Қазақстанда мал шаруашылығын ауқымды түрде жаңғыртуға дайындық жүріп жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаровтың төрағалығымен өткен кеңесте 2026–2030 жылдарға арналған Мал шаруашылығын дамытудың кешенді жоспарының жобасы жан-жақты талқыланды. Бұл құжат саланың дамуына жаңа ережелер мен тәсілдер енгізуді көздейді.
Кеңеске облыс әкімдерінің орынбасарлары, салалық мемлекеттік органдар мен кәсіби бірлестіктердің өкілдері қатысты. Негізгі басымдық — жоспардың декларативті сипатта емес, нақты қаржылық құралдар мен фермерлерді қолдаудың практикалық тетіктеріне негізделуі.
Президент тапсырмасы және дайын жоспар
Министрдің айтуынша, Мемлекет басшысы 2025 жылғы Жолдауында агробизнесті, оның ішінде мал шаруашылығын қолдаудың жүйелі әрі тиімді Кешенді жоспарын әзірлеуді тапсырған болатын. Онда заманауи қаржылық механизмдерге ерекше назар аударылған.
«Аймақ өкілдері де кірген Жұмыс тобы құрылды. АӨК-ті дамыту мәселелері бойынша Қоғамдық кеңес отырысын қоса алғанда, барлығы 12 отырыс өткізілді. Жоспар жобасы толық дайын. Оның негізгі мақсаттары — ауыл шаруашылығы жануарларының санын арттыру, өнімділігін көтеру және өндіріс көлемін ұлғайту. Бұл міндеттерді жергілікті атқарушы органдардың белсенді қатысуынсыз іске асыру мүмкін емес», — деді Айдарбек Сапаров.
Төмен пайызбен қаржыландыру — басты басымдық
Кешенді жоспардың өзегі — қаржыландыруға қолжетімділікті кеңейту. Сала үшін алғаш рет бірден бірнеше жеңілдетілген несие өнімі ұсынылып отыр:
- ауыл шаруашылығы жануарларының барлық түрі бойынша асыл тұқымды мал сатып алуға жылдық 6% мөлшерлемемен ұзақ мерзімді кредиттер;
- мал шаруашылығы бағыттарына шектеусіз, айналым қаражатын толықтыруға жылдық 5% мөлшерлемемен кредиттер.
Бұл қаражатты жем-шөп, жанар-жағармай, ветеринариялық препараттар және өзге де ағымдағы қажеттіліктерге жұмсауға болады. Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, бұл тетік 2025 жылдың қыркүйегінен бастап бордақылау алаңдары мен құс фабрикаларында қолданылып, тиімділігін көрсеткен.
Көшпелі мал шаруашылығы және жайылымдар
Жоспарда көшпелі (отгонды) мал шаруашылығын дамытуға және пайдаланылмай жатқан жайылымдарды айналымға енгізуге ерекше мән берілген. Осы мақсатта жылдық 6% мөлшерлемемен бірыңғай кредиттік өнім іске қосу жоспарлануда.
Қаржыландыру мына бағыттарға бағытталады:
- жайылымдарды суландыру;
- инфрақұрылымды дамыту;
- жылжымалы вагондар сатып алу;
- өзге де қажетті шаралар.
Қазірдің өзінде мұндай жобалар Қостанай облысы мен Ұлытау облысында жүзеге асырылып жатыр, ал жинақталған тәжірибені басқа өңірлерге кеңейту көзделуде.
«Даму» арқылы кепілдіктер және өңірлердің рөлі
Фермерлердің қаржыға қолжетімділігін арттыру үшін өңірлік әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды белсендірек тарту жоспарланып отыр. Барлық кредиттік бағдарламалар өсімдік шаруашылығында қолданылып жүрген тетіктерге ұқсас түрде «Даму» институты арқылы кепілдік жүйесімен сүйемелденеді.
Министрлікте атап өткендей, өңірлер мен жергілікті бюджеттердің белсенді қатысуынсыз жоспар толық қуатында жұмыс істей алмайды.
Генетика, кадрлар және ветеринариялық қауіпсіздік
Кешенді жоспар тек қаржыландырумен шектелмейді. Құжатта саланың өнімділігін арттыруға бағытталған, оның ішінде заманауи көбею технологияларын енгізу жөніндегі шаралар кешені қарастырылған.
Атап айтқанда, жоғары өнімді мал басын қалыптастыруды жеделдету және отандық ірі қараның генетикалық әлеуетін күшейту мақсатында эмбрионалдық көбейтуге арналған мамандандырылған зертхана құру пысықталуда.
Жоспардың өзге де бағыттары:
- мал шаруашылығы қызметкерлерін кадрлық қамтамасыз ету және әлеуметтік жағдайын жақсарту;
- ветеринариялық қауіпсіздікті нығайту;
- ветеринариялық инфрақұрылымды жаңғырту;
- мал шаруашылығы өнімдерінің экспорттық мүмкіндіктерін кеңейту.
Өңірлер бағдарламалардың іске қосылуын күтуде
Талқылау барысында облыс әкімдерінің орынбасарлары кредиттік бағдарламалардың іске қосылу мерзімдері мен оларды қаржыландыру көздеріне қатысты сұрақтар қойды. Өңір өкілдері құжаттың жүйелілігі мен практикалық бағытын жоғары бағалады.
Олардың пікірінше, Кешенді жоспар өндіріс көлемін арттырудың ғана емес, ауыл халқының әл-ауқатын көтерудің де нақты құралына айнала алады.
Кеңес қорытындысында мал қыстату науқанын ұйымдасқан түрде өткізу, АӨК-ті дамытуға арналған жергілікті бюджеттерді бекіту және көктемгі егіс жұмыстарына дайындық мәселелері де қаралды. Бұл — мал шаруашылығының мемлекет үшін екінші кезектегі сала емес, алдағы жылдардағы стратегиялық басымдықтардың біріне айналып отырғанын айқын көрсетеді.
