам өскен бөлшек кредиттеу сегментіне назар аударылып отыр.
«Реттеуші қабылдаған шаралардың қатарында банк жүйесі активтерінің сапасын тұрақты бағалау, Supervisory Review and Evaluation Process (SREP) әдіснамасы бойынша банктің қаржылық тәуекелдерін шолу және бағалау жөніндегі қадағалау процесіне көшу, сондай-ақ банктердің тәуекел қабылдауға бейімділігін шектеу шаралары бар. Бұл әсіресе соңғы уақытта қарқынды өсіп келе жатқан бөлшек сегментке қатысты», — делінген есепте.
Бұл өзгеріс бір күннің нәтижесі емес. Қазақстанның банк секторына берілетін баға 2021, 2023 және 2024 жылдардағы қайта қараулардан кейін біртіндеп жақсарды.
Енді салалық тәуекел тағы бір сатыға төмендеп, «6» деңгейіне жетті.
Қазақстанның банк қадағалауы өңірдегі бірқатар елден жоғары бағаланды
S&P қаржы нарығын қадағалау сапасына да назар аударды.
Оған банктерді үздіксіз бақылау, капитал мен өтімділік талаптарының орындалуын тексеру, стресс-тестілеу және қаржылық есептіліктің ашықтығын арттыру кіреді.
Қадағалау процесінде корпоративтік басқаруға қойылатын талаптармен бірге киберорнықтылық және климаттық тәуекелдер сияқты жаңа факторлар да ескеріледі.
S&P бағалауынша, Қазақстандағы банктік реттеу мен қадағалау жүйесінің тиімділігі Өзбекстан, Қырғызстан, Армения және Әзербайжанға қарағанда жоғары.
Өңірлік айырмашылық бұған дейін де байқалған: Қазақстан BICRA бойынша «7» тобында болған кезде аталған төрт ел «8» тобында тұрған.
Қазақстан банктері геосаяси қысымға төтеп берді
S&P шешіміне әсер еткен тағы бір фактор — банк секторының соңғы жылдардағы геосаяси және макроэкономикалық күйзелістерге төзімділігі.
«Соңғы жылдары банк секторы өңірдегі геосаяси және макроэкономикалық тәуекелдерге салыстырмалы түрде төзімді болды. Қаржы жүйесіндегі жалпы кредиттік тәуекел бақылауда қалып отыр», — делінген есепте.
Агенттік банк активтерінің сапасы мен қаржылық көрсеткіштердің бұған дейінгі күтулерден жақсы болғанын да ескереді.
Ал экономикалық тәуекел үрдісінің «оңға» өзгеруі макроэкономикалық жағдай мен активтер сапасы жақсарған жағдайда Қазақстанның қаржы жүйесіндегі тәуекелдер одан әрі төмендеуі мүмкін екенін көрсетеді.
Банк ЦентрКредиттің рейтингі BB+ деңгейіне көтерілді
Жүйелік бағалаудағы өзгеріс жекелеген банктердің рейтингтеріне де әсер етті.
S&P Банк ЦентрКредиттің шетел және ұлттық валютадағы ұзақмерзімді эмитенттік кредиттік рейтингін «BB»-дан «BB+»-ке көтерді. Банк бойынша болжам «оң» болып қалды.
Қазақстанның ұлттық шкаласы бойынша БЦК рейтингі «kzAA-»-дан «kzAA+»-ке дейін көтерілді.
Яғни S&P шешімі банк нарығына берілген жалпы бағаны ғана өзгертіп қойған жоқ. Ол елдегі ірі қаржы ұйымдарының бірінің нақты рейтингін жоғарылатты.
Freedom компанияларының болжамы оңға өзгерді
S&P Freedom Holding Corp. және оның төрт негізгі операциялық компаниясы бойынша ұзақмерзімді рейтингтер болжамын «тұрақтыдан» «оңға» өзгертті.
Freedom Finance JSC, Freedom Finance Global PLC, Freedom Finance Europe Ltd. және Freedom Bank Kazakhstan JSC халықаралық рейтингтері «BB-» деңгейінде сақталды.
Сонымен бірге Freedom Finance JSC және Freedom Bank Kazakhstan JSC компанияларының Қазақстанның ұлттық шкаласы бойынша рейтингтері «kzA-»-дан «kzA»-ға көтерілді.
Freedom Holding Corp. рейтингі «B-» деңгейінде расталды, ал болжам «оңға» ауысты.
Оң болжам рейтинг міндетті түрде көтеріледі деген сөз емес. Ол S&P алдағы кезеңде рейтингті жақсартуға мүмкіндік беретін жағдайлар қалыптасуы мүмкін деп есептейтінін көрсетеді.
Halyk Bank пен Нұрбанкке де оң болжам берілді
Өзгеріс басқа қазақстандық банктерді де қамтыды.
Halyk Bank-тің «BBB-» деңгейіндегі ұзақмерзімді рейтингі бойынша болжам «оңға» өзгерді. Банктің рейтингі қазірдің өзінде инвестициялық санатқа жатады.
Нұрбанктің «B» рейтингі бойынша болжам да «оң» деңгейге қайта қаралды.
Бұл жерде рейтинг пен болжамды ажырату қажет. Болжамның жақсаруы банктің қазіргі рейтингі автоматты түрде көтерілді дегенді білдірмейді, бірақ S&P келесі рейтингтік шешімнің оң болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Бұл салымшылар мен қарыз алушылар үшін нені білдіреді
BICRA көрсеткішінің жақсаруы кредит мөлшерлемелері бірден төмендейді немесе депозиттердің кірістілігі автоматты түрде өзгереді деген сөз емес.
Оның тікелей әсері алдымен банктердің өздеріне қатысты.
S&P елдегі экономикалық және салалық тәуекелді қаржы ұйымдарының кредиттік қабілетін бағалау кезінде ескереді. Сондықтан банк секторының тәуекел деңгейінің төмендеуі жекелеген банктердің кредиттік профилін қолдай алады.
Рейтингтің өсуі халықаралық инвесторлар мен кредиторлардың банкке деген көзқарасына да әсер етуі мүмкін. Алайда банктің қаржы тарту құны бір ғана рейтингке тәуелді емес, сондықтан мұны автоматты түрде «арзан ақша келеді» деп түсіндіру дұрыс болмайды.
Қазақстан егемен рейтингі көтерілгеннен кейін тағы бір оң сигнал алды
Банк секторы бойынша шешім Қазақстанның егемен рейтингі көтерілгеннен кейін екі аптаға жетпей жарияланды.
2026 жылғы 21 тамызда S&P Қазақстанның егемен кредиттік рейтингін «BBB-/A-3»-тен «BBB/A-2»-ге көтеріп, тұрақты болжам белгіледі.
Қазақстан Ұлттық Банкі жариялаған ресми ақпаратта рейтингтің көтерілуі жаһандық белгісіздік пен шикізат нарығындағы құбылмалылық жағдайында Қазақстан экономикасының орнықтылығымен байланыстырылған. Ұлттық банк сонымен бірге сыртқы күйзелістердің әсерін жұмсартатын валюталық резервтерді және мұнайдан тыс бюджет тапшылығының төмендеуіне қатысты күтулерді атап өтті.
Енді оң өзгеріс банк секторына да жетті: салалық тәуекел бағасы «6»-ға дейін жақсарды, экономикалық тәуекел үрдісі «оңға» ауысты, ал бірнеше қаржы ұйымы жоғары рейтинг немесе анағұрлым қолайлы болжам алды.
Бұған дейін біз S&P-дің Freedom тобы бойынша болжамды неге жақсартқанын және бұл компаниялар үшін нені білдіретінін жазған едік.
