Қазақстан мен Корея экономикалық серіктестікті кеңейтпек.
Қасым-Жомарт Тоқаевтың Сеулге сапары аясында тараптар шамамен 19 млрд доллардың коммерциялық келісімдеріне қол қойды, деп хабарлайды DKNews.kz. Астана енді ынтымақтастықты жекелеген жобалардан өндірістік және технологиялық тізбектер құру деңгейіне шығаруды ұсынып отыр.
Бұл туралы Қазақстан Президенті 16 қыркүйекте Сеулде өткен алғашқы «Орталық Азия – Корея Республикасы» саммитінде мәлімдеді. 20 жыл бұрын басталған диалог форматы алғаш рет мемлекет басшылары деңгейіне көтерілді.
$19 млрд келісім: басымдық Қазақстандағы өндіріске берілмек
Корея Қазақстанның ең ірі он сауда серіктесінің қатарына кіреді. Тоқаевтың айтуынша, Кореяның Орталық Азия елдерімен тауар айналымының шамамен жартысы Қазақстанға тиесілі.
Қазақстан экономикасына тартылған кореялық инвестициялардың жалпы көлемі 12 млрд доллардан асады. Елде кореялық капиталдың қатысуымен мыңнан астам кәсіпорын жұмыс істейді.
Президент Қазақстан нарығында Kia, Hyundai, Doosan, Posco, Samsung, Lotte және Hanwha секілді ірі компаниялар табысты жұмыс істеп келе жатқанын айтты.
Сапардың негізгі экономикалық нәтижелерінің бірі — шамамен 19 млрд доллардың коммерциялық келісімдері.
«Бүгінде екіжақты ынтымақтастық жаңа деңгейге көтеріліп келеді. Сапар аясында шамамен 19 млрд доллардың коммерциялық келісімдеріне қол қойылды. Бұл – экономикалық ықпалдастығымыздың жоғары қарқынын айқын көрсететін көрсеткіш», — деді Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев.
Қазақстан тарапы инвестиция көлемімен ғана шектелмеуді ұсынып отыр. Негізгі мақсат — кореялық технологияларды Қазақстандағы нақты өндіріспен байланыстыру.
Мысал ретінде Президент жылына 70 мың автомобиль шығаруға қауқарлы KIA Qazaqstan зауытын атады. Оның айналасында толыққанды өндірістік кластер қалыптасып келеді.
Қазақстан Кореяға жаңа өнеркәсіптік серіктестік ұсынды
Саммитте Тоқаев «Орталық Азия – Корея» өнеркәсіптік және технологиялық даму серіктестігін құруды ұсынды.
Бұл тетік аясында үкіметтер өндірісті жергіліктендіруге, технология трансферіне, өңірлік кооперацияға және дайын өнімді үшінші елдер нарығына шығаруға бағытталған бірлескен жобалар портфелін қалыптастыра алады.
Қазақстан үшін мұндағы негізгі мәселе — капитал тартумен қатар ел ішінде жаңа өндірістердің пайда болуы.
«Үкіметтеріміз өндірісті жергіліктендіруге, технологиялар трансферіне, өңірлік кооперацияны дамытуға және дайын өнімді үшінші елдер нарығына экспорттауға басымдық бере отырып, флагмандық бірлескен жобалар портфелін қалыптастыра алар еді», — деді Тоқаев.
Орта дәліз Кореядан Еуропаға дейінгі бағытпен байланыстырылмақ
Келіссөздердің жеке бағыты көлік пен логистикаға арналды. Қазақстан өз аумағы арқылы өтетін транзиттік жүк тасымалының жалпы көлемін 100 млн тоннаға дейін жеткізуді жоспарлап отыр.
Басты бағыттардың бірі — Транскаспий халықаралық көлік бағдары, яғни Орта дәліз.
Президенттің айтуынша, соңғы алты жылда бұл бағыттағы жүк тасымалы бес есе өскен. Ал алдағы кезеңде оның өткізу қабілетін 20 млн тоннаға дейін ұлғайту көзделіп отыр.
Тоқаев Корея, Орталық Азия және Еуропаның көлік мүмкіндіктерін бір логистикалық тізбекке біріктіруді ұсынды.
Қазірдің өзінде кореялық жүктер Орталық Азияға Ляньюньган портындағы қазақ-қытай логистикалық терминалы арқылы тасымалданады.
«Осы бағыттардың әлеуетін біріктіріп, Кореядан Орталық Азия арқылы Еуропаға дейін тұтас көлік-логистикалық тізбек қалыптастыруға болады деп санаймын», — деді Президент.
Бұл жүйеге Пусан порты мен Қазақстанның Каспийдегі порттары да тартылуы мүмкін.
Мұнай, атом энергетикасы және «таза көмір»
Энергетика да келіссөздердің негізгі тақырыптарының біріне айналды.
Тоқаев Қазақстанның Кореяға энергия ресурстарын жеткізуді қайта бастауға, геологиялық барлау мен жаңа кен орындарын игерудегі ынтымақтастықты кеңейтуге дайын екенін айтты.
Президент KNOC компаниясының Қазақстандағы мұнай кен орындарын игеру тәжірибесін және Hyundai Engineering компаниясының ірі газ өңдеу зауытын салуға қатысуын мысалға келтірді.
Қазақстан сондай-ақ KHNP және Doosan Enerbility компанияларымен ядролық технологиялар саласындағы ынтымақтастықты тереңдетуге мүдделі.
Көмір энергетикасы да назардан тыс қалған жоқ.
Тоқаевтың дерегінше, Қазақстанның көмір қоры шамамен 33 млрд тонна, ал көмір генерациясы елдегі электр энергиясының 60 пайыздан астамын қамтамасыз етеді.
Осыған байланысты Қазақстан Doosan, KEPCO E&C және Midland Power компанияларын көмір генерациясын жаңғыртуға және шығарындыларды басқару технологияларын енгізуге шақырды.
Қазақстан мен Корея жасанды интеллект мамандарын даярламақ
Технологиялық ынтымақтастық өнеркәсіппен шектелмейді.
Тоқаев Орталық Азия елдеріне жасанды интеллект саласындағы мамандар даярлауға бағытталған AI Talent өңірлік бағдарламасын Кореямен бірлесіп іске қосуды ұсынды.
Білім беру саласында бірқатар жоба қазірдің өзінде жүзеге асып жатыр.
Түркістанда Woosong университеті ашылған. Қызылордада SeoulTech-пен бірлескен Жасанды интеллект институты құрылған.
Тағы бір ірі жоба — Alatau City аумағында KAIST филиалын ашу.
Сонымен қатар Қазақстанда Кореяның ғылыми-техникалық ақпарат институтымен бірлесіп құрылған AI SilkNet болжамдық талдау және форсайт орталығы жұмысын бастады.
Сирек металдар бойынша бірлескен компания құрылуы мүмкін
Саммиттегі нақты ұсыныстардың бірі критикалық материалдар саласына қатысты болды.
Тоқаевтың айтуынша, Корея стратегиялық санатқа енгізген 10 минералдың барлығы Қазақстанның минералдық-шикізат базасында кездеседі.
Алматыда Кореяның технологияларды ілгерілету институтының қатысуымен сирек және сирекжер металдарын зерттейтін бірлескен орталық құру жоспарланып отыр.
Қазақстанның ұсынысы шикізат өндірумен шектелмейді. Мақсат — терең өңдеуге өтіп, жоғары қосылған құны бар өнім шығару.
Олардың қатарында жартылай өткізгіштер, микроэлектроника, аккумуляторлар, электромобиль компоненттері және робототехника өнімдері бар.
«Осы міндетті іс жүзінде жүзеге асыру үшін бірлескен қазақ-корей компаниясын құруды ұсынамыз», — деді Тоқаев.
2030 жылға дейін 42 жаңа су қоймасы салынбақ
Кореямен ынтымақтастық су шаруашылығын да қамтуы мүмкін.
Президенттің айтуынша, Қазақстан 2030 жылға дейін 42 жаңа су қоймасын салуды, 14,5 мың шақырым суару арнасын жаңғыртуды және су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізуді жоспарлап отыр.
Кореялық серіктестерге су үнемдеу, суды цифрлық есепке алу және заманауи инфрақұрылым саласында бірлескен жобаларды іске асыру ұсынылды.
Алғашқы саммит ынтымақтастықтың жаңа деңгейін белгіледі
Сеулдегі саммитте Корея Республикасының Президенті Ли Чжэ Мён, Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров, Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмон, Түрікменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов және Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев те сөз сөйледі.
Қазақстан үшін кездесудің ең нақты нәтижелері бірнеше көрсеткіштен көрінеді: шамамен 19 млрд доллардың коммерциялық келісімдері, 12 млрд доллардан астам кореялық инвестиция, мыңнан астам бірлескен кәсіпорын және өнеркәсіп, логистика, жасанды интеллект пен критикалық материалдарды өңдеу саласындағы жаңа жобалар.
Бұған дейін біз Қасым-Жомарт Тоқаевтың Сеулге «Орталық Азия – Корея Республикасы» алғашқы саммитіне қатысу үшін барғаны туралы жазған едік.
