Бүгінде кредит алу бұрынғыдан да оңай. Бірнеше минутта онлайн өтінім беріп, ақшаңызды шотқа түсіруге болады. Алайда осы қолжетімділік көп адамды ойланбай шешім қабылдауға итермелейді. Ал дұрыс есептелмеген кредит ұзақ жылдарға созылатын қаржылық қиындыққа айналуы мүмкін. Сондықтан келісімшартқа қол қоймас бұрын, өзіңізге уақыт беріп, бірнеше маңызды қадамды жасаған жөн, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кредит шынымен қажет пе?
Ең бірінші қоятын сұрақ – мен бұл кредитсіз шынымен де жүре алмаймын ба? Кредит – тек уақытша қаржылық қолдау емес, ай сайын орындауға тиіс міндеттеме. Егер мәселе өмірлік маңызды қажеттілікке қатысты болмаса, балама жолдарды қарастырған дұрыс: шығынды кейінге қалдыру, жинақтау немесе қосымша табыс көзін табу.
Кредиттік жүктемеңізді нақты есептеңіз
Көпшілік жіберетін басты қателік – ай сайынғы төлемдердің жеке бюджетке қаншалықты салмақ түсіретінін есептемеу. Мұнда негізгі көрсеткіш – борыш жүктемесінің коэффициенті (БЖК).
Формуласы қарапайым: БЖК = (барлық кредиттер бойынша ай сайынғы төлемдер / айлық кіріс) × 100%
Қазақстанда заң бойынша бұл көрсеткіш 50%-дан аспауы тиіс. Яғни, табысыңыздың кемінде жартысы күнделікті өмірге – азық-түлікке, тұрғын үйге, көлікке және күтпеген шығындарға қалуы керек. Егер төлемдер осы шекке жақындаса, кредит қаржылық тәуекелге айналады.
Банктердің шарттарын салыстыруға ерінбеңіз
Жарнамада көрсетілген пайыз – кредиттің толық құны емес. Негізгі назар аударатын көрсеткіш – жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі (ЖТСМ). Ол комиссияларды, сақтандыруды және барлық қосымша төлемдерді ескере отырып, кредиттің нақты қанша тұратынын көрсетеді.
Әртүрлі банктердің ұсыныстары арасындағы айырмашылық айтарлықтай болуы мүмкін. Кейде небәрі 1–2% айырма ұзақ мерзімді кредитте жүздеген мың теңге артық төлемге әкеледі. Сондықтан бірнеше банктің шарттарын салыстырып, ай сайынғы төлемді де алдын ала есептеп алған жөн.
Кредиттік тарихыңызды алдын ала тексеріңіз
Өзіңізді тәртіпті қарыз алушымын деп есептесеңіз де, кредиттік тарихты тексеру артық болмайды. Банктер шешім қабылдағанда ең алдымен осы дерекке сүйенеді. Тіпті бұрынғы, ұмыт қалған кешіктірілген төлем де кері әсер етуі мүмкін.
Кредиттік тарих туралы есепті eGov.kz порталы немесе Бірінші кредиттік бюроның сайты арқылы онлайн алуға болады. Егер қателерді немесе әлдеқашан өтелген қарыздардың әлі де көрсетіліп тұрғанын байқасаңыз, міндетті түрде түзетуге өтініш беріңіз. Жақсы кредиттік тарих тек мақұлдауға емес, сонымен қатар пайыздық мөлшерлеменің төмен болуына да ықпал етеді.
Кредит – пайдалы құрал болуы да, үлкен мәселе тудыруы да мүмкін. Барлығы сіздің оған қаншалықты дайын екеніңізге байланысты. Қажеттілікті шынайы бағалау, кредиттік жүктемені есептеу, банктердің шарттарын салыстыру және кредиттік тарихты тексеру – қарапайым, бірақ өте маңызды қадамдар. Қаржы мәселесінде асықпай, салқынқандылық танытқан әрқашан ұтады.
