Қазақстан әйелдер мен балаларды зорлық-зомбылықтан қорғау шараларын халықаралық деңгейде таныстырды. Варшавада өткен ЕҚЫҰ-ның Адами өлшем жөніндегі конференциясында заң ғылымдарының PhD докторы, профессор әрі құқық саласындағы тәуелсіз сарапшы Муслим Хасенов елдегі заңнамалық өзгерістер мен гендерлік теңдікті нығайту бағытындағы жұмыстар туралы айтты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Сарапшының айтуынша, Қазақстан соңғы жылдары әйелдер мен ерлердің тең құқықтары мен мүмкіндіктерін қамтамасыз етуге арналған құқықтық базаны жүйелі түрде жетілдіріп келеді. Бұл жұмыста отбасындағы зорлық-зомбылықтың алдын алу және әйелдер мен балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелеріне ерекше назар аударылған.
Қазақстан ЕҚЫҰ алаңында қандай өзгерістерді таныстырды?
Муслим Хасенов өз сөзінде әйелдер мен балалардың құқықтарын қорғау саласында қабылданған заңнамалық шараларға тоқталды.
Муслим Хасенов / жеке мұрағатынан
Оның айтуынша, мемлекет тек құқық бұзушылыққа жауапкершілікті күшейтумен шектелмей, зорлық-зомбылықтың алдын алуға мүмкіндік беретін құқықтық тетіктерді де дамытуда.
Заңнамалық өзгерістер бірнеше негізгі бағытты қамтиды:
- Әйелдер мен балалардың құқықтық қорғалуын күшейту.
- Физикалық зорлық-зомбылық үшін жауапкершілікті қатаңдату.
- Отбасындағы зорлық-зомбылықтың алдын алу тетіктерін жетілдіру.
- Гендерлік теңдікті қамтамасыз етуге бағытталған құқықтық кепілдіктерді дамыту.
- Адам құқықтарын қорғаудың ұлттық жүйесін нығайту.
Бұл шаралар әйелдер мен балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған құқықтық жүйенің бір бөлігі ретінде қарастырылып отыр.
2024 жылғы заңнамалық өзгерістер нені өзгертті?
Қазақстандағы маңызды құқықтық реформалардың бірі 2024 жылғы сәуірде қабылданған заңнамалық түзетулер болды.
Олардың басты бағыттарының бірі – ұрып-соғу мен денсаулыққа қасақана жеңіл зиян келтіру үшін қылмыстық жауапкершілікті енгізу.
Бұл өзгеріс аталған әрекеттерге құқықтық баға беру тәсілін өзгертті. Бұрын әкімшілік құқық бұзушылық ретінде қарастырылған әрекеттер қайтадан қылмыстық заңнама аясында бағаланатын болды.
Мұндай қадам физикалық зорлық-зомбылыққа қарсы құқықтық шараларды күшейтуге және кінәлі адамдардың жауапкершілігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Сонымен бірге нақты жаза жасалған әрекеттің сипатына, істің мән-жайына және заңда көзделген талаптарға байланысты белгіленеді.
Муслим Хасенов Варшавада не айтты?
Халықаралық конференцияда профессор Қазақстанның соңғы жылдары қабылдаған заңнамалық шараларына тоқталып, олардың отбасындағы зорлық-зомбылыққа қарсы күрестегі рөлін атап өтті.
«Соңғы жылдары Қазақстан гендерлік теңдікті нығайту және әйелдерді тұрмыстық зорлық-зомбылықтан қорғау бағытында маңызды қадамдар жасады», – деді сарапшы халықаралық алаңдағы сөзінде.
Муслим Хасеновтің пікірінше, қабылданған түзетулер отбасындағы зорлық-зомбылыққа қарсы іс-қимылдың мемлекеттік жүйесін дамытудағы маңызды практикалық қадамға айналды.
Сарапшы 2024 жылғы өзгерістер әйелдер мен балаларды қорғаудың құқықтық құралдарын кеңейтіп, физикалық зорлық-зомбылықтың жолын кесуге арналған қосымша мүмкіндіктер қалыптастырғанын айтты.
Жаңа құқықтық тетіктер не үшін маңызды?
Отбасындағы зорлық-зомбылықпен күресте заңның болуы ғана жеткіліксіз. Оның іс жүзінде қалай орындалатыны, құқық қорғау органдарының әрекеті және зардап шеккен адамдарға көрсетілетін көмектің қолжетімділігі де маңызды.
Ұрып-соғу мен денсаулыққа жеңіл зиян келтірудің қылмыстық құқық бұзушылық ретінде қарастырылуы мұндай әрекеттерге қатысты қылмыстық-құқықтық шараларды қолдануға мүмкіндік береді.
Алайда заңнамалық өзгерістердің нақты нәтижесін бағалау үшін олардың құқық қолдану тәжірибесіне, жәбірленушілердің қорғалуына және зорлық-зомбылық жағдайларының тіркелуіне қалай әсер еткенін талдау қажет.
Сондықтан қабылданған реформалардың тиімділігі тек құқықтық нормалармен емес, олардың күнделікті өмірде орындалуымен де өлшенеді.
Қазақстан тәжірибесінің халықаралық деңгейде талқылануы
Варшавадағы ЕҚЫҰ конференциясы Қазақстанда жүргізіліп жатқан құқықтық өзгерістерді халықаралық алаңда таныстыруға мүмкіндік берді.
Муслим Хасеновтің баяндамасында әйелдер мен балаларды қорғау, гендерлік теңдік және отбасындағы зорлық-зомбылыққа қарсы заңнамалық шаралар негізгі тақырып болды.
Ұсынылған ақпаратта реформалардан кейін тұрмыстық зорлық-зомбылық жағдайларының қаншалықты азайғаны жөнінде нақты статистика келтірілмеген. Сондықтан қабылданған заңдардың сандық нәтижелері туралы түпкілікті қорытынды жасауға негіз жоқ.
Дегенмен заңнамалық өзгерістер әйелдер мен балалардың құқықтарын қорғау жүйесін дамытуға арналған құқықтық негізді кеңейтті. Ендігі маңызды мәселе – осы тетіктердің іс жүзінде тиімді жұмыс істеуі.
Бұған дейін біз Қазақстанда әйелдер мен балаларға қатысты зорлық-зомбылық үшін жауапкершілікті күшейтуге бағытталған заңдардың қабылдануы туралы жазған едік. 2024 жылғы сәуірде жарияланған материалда жаңа құқықтық тетіктер мен отбасындағы зорлық-зомбылыққа қарсы шаралар кеңінен түсіндірілген.
