Қазақстанда ипотекалық нарыққа қатысты маңызды шешім қабылданды. Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі 2025 жылғы 24 желтоқсанда бірлескен қаулы қабылдап, ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесін (ЖТСМ) төмендету жөніндегі талапты уақытша тоқтата тұруды бекітті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қаулыға сәйкес, 2025 жылғы 1 қарашадан бастап 2026 жылғы 1 шілдеге дейін ипотека бойынша ЖТСМ-ді 25%-дан 20%-ға дейін төмендету нормасы қолданылмайды.
Нақты не өзгерді
Бұған дейін реттеушілер ипотекалық қарыздардың ең жоғары тиімді мөлшерлемесін кезең-кезеңімен төмендетуді жоспарлаған. Алайда жаңа бірлескен қаулы бұл талапты уақытша тоқтатуды көздейді. Яғни алдағы айларда банктер ипотеканы бұрын белгіленген шекті мөлшерлеме аясында бере береді.
Бұл шешім ипотекалық нарықтағы ережелерді қатаңдатуды емес, керісінше белгілі бір кезеңге тұрақтандыруды білдіреді.
Неліктен мұндай шешім қабылданды
Реттеуші органдардың түсіндіруінше, бұл қадам қазіргі макроэкономикалық жағдайды ескере отырып қабылданған. Негізгі мақсат - ипотекалық кредиттердің қолжетімділігі мен банк секторының қаржылық орнықтылығы арасындағы теңгерімді сақтау.
Егер мөлшерлемені күрт төмендету талап етілсе, кейбір банктер үшін ипотекалық қарыз беру экономикалық тұрғыдан тиімсіз болуы мүмкін еді. Ал бұл өз кезегінде ипотекаға қол жеткізуді қиындатып, бас тартулардың көбеюіне алып келуі ықтимал.
Өтінім берген азаматтар үшін не маңызды
Қабылданған шешімнің тағы бір маңызды қыры бар. ЖТСМ-ді төмендету туралы жаңа норма күшіне енгенге дейін ипотека алуға өтінім беріп қойған азаматтар үшін бұл - қорғаныс тетігі.
Яғни, реттеушілік талаптардың өзгеруіне байланысты банктер бұрын берілген өтінімдерді кері қайтаруға немесе ипотеканы рәсімдеуден бас тартуға мәжбүр болмайды. Бұл әсіресе мәміле сатысында тұрған азаматтар үшін маңызды.
Ипотекалық нарыққа әсері қандай болады
Сарапшылардың пікірінше, бұл шешім қысқа мерзімде ипотекалық нарықта тұрақтылықты сақтауға мүмкіндік береді. Банктер үшін тәуекелдер азаяды, ал қарыз алушылар үшін ережелердің күрт өзгеру қаупі төмендейді.
Сонымен бірге бұл уақытша шара екенін де ұмытпау керек. 2026 жылғы 1 шілдеден кейін реттеушілер нарықтағы жағдайды қайта бағалап, ипотекалық мөлшерлемелерге қатысты талаптарды қайта қарауы мүмкін.
Бұл нені аңғартады
Ипотека бойынша ЖТСМ-ді төмендетуді кейінге қалдыру - реттеушілердің жағдайға икемді қарайтынын көрсететін сигнал. Бұл шешім нарықты «қатал қысымға» емес, кезең-кезеңімен реттеуге бағытталғанын аңғартады.
Ал тұрғын үй алуды жоспарлап жүрген қазақстандықтар үшін бастысы - алдағы айларда ипотека шарттары күрт өзгермейді, ал банктердің несие беру процесі бұрынғыдай жалғаса береді.
