Қазақстан ауқымды технологиялық жобаға кірісті.
Елде дата-орталықтар, энергетика, байланыс, ғарыш инфрақұрылымы мен халықаралық венчурлық капиталды Digital Silk Road жобасы аясында біріктіру жоспарланып отыр. Ұзақмерзімді мақсат — құны $100 млрд-тан асатын жаһандық бизнес құру, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жобаның негізі «Астана» халықаралық қаржы орталығы, «Қазақтелеком» АҚ, Баладжи Шринивасанның Network School жобасы, Шервин Пишевар мен оның Sofreh Capital компаниясы, сондай-ақ Edison және Alpha арасындағы стратегиялық ынтымақтастық туралы меморандум болды. Келісім туралы Қазақстанның Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі хабарлады.
Алайда $100 млрд деген көрсеткіш әзірге компанияның бағаланған құны да, расталған инвестиция көлемі де емес. Бұл — Жаслан Мадиев атаған ұзақмерзімді амбиция. Меморандумның өзі рамалық сипатқа ие, ал нақты инвестиция көлемі мен тараптардың қатысу шарттары бөлек келісімдер арқылы белгіленеді.
Digital Silk Road дата-орталықтар, байланыс және ғарышты біріктірмек
Келісімнің негізгі жобасы — Digital Silk Road, яғни «Цифрлық Жібек жолы».
Оны интеграцияланған AI-инфрақұрылымдық компания ретінде дамыту жоспарланып отыр. Бір жүйеге есептеу қуаттары, дата-орталықтар, энергетика, спутниктер, ғарыштық есептеу инфрақұрылымы және Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісі біріктірілмек.
Шервин Пишевар негізін қалаған Sofreh Capital бірлескен кәсіпорынның негізін қалаушы серіктестерінің бірі болуы тиіс. Компанияға жобаны құрылымдау, халықаралық капитал мен технологиялық серіктестерді тартуда жетекші рөл беру көзделген.
Қазақстан үшін мұндағы негізгі өзгеріс — жекелеген инфрақұрылымдық жобаларды бір технологиялық тізбекке біріктіруге талпыныс. Электр энергиясы, телекоммуникация, есептеу қуаты мен өнеркәсіптік база бір экожүйенің бөліктері ретінде жұмыс істеуі тиіс.
Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары — Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мадиев мұндай модельді елге тек шикізат немесе энергия емес, есептеу ресурсын да экспорттауға мүмкіндік беретін бағыт ретінде сипаттады.
«Негізгі бағыттардың бірі — жасанды интеллект токендерінің экономикасы. Онда біздің энергия ресурстарымыз есептеу қуатына, ал есептеу қуаты әлемдік нарыққа арналған жасанды интеллект қызметтеріне айналады. Біз AI-токендерді болашақтағы „интеллектке қол жеткізу валютасы“ ретінде қарастырамыз: Қазақстан өзінің энергетикалық әлеуеті негізінде жоғары қосылған құн қалыптастырып, осы жаңа цифрлық ресурстың ірі өндірушісі әрі экспорттаушысы бола алады», — деді Жаслан Мадиев.
$100 млрд мақсат әзірге стратегиялық амбиция деңгейінде
Келісімдегі ең назар аударарлық көрсеткіш — $100 млрд-тан астам капиталдандыру.
Мадиевтің сөзінше, стратегияны жүзеге асыратын құрал ретінде негізгі жобаларды біріктіріп, ірі капитал тарта алатын және әлемдік технологиялық компаниялармен бірлескен кәсіпорындар құратын халықаралық AI-холдинг қарастырылуы мүмкін.
«Осы бағыттарды біріктіре отырып, Қазақстан әлемдік нарықтарға есептеу қуатын, технологиялар мен интеллектуалдық өнімдерді жеткізетін Digital Silk Road — „Цифрлық Жібек жолын“ қалыптастыра алады. Бұл стратегияны жүзеге асыратын құрал негізгі жобаларды біріктіріп, ірі капитал тартуға және әлемдік технологиялық көшбасшылармен бірлескен кәсіпорындар құруға қабілетті халықаралық технологиялық AI-холдинг болуы мүмкін. Біздің амбициямыз — осы негізде капиталдандыруы $100 млрд-тан асатын жаһандық бизнес құру. Ол Қазақстанның технологиялық позициясын нығайтып, елдің ұзақмерзімді әл-ауқатының жаңа көздерін қалыптастыруы тиіс», — деді министр.
Мұнда шешуші сөз — «амбиция». Қол қойылған құжат $100 млрд инвестиция тартылатынын да, дәл осындай құндағы компания міндетті түрде құрылатынын да бекітпейді.
Оның үстіне инвестицияның нақты көлемі әзірге белгіленген жоқ. Тараптар меморандумға қол қойылғаннан кейін 100 күн ішінде ынтымақтастықты іске асыру жоспарын келісуді көздеп отыр.
Сол құжат ауқымды идеяны нақты жобалар тізіміне жақындатуы тиіс.
«Қазақтелеком» жобаға нақты инфрақұрылым бермек
Digital Silk Road жобасының Қазақстандағы инфрақұрылымдық тіректерінің бірі — «Қазақтелеком» АҚ.
Компания Қазақстанның магистральдық талшықты-оптикалық инфрақұрылымы мен дата-орталықтар желісін басқарады. Сонымен бірге қазақстандық тараптан Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісінің құрылысына қатысып отыр.
«Қазақтелеком» АҚ басқарма төрағасы Бағдат Мусин компанияның «Дата-орталықтар алқабын» және қуаты жүздеген мегаватт болатын жасанды интеллект инфрақұрылымын құрып жатқанын айтты.
«Егер осының бәрін бір жүйеге біріктіріп, ауқымды венчурлық инвестиция мен мықты технологиялық сараптаманы тартсақ, болашақтың мүлде жаңа көрінісі қалыптасуы мүмкін. Перспективада Қазақстаннан ғарышқа дата-орталықтар ұшыру туралы да айтуға болады. Бірақ ол үшін жүйелі түрде, кезең-кезеңімен қозғалу қажет», — деді Бағдат Мусин.
Ғарыштағы дата-орталықтар әзірге құрылысы бекітілген нысан емес, перспективалық бағыт ретінде ғана аталып отыр.
Меморандумда бұдан бөлек спутниктік инфрақұрылым, спутник өндірісі, ғарыштық ұшырулар, кванттық есептеулер және жаңа энергетикалық технологиялар қарастырылған.
Шервин Пишевар бизнесінің бір бөлігін Қазақстанға әкелмек
Келісімге қол қоюдың алдында америкалық венчурлық инвестор Шервин Пишевар AI & Digital Bridge 2026 форумында Қазақстанға қатысты жоспарын жариялаған.
Sofreh Capital негізін қалаушы Қазақстанда кеңселер ашып, компаниясын осында көшіруге және елдің дамуына инвестиция салуға ниетті екенін мәлімдеді. Бұған дейін бұл жоспарлар туралы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі де хабарлаған.
Пишевар Қазақстанның инженерлік кадрларын, өнеркәсіптік базасын, табиғи ресурстарын және технологиялық секторды мемлекеттік қолдауды инвестициялық артықшылық ретінде атаған.
Жаңа серіктестік аясында бұл жоспар едәуір кеңейіп отыр.
«Серіктестерімізбен бірге біз Digital Silk Road жобасын іске қосамыз. Бұл — жасанды интеллектке арналған есептеу қуатын, энергетика мен телекоммуникациялық инфрақұрылымды біріктіретін Еуразиядағы жетекші AI-инфрақұрылымдық компания құруға бағытталған ортақ жоба. Ол дата-орталықтарды, ғарыштық дата-орталықтарды, спутниктерді және Транскаспий талшықты-оптикалық желісін бір жүйеге байланыстырады», — деді Шервин Пишевар.
Келісімге автоматтандыру, робототехника және Physical AI, критикалық материалдар, атом энергетикасы мен кванттық технологиялар да енгізілген.
Қазақстан өнеркәсіпті Physical AI полигонына айналдырмақ
Тағы бір негізгі бағыт — Physical AI, яғни роботтарды, өнеркәсіптік жабдықтарды және нақты ортада жұмыс істейтін автономды жүйелерді басқаратын жасанды интеллект.
Қазақстан тау-кен, металлургия және басқа да өнеркәсіптік кәсіпорындарды мұндай технологияларды әзірлеп, сынайтын алаң ретінде пайдалануды ұсынып отыр.
Мұндағы артықшылық — нақты өндірістік процестер мен өнеркәсіптік деректерге қолжетімділік. Серіктестер пилоттық жобаларды, сынақ алаңдарын, робот құрастыру мен компоненттер өндірісін пысықтауды жоспарлаған.
«Біздің тау-кен саласы, металлургия және басқа өндірістер бізге бәсекелестік артықшылық береді — бұл өнеркәсіптік деректер мен нақты алаңдар. Солардың негізінде жетекші технологиялық компаниялармен бірлесіп салалық AI-модельдер жасап, бұл шешімдерді әлемдік нарыққа шығара аламыз», — деді Жаслан Мадиев.
Егер бұл бағыт практикалық деңгейге өтсе, технологиялық стратегия тек IT-компаниялар мен дата-орталықтарды ғана қамтымайды. Оған өндірістік кәсіпорындар да тікелей араласады.
Стартаптарға арналған жеке венчурлық қор құру жоспарланып отыр
Инфрақұрылымға капитал да қосылмақ.
Тараптар «Астана» халықаралық қаржы орталығының юрисдикциясында венчурлық қор құру мәселесін пысықтайды. Қор Қазақстанда жұмыс істейтін немесе бизнесін осында орналастыратын компанияларға инвестиция салуға бағытталмақ.
Ұлттық даму институттарының қатысуы алдын ала кепілдендірілмеген. Әр институт мұндай шешімді өз рәсімдері аясында дербес қабылдайды.
Сонымен қатар Edison-ды қоса алғанда венчурлық студиялар және Alpha платформасының қазақстандық бөлімшесі құрылуы мүмкін.
АХҚО-ның міндеті — халықаралық инвесторлар мен технологиялық компанияларға құқықтық және қаржылық инфрақұрылым ұсыну.
«Қазақстан капитал тартуға ғана емес, халықаралық технологиялық компаниялар мен инвесторлар мұнда ұзақмерзімді жобалар құра алатын жағдай қалыптастыруға мүдделі. АХҚО бұл үшін қажетті құқықтық және қаржылық инфрақұрылым ұсынады. Біздің міндетіміз — халықаралық капитал мен Қазақстанның инвестициялық мүмкіндіктерін байланыстыратын буын болу», — деп мәлімдеді АХҚО.
Қазақстанға 10 мыңға дейін кәсіпкер тарту жоспары бар
Келісімнің тағы бір бөлігі жаңа инфрақұрылым негізінде компания құратын адамдарға қатысты.
Қазақстанда Баладжи Шринивасанның Network School жобасы жұмысын бастап кетті. Бұған дейін Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Қазақстан мен Network School арасындағы ынтымақтастық туралы хабарлаған.
Жоба іске қосылған кезде елге оның командасы мен халықаралық технологиялық қауымдастықтан 240-тан астам адам келген.
Келесі мақсат әлдеқайда ауқымды. Шервин Пишевар мен Баладжи Шринивасан Қазақстанға 10 мыңға дейін кәсіпкер тартуға және оларға компания құру үшін қажетті инфрақұрылым беруге ниетті.
Network School негізін қалаушы Баладжи Шринивасан мұны Қазақстанда халықаралық инженерлер мен стартап негізін қалаушылардың тұрақты ортасын қалыптастырумен байланыстырады.
«Шервин Пишевар Uber, Airbnb, Slack, Instacart және DoorDash секілді ондаған бірмүйіз компанияға инвестиция салған. Ол Digital Silk Road бірлескен кәсіпорнын, сондай-ақ Орталық Азиядағы басқа компанияларды іске қосуға көмектесу үшін Қазақстанда Sofreh Capital құрып жатыр. Біз онымен және Қазақстан Үкіметімен қажетті мамандарды Қазақстаннан да, әлемнің басқа елдерінен де тарту және даярлау бойынша жұмыс істейміз», — деді Баладжи Шринивасан.
$100 млрд-тық мақсатқа дейін нақты келісімдер қажет
Digital Silk Road ауқымы кәдімгі телекоммуникациялық жобадан әлдеқайда кең. Бір құрылымға дата-орталықтар, талшықты-оптикалық байланыс желісі, энергетика, спутниктер, робототехника, венчурлық қорлар, критикалық минералдар және кәсіпкерлік экожүйе біріктірілмек.
Дәл осы себептен келесі кезең шешуші болады.
Меморандум әзірге ынтымақтастықтың жалпы шеңберін ғана белгілейді. Нақты жобалар, инвестиция көлемі, қатысушылардың үлесі мен олардың қатысу шарттары бөлек келісімдерде анықталады.
Серіктестер алғашқы іске асыру жоспарын әзірлеуге 100 күн беріп отыр.
Сонымен бірге Қазақстанның AI-экономикасын дамыту тақырыбы технологиялық күн тәртібіндегі негізгі бағыттардың біріне айналып келеді. Мұндай жаңалықтарға аудитория қызығушылығының динамикасын MediaMetrics рейтингінен көруге болады.
