Қазақстан Орта дәліздің өткізу мүмкіндігін кеңейтуді көздеп отыр. 2028 жылға қарай терминалдардың сыйымдылығын 30%-дан астамға арттыру жоспары Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының (ЕҚЫҰ) Венадағы кездесуінде таныстырылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстанның Аустриядағы елшілігі мен Венадағы халықаралық ұйымдар жанындағы Тұрақты өкілдігі хабарлады.
16–17 қарашада өткен кездесуде Қазақстан делегациясы Орталық Азия мен Еуропа арасындағы көлік, сауда, цифрлық және энергетикалық байланыстарды дамытуға басымдық беретінін мәлімдеді. Талқылаудың негізгі тақырыптары Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамыту, теміржол инфрақұрылымын жаңғырту және Каспий теңізіндегі экологиялық тәуекелдер болды.
Қазақстан Еуропамен көлік байланысын күшейтпек
ЕҚЫҰ-ның Экономика және қоршаған орта өлшеміндегі міндеттемелерін іске асыру жөніндегі жыл сайынғы кездесуі биыл Швейцарияның төрағалығымен өтті.
Іс-шара 2016 жылы Гамбургте қабылданған тиімді басқаруды нығайту және өзара байланыстарды дамыту туралы шешімнің он жылдығына арналды. Қатысушы мемлекеттер осы бағыттағы міндеттемелердің орындалуын және алдағы ынтымақтастық мүмкіндіктерін талқылады.

Қазақстан делегациясы елдің Еуропа мен Азия арасындағы көлік-логистикалық байланыстарды нығайтуға мүдделі екенін растады. Бұл ретте Орта дәліз халықаралық жүк тасымалын әртараптандыруға мүмкіндік беретін стратегиялық бағыт ретінде ұсынылды.
Кездесуде Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауында жарияланған «Халық құрылысы» бастамасы да аталды. Осы бастама аясында 2029 жылға қарай ел инфрақұрылымын жаңғыртуға қомақты қаржы ресурстарын бағыттау жоспарланып отыр.
2028 жылға дейін терминалдардың сыйымдылығы 30%-дан астамға артады
Көлік байланыстарын дамыту және сауда кедергілерін азайту мәселелеріне арналған панельдік сессияда Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің өкілі Гүлшат Дәуешова негізгі баяндамашылардың бірі болды.
Ол Қазақстанның көлік инфрақұрылымын дамыту жоспарларын таныстырып, Орта дәліздің халықаралық саудадағы рөліне тоқталды.
Баяндамада бірнеше басым бағыт қамтылды:
- Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамыту және оның өткізу мүмкіндігін кеңейту.
- Қазақстанның теміржол инфрақұрылымын жаңғырту.
- Ақтау және Құрық теңіз порттарын дамыту.
- 2028 жылға қарай терминалдардың сыйымдылығын 30%-дан астамға арттыру.
- Халықаралық саудадағы көлік және логистикалық кедергілерді азайту.
Бұл жоспарлар Қазақстанның транзиттік әлеуетін күшейтуге бағытталған. Алайда терминалдардың сыйымдылығын ұлғайту әзірге жоспарлы көрсеткіш болып саналады, оның нақты нәтижесі инфрақұрылымдық жобалардың іске асырылуына байланысты.
Ақтау мен Құрық порттарының маңызы артып келеді
Орта дәліз Қытай мен Орталық Азияны Каспий теңізі, Әзербайжан және Грузия арқылы Еуропа нарықтарымен байланыстырады. Қазақстан аумағындағы теміржол желілері мен Каспий жағалауындағы порттар осы логистикалық тізбектің маңызды бөлігін құрайды.
Сондықтан Ақтау мен Құрық порттарын дамыту тек Қазақстанның ішкі көлік жүйесі үшін емес, халықаралық жүк тасымалының тұрақтылығы үшін де маңызды.
Порттар мен теміржол инфрақұрылымының мүмкіндіктерін қатар кеңейту жүктерді тасымалдау және ауыстырып тиеу үдерістерін тиімді ұйымдастыруға жағдай жасай алады. Бұл үшін көлік жүйесінің барлық қатысушылары арасындағы үйлесімді жұмыс қажет.
Каспий теңізінің тартылуы халықаралық деңгейде көтерілді
Кездесуде көлік инфрақұрылымымен қатар экологиялық қауіпсіздік мәселесіне де ерекше назар аударылды.
«Ақтау халықаралық теңіз сауда порты» ұлттық компаниясының өкілі Ержан Медеуов Каспий теңізі деңгейінің төмендеуіне байланысты тәуекелдерді көтерді.
Ол теңіз деңгейінің өзгеруін тұрақты бақылау, климаттық тәуекелдерді бағалау және оларға бейімделу шараларын қабылдау қажеттігін атап өтті.
Бұл мәселе Ақтау портының ұзақ мерзімді жұмысы үшін маңызды. Теңіз деңгейінің төмендеуі кеме қатынасына, порт инфрақұрылымын пайдалануға және болашақ инвестициялық жобаларды жоспарлауға қосымша талаптар қоюы мүмкін.
Ержан Медеуов ЕҚЫҰ-ға қатысушы мемлекеттерді Каспий теңізінің жағдайына өңірлік қауіпсіздік тұрғысынан назар аударуға шақырды.
Орта дәлізді дамыту Қазақстанға не береді?
Қазақстан үшін Транскаспий бағытын дамыту бірнеше стратегиялық міндетпен байланысты. Біріншіден, бұл халықаралық жүк тасымалы бағыттарын әртараптандыруға мүмкіндік береді. Екіншіден, порттар мен теміржол инфрақұрылымын жаңғырту елдің логистикалық мүмкіндіктерін кеңейтеді.
Үшіншіден, Еуропа мен Орталық Азия арасындағы көлік байланыстарының нығаюы сауда қатынастарын дамытуға қосымша жағдай жасайды.
Дегенмен дәліздің бәсекеге қабілеттілігі тек жаңа терминалдар мен теміржол желілеріне байланысты емес. Жүк тасымалының тұрақтылығы, шекаралық рәсімдердің тиімділігі және Каспий теңізіндегі экологиялық жағдай да маңызды рөл атқарады.
Венадағы кездесу Қазақстанның Орта дәлізді дамыту мәселесін халықаралық экономикалық және экологиялық ынтымақтастық аясында ілгерілетіп отырғанын көрсетті. Алдағы негізгі міндет — жарияланған инфрақұрылымдық жоспарларды нақты нәтижеге айналдыру.
Бұған дейін біз Құрық портындағы жаңа терминалдық кластердің Орта дәлізге жылына 5 млн тоннаға дейін қосымша жүк өткізу мүмкіндігін беретін жобасы туралы жазған едік. Бұл бастама да Қазақстанның Каспий арқылы өтетін халықаралық тасымал әлеуетін арттыруға бағытталған.