2025 жылы Қазақстанның сақтандыру нарығы бұрынғыдан да белсенді бола түсті. Компаниялар активтерін ұлғайтып, көбірек сыйлықақы жинап қана қоймай, клиенттерге төленетін сақтандыру төлемдерін де айтарлықтай көбейтті. Нарықтың негізгі қозғаушы күші – өмірді және ерікті жеке сақтандыру, деп хабарлайды DKNews.kz.
Елде 25 сақтандыру компаниясы бар, оның 10-ы – life-сегментте
2025 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша Қазақстанда 25 сақтандыру ұйымы жұмыс істейді. Оның 10-ы – өмірді сақтандырумен айналысатын компаниялар. Бұл сақтандыру нарығының біртіндеп ұзақ мерзімді, әлеуметтік маңызы бар өнімдерге бет бұрып келе жатқанын көрсетеді.
Активтер бір жылда 21%-дан астам өсті
2025 жылғы қарашаның қорытындысы бойынша сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының активтері 3,8 трлн теңгеге жетті. Бір айдағы өсім – 1,4%, ал жыл басынан бергі өсім – 21,1%.
Өсімнің негізгі себептері – сақтандыру қызметінен түскен кірістердің және бағалы қағаздарға салынған инвестициялардың артуы. Яғни сақтандыру компаниялары тек жарна жинап қана қоймай, инвестициялық табысты да белсенді пайдаланып отыр.
Активтердің құрылымында:
- бағалы қағаздар – 73,8% немесе 2,8 трлн теңге
- екінші деңгейлі банктердегі ақша қаражаты мен салымдар – 7,6% немесе 289,7 млрд теңге
- сақтандыру дебиторлық берешегі – 3,7% немесе 141,9 млрд теңге
Бұл нарықтың инвестициялық сипатының күшейгенін аңғартады.
Міндеттемелер өсіп жатыр, капитал дивиденд есебінен қысқарды
2025 жылғы қарашада сақтандыру ұйымдарының міндеттемелері 2,6%-ға өсіп, 2,7 трлн теңгені құрады. Жыл басынан бері өсім – 24,2%.
Ал меншікті капитал қарашада 1,6%-ға төмендеп, 1,1 трлн теңге болды. Бұған сақтандыру компанияларының дивидендтер төлеуі себеп. Соған қарамастан, жыл басынан бері капитал 15,1%-ға өскен.
Бұл сақтандырушылардың қаржылық тұрғыдан тұрақты екенін және табысты акционерлерімен бөлісіп отырғанын көрсетеді.
Нарықтың таза пайдасы – 235 млрд теңгеге жуық
2025 жылғы қарашада сақтандыру нарығының таза пайдасы 7,7 млрд теңгені құрады. Ал жыл басынан бері таза пайда 234,8 млрд теңгеге жетті.
Бірнеше жыл бұрын қосалқы сектор саналған сақтандыру нарығы үшін бұл – өте жоғары көрсеткіш.
Шарт саны азайды, бірақ жиналған ақша көбейді
2025 жылдың басынан бері жеке және заңды тұлғалармен жасалған сақтандыру шарттарының саны 21,1 млн-ға жетті. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 0,4%-ға аз.
Алайда шарт санының азаюы нарықтың баяулағанын білдірмейді. Керісінше, сақтандыру сыйлықақыларының көлемі өсті.
Қарашада жиналған сыйлықақылар – 122,6 млрд теңге, ал жыл басынан бері – 1,5 трлн теңге. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 9,8%-ға көп.
Нарық қымбат әрі ұзақ мерзімді өнімдер есебінен өсіп отыр.
Өмірді сақтандыру – негізгі драйвер
Сақтандыру сыйлықақыларының өсуіне ең үлкен үлесті ерікті жеке сақтандыру қосты. Бұл сегмент бойынша:
- қарашада – 63,3 млрд теңге
- жыл басынан бері – 739,1 млрд теңге
Жылдық өсім – 5,4%.
Негізгі факторлар:
- зейнетақы аннуитеттік сақтандыру – +6,4%
- өмірді сақтандыру – +15,3%
Бұл қазақстандықтардың болашақ табысты қорғауға және ұзақ мерзімді қаржылық жоспарлауға көбірек мән бере бастағанын көрсетеді.
Мүліктік сақтандыру да қарқын алды
Ерікті мүліктік сақтандыру да белсенді өсіп жатыр. Қарашада бұл сегментте 40,2 млрд теңге жиналса, жыл басынан бері 491,5 млрд теңге болды. Өсім – 18,9%.
Негізгі өсім мүлікті залалдан сақтандыру бойынша байқалды – +19,8%.
Міндетті сақтандыру баяу, бірақ тұрақты өсуде
Міндетті сақтандыру бойынша қарашада 19,1 млрд теңге, ал жыл басынан бері 238,4 млрд теңге сыйлықақы жиналды. Жылдық өсім – 6,6%.
Ең үлкен үлес көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыруға тиесілі. Бұл бағытта жиналған сыйлықақылар 17,6%-ға өсіп, 108 млрд теңгеге жетті.
Сақтандыру төлемдері рекордтық деңгейге жақындады
2025 жылғы қарашада сақтандыру төлемдері 38 млрд теңгені құрады. Барлығы 143,8 мың төлем жасалды.
Ал жыл басынан бері сақтандыру төлемдерінің көлемі 403 млрд теңгеге жетті. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 33,9%-ға көп.
Ең жоғары өсім ерікті жеке сақтандыру бойынша тіркелді – төлемдер 47,1%-ға өсіп, 133,4 млрд теңге болды.
2025 жылы Қазақстанның сақтандыру нарығы жаңа кезеңге өтті. Ол тек формалды қызмет көрсететін сектор емес, нақты төлем жасайтын, инвестициялайтын және халықтың қаржылық қауіпсіздігін қамтамасыз ететін маңызды қаржы саласына айналып келеді.
Өмірді сақтандыру, аннуитеттер мен мүліктік өнімдердің өсуі – нарықтың есейгенін және қазақстандықтардың қаржылық мәдениеті өзгеріп жатқанын көрсетеді. Бұл үрдіс сақталса, алдағы жылдары сақтандыру секторы елдің қаржы жүйесіндегі ең тұрақты тіректердің біріне айналуы мүмкін.
