Қазақстан мен Қытай инвестициялық ынтымақтастықтың ауқымын кеңейтіп жатыр.
Бірлескен ірі өнеркәсіптік жобалардың портфелі $62 млрд-тан асты, ал Астана жекелеген кәсіпорындардан Орталық Азия, ЕАЭО, Кавказ және Еуропа нарықтарына бағытталған өндірістік тізбектерге көшуді ұсынып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 25 қыркүйекте Алматыда өткен «Қазақстан – Қытай» инвестициялық форумында мәлімдеді. Ақорда мәліметінше, екі ел өнеркәсіп, логистика, цифрлық технологиялар, шикізат секторы және қаржы бағыттарындағы ынтымақтастықты кеңейтуді жоспарлап отыр.
Қазақстан мен Қытайдың 260 жобасы $62 млрд-тан асты
Форумда айтылған негізгі көрсеткіштердің бірі өнеркәсіпке қатысты болды. Тоқаевтың айтуынша, қазір жалпы құны $62 млрд-тан асатын 260 ірі бірлескен жобадан тұратын портфель қалыптасқан.
Әңгіме енді тек дәстүрлі шикізат жобалары туралы емес. Президент Алматыдағы автомобиль кластерін, Қарағанды облысындағы кремний өндірісін, металлургия, мұнай-газ химиясы және энергия жинақтау жүйелеріндегі жобаларды атады.
Ақтөбе облысында қытайлық Jinyi Holding Group компаниясымен бірлесіп пилоттық режимде арнайы индустриялық аймақ құрылып жатыр. Агроөнеркәсіп кешенінде Lihua, Fufeng және Dalian Hesheng Holdings компанияларының мақта-тоқыма өндірісі, жүгері мен астықты терең өңдеу жобалары атап өтілді.
Қазақстан үшін келесі кезең ерекше мәнге ие: бірлескен кәсіпорындардың өнімі тек ішкі нарыққа емес, сыртқы нарықтарға да бағытталуы тиіс.
«Бұл біздің әріптестігімізді жаңа деңгейге көтеруге, яғни жекелеген инвестициялық жобаларды іске асырудан Орталық Азия, Еуразиялық экономикалық одақ, Оңтүстік Кавказ және Еуропа елдерінің нарықтарына бірлесіп шығатын толыққанды өндірістік экожүйелер қалыптастыруға жақсы негіз болады», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президент Common History Destiny. Designed and Made in Both China And Kazakhstan бағдарламасын іске қосуды ұсынып, Үкіметке қытайлық серіктестермен бірге перспективалы жобалар пулын қалыптастыруды тапсырды.
Тауар айналымын $100 млрд-қа жеткізу көзделіп отыр
Экономикалық жоспарлар қазірдің өзінде қалыптасқан ірі сауда базасына сүйенеді. Президенттің айтуынша, өткен жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен Қытай арасындағы тауар айналымы $50 млрд-қа жуықтады, ал екі елдің үкіметтері бұл көрсеткішті $100 млрд-қа дейін жеткізу бағытында жұмыс істеп жатыр.
Тоқаев Қытайдың Қазақстан экономикасына салған жиынтық инвестиция көлемін $29 млрд-тан астам деп атады.
Тағы бір маңызды көрсеткіш — елдегі қытайлық бизнестің үлесі. Қазақстанда қытайлық капитал қатысатын 9 мыңнан астам кәсіпорын жұмыс істейді. Мемлекет басшысының айтуынша, бұл елде тіркелген әрбір жетінші шетелдік компанияға жуық.
«Біздің үкіметтер өзара сауда көлемін 100 миллиард долларға дейін ұлғайту бағытында белсенді жұмыс істеп жатыр. Инвестициялық ынтымақтастық та сенімді қарқын көрсетуде», — деді Президент.
Бұл меженің мәні тек импорт пен экспорт көлемін арттырумен шектелмейді. Бірлескен жобалардың көбі Қазақстанда өндіріс, өңдеу және кейінгі экспортты қамтитын болса, Қытаймен экономикалық байланыстың құрылымы да өзгереді.
Қазақстан Қытай – Еуропа бағыты бойынша 3 мың пойыз күтеді
Жоспарлардың тағы бір бөлігі транзитке байланысты. Қазақстан Азия мен Еуропаны байланыстыратын Орта дәліздің рөлін күшейтіп, теміржол, автомобиль жолдары, порттар, жүк авиациясы және шекара маңындағы инфрақұрылымды қатар дамытуды көздейді.
Ляньюньганнан Ақтауға дейін логистикалық хабтар желісі қалыптасқан. Енді оған Чэнду қаласындағы қазақ-қытай терминалы қосылуы тиіс.
Негізгі болжам теміржол транзитіне қатысты: 2029 жылға қарай Қытайдан Еуропаға қатынайтын контейнерлік пойыздар саны үш мыңға дейін өсуі тиіс.
Осы бағытта бірнеше маршрут қатар дамытылып жатыр. Тамызда Арал-Каспий автомагистралінің құрылысы басталды, Мойынты – Қызылжар және Бақты – Аягөз теміржол желілерінің құрылысы жалғасып жатыр.
Қытайлық Minmetals Logistics компаниясының қатысуымен пилотсыз көлік технологиялары мен цифрлық шешімдер қолданылатын логистикалық дәліз де құрылуда.
«Азия мен Еуропа арасындағы көлік байланыстарының заманауи конфигурациясын қалыптастырып жатқан Орта дәлізді дамытуды басым міндет деп санаймыз», — деді Тоқаев.
Қазақстанның есебі түсінікті: жүк ағынының өсуі жаңа инфрақұрылыммен қатар жүруі керек. Әйтпесе транзит көлемінің артуы теміржолдардың, терминалдардың және шекара өткізу бекеттерінің өткізу қабілетіне тірелуі мүмкін.
Қытай бағыты әуе қатынасында да кеңейіп келеді
Көлік байланысы тек құрлықта емес, әуе кеңістігінде де күшейіп жатыр. Қазақстанда Alatau Air Cargo ұлттық жүк әуе тасымалдаушысы жұмысын бастады, ал нарыққа Cathay Pacific Cargo секілді ірі халықаралық жүк әуе компаниялары кіріп жатыр.
2026 жылы жолаушылар тасымалы бойынша Алматы – Сиань, Алматы – Шанхай, Астана – Гуанчжоу және Ақтау – Үрімші бағыттары ашылды. Форум өткен аптада Алматы мен Чунцинді алғашқы тікелей жолаушылар рейсі байланыстырды.
Жаңа әуе бағыттары Қазақстан мен Қытай арасындағы визасыз режимді толықтырады. Билік оны іскерлік байланысты кеңейтетін факторлардың бірі ретінде қарастырып отыр.
Астанада қазақ-қытай жасанды интеллект мектебі ашылмақ
Ынтымақтастықтың келесі ірі бағыты технологиямен байланысты. Президент елордада алғашқы Қазақ-қытай жасанды интеллект мектебін ашу жоспарланып отырғанын айтты.
Қазақстан технология трансферіне, сондай-ақ бірлескен инженерлік және зерттеу орталықтарын құруға мүдделі.
Тоқаев технологиялық серіктестікті Alatau City жобасымен де байланыстырды. Жоба Қытай, Орталық Азия және Еуропа арасындағы іскерлік белсенділіктің ірі орталығына айналуы тиіс.
«Қазақстан технология трансферіне, бірлескен инженерлік және зерттеу орталықтарын құруға мүдделі. Біз жаңа формация кадрларын даярлауға ерекше көңіл бөліп отырмыз», — деді Президент.
Егер өнеркәсіптік әріптестік ондаған миллиард доллармен өлшенсе, технологиялық бағытта негізгі ресурс инвестиция көлемімен ғана емес, технологияға, мамандарға және бірлескен зерттеулерге қолжетімділікпен бағаланады.
Қытай капиталы үшін жеке қаржы арнасы құрылып жатыр
Экономикалық ынтымақтастық капитал нарығына да шығып отыр. 2026 жылы «Самұрық-Қазына» Қытайдың ішкі қарыз нарығында 3 млрд юань көлеміндегі алғашқы панда-облигацияларын орналастырды.
«Самұрық-Қазына» қорының мәліметінше, облигациялар үш жылға шығарылып, кірістілігі жылдық 2,18 пайызды құрады. Бағдарламаның жалпы көлемі 10 млрд юаньға дейін жетеді.
Келесі құрал — Kazakh Invest жанынан құрылатын қазақ-қытай инвестициялық қоры. Форумда Тоқаев оны инвестициялық циклді қысқартуға, ашық әрі технологиялық етуге бағытталған қадамдардың бірі ретінде атады.
Бизнес үшін мұндай механизмнің нақты маңызы бір жағдайда ғана көрінеді: жарияланған жобалар түсінікті қаржыландыру тетігіне ие болып, келіссөз деңгейінен нақты құрылыс пен өндіріске көшкенде.
«Қазақстан – Қытай» форумын жыл сайын өткізу ұсынылды
Алматы екі ел бизнесі үшін тұрақты диалог алаңына айналуы мүмкін. Тоқаев форумды жыл сайын қыркүйекте «Қазақстан – Қытай» Алматы инвестициялық диалогы атауымен өткізуді ұсынды.
«Бүгін бірқатар нақты уағдаластыққа қол жеткізілді. Бұл келісімдер Қазақстан мен Қытайға ғана емес, бүкіл Еуразия құрлығының тұрақты дамуына пайда әкелетініне сенімдімін», — деді Мемлекет басшысы.
Екі ел арасындағы экономикалық байланысты енді бірнеше көрсеткішпен өлшеуге болады: бірлескен жобалар портфелі $62 млрд-тан асты, Қазақстанда қытайлық қатысуы бар 9 мыңнан астам компания жұмыс істейді, ал өзара сауданы $100 млрд-қа жеткізу мақсаты қойылған.
Бұған дейін біз Алматыда Қасым-Жомарт Тоқаевтың қатысуымен «Қазақстан – Қытай» инвестициялық форумы өткенін жазған едік.
