Алматыда корей аңызы төрт тілде жаңғырады. 15 қазанда «Целинный» заманауи мәдениет орталығында кореялық суретші Хэгю Янның ерекше дыбыстық инсталляциясы көпшілік назарына ұсынылады. Жоба Корея Республикасы Елшілігінің Корей мәдени орталығының қолдауымен «Himoya: Ана тегінің қуаты, киелі байланыс» халықаралық көрмесі аясында жүзеге асырылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Көрменің басты ерекшеліктерінің бірі — «Құмды үңгірдегі кірекейдің хикаясы» туындысының төрт тілде қайта жазылуы. Келушілер шығарманы Қазақстандағы этникалық корейлердің корё-мар тілінде, сондай-ақ қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде тыңдай алады. Көрме 2027 жылғы 4 сәуірге дейін жалғасады.
Корей аңызы мен жапон романы бір шығармада тоғысты
Хэгю Янның 2009 жылы жасалған «Құмды үңгірдегі кірекейдің хикаясы» атты аудиотуындысы екі түрлі мәдени және әдеби негізге сүйенеді.
Біріншісі — корей халқының Тангун туралы көне мифі. Екіншісі — жапон жазушысы Кобо Абэнің 1962 жылы жарық көрген «Құм құрсауындағы әйел» романы.
Суретші осы екі оқиғаның кейіпкерлерін біріктіріп, «Аю әйел» бейнесін жасайды.
Шығармада Аю әйел жолбарыспен бірге қараңғы үңгірде өмір сүреді. Ол үңгірді құм басып қалмауы үшін күн сайын құмды сыртқа шығарып отыруға мәжбүр.
Бұл — ешкім байқамайтын, ешкім мойындамайтын еңбек. Бірақ суретші оны тіршілік үшін күрестің, төзімділіктің және адам өміріндегі үздіксіз әрекеттің символы ретінде көрсетеді.
Туынды жалғыздық, еңбек, өзгеру, қалау және өмір сүру үшін күрес тақырыптарын қозғайды.
Келушілер инсталляцияны қалай тамашалай алады?
Көрме кеңістігінде көрермендерге ерекше тәжірибе ұсынылады.
Еденге арнайы сәулеттік құрылым орнатылады. Келушілер оның жанына жайғасып, жоғарыда ілулі тұрған мүсінді тамашалай отырып, құрылымның астынан естілетін дыбыстық шығарманы тыңдай алады.
Осылайша, дыбыс, кеңістік және мүсін біртұтас көркем туындыға айналады.
Сонымен қатар көрмеде Хэгю Янның «Әуе жаратылыстары» сериясынан үш жаңа мүсін ұсынылады. Олар «Әуедегі дыбыстық жаратылыстар — Түнгі тарсылдақтар» (2026) деп аталады.
Қазақтың асатаяғы кореялық суретшіге шабыт берді
Хэгю Ян көрмеге дайындық барысында Алматыда арнайы зерттеу жүргізді.
Суретші қала маңындағы археологиялық ескерткіштер мен көне петроглифтерді зерттеп, олардың көркемдік ерекшеліктерін жаңа мүсіндерінің тұжырымдамасына енгізді.
Оның назарын қазақтың дәстүрлі ұрмалы аспабы — асатаяқ та аударған.
Асатаяқтың пішіні, символдық мәні мен дыбыстық ерекшеліктері суретшінің жаңа жұмысына әсер еткен.
Нәтижесінде корей мифологиясына негізделген шығарма қазақ мәдениетінің элементтерімен толықты.
Корё-мар тілі неге ерекше орын алды?
Жобаның маңызды бөліктерінің бірі — Қазақстандағы корейлердің мәдени мұрасын заманауи өнер арқылы таныстыру.
Хэгю Ян Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық корей музыкалық комедия театрына барып, жергілікті корей қауымының тарихымен және мәдени ортасымен танысты.
Осы сапардан кейін суретші дыбыстық шығармаға Қазақстанда тұратын адамдардың дауыстарын енгізу туралы шешім қабылдады.
Аудиотуынды төрт тілде жазылды:
- Корё-мар — Қазақстандағы этникалық корейлердің тілі.
- Қазақ тілі.
- Орыс тілі.
- Ағылшын тілі.
Әр тілдік нұсқаға қатысушылар Қазақстанда іріктелді.
Бұл тәсіл бір оқиғаның әртүрлі тілдер мен мәдени орталарда қалай өзгеріп, жаңа мағынаға ие болатынын көрсетуге мүмкіндік береді.
Сонымен бірге корё-мар тілінің қолданылуы Қазақстандағы корейлердің тарихи және мәдени мұрасына назар аудартады.
Himoya көрмесіне тағы кімдер қатысады?
«Himoya: Ана тегінің қуаты, киелі байланыс» халықаралық көрмесі әртүрлі елдердің заманауи суретшілерін біріктіреді.
Хэгю Янмен қатар көрмеге мына суретшілер қатысады:
- Алмагүл Менлібаева.
- Читра Сасмита.
- Ахмед Умар.
- Раджни Перера.
- Тания Петерсен.
Көрменің кураторы — Наташа Гинвала. Ол бұған дейін 13-ші Кванджу биенналесінің көркемдік директорларының бірі болған.
Халықаралық көрме 2026 жылғы 15 қазаннан 2027 жылғы 4 сәуірге дейін Алматыдағы «Целинный» заманауи мәдениет орталығында өтеді.
Қазақстан мен Корея мәдени ынтымақтастықты кеңейтеді
Хэгю Янның дыбыстық инсталляциясын жасауға Қазақстандағы Корея Республикасы Елшілігінің Корей мәдени орталығы қолдау көрсетті.
Орталық директоры Ли Джомхо бұл жобаның екі ел арасындағы мәдени байланыстар үшін маңызын атап өтті.
«Біз үшін Қазақстан мен Кореяның тарихы мен мәдениеті қалыптастырған заттар мен тілдерді, мифтер мен мәдени контекстерді өзара тоғыстыратын бұл жобаға қолдау көрсету ерекше маңызды», — деп атап өтті.
Оның айтуынша, бұл — 2026 жылғы қаңтарда Корей мәдени орталығы мен «Целинный» заманауи мәдениет орталығы арасында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылғаннан кейінгі екінші бірлескен бастама.
«Қазақстанда Кореяның заманауи өнерін тағы бір мәрте таныстырып, екі ел арасындағы мәдени диалогті жалғастыру мүмкіндігіне қуаныштымыз. Алдағы уақытта Корей мәдени орталығы Қазақстанның өнер және мәдениет мекемелерімен ынтымақтастық аясын одан әрі кеңейтіп, екі ел арасындағы мәдени және көркемдік алмасуды нығайтуға ықпал етуді жалғастырады», — деді Ли Джомхо.
Бұл көрменің Қазақстан үшін ерекшелігі неде?
Хэгю Янның жобасы бірнеше мәдениетті бір көркем кеңістікте тоғыстырады.
Корей мифологиясы, жапон әдебиеті, қазақтың асатаяғы, Алматы маңындағы көне петроглифтер және Қазақстандағы корейлердің тілі бір шығарманың құрамдас бөлігіне айналған.
Мұндай тәсіл халықаралық заманауи өнерде жергілікті мәдени мұраның қалай қолданылатынын көрсетеді.
Жобаның тағы бір ерекшелігі — қазақстандық қатысушылардың шығарманың дыбыстық нұсқаларын жасауға тікелей атсалысуы. Соның арқасында корей аңызы Қазақстанның тілдік және мәдени кеңістігінде жаңаша сипат алды.
Бұған дейін біз Корей мәдени орталығының қолдауымен ұйымдастырылған корей шаманизміне арналған фотокөрме туралы жазған едік. Аталған жоба да Қазақстан мен Корея арасындағы мәдени ынтымақтастықты нығайтуға және корей халқының дәстүрлі өнері мен рухани мұрасын таныстыруға бағытталған.
