2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда салық жүйесінде маңызды өзгерістер күшіне енеді. Жаңа ҚҚС және акциз ставкалары дәрі-дәрмек импорттаушыларын ғана емес, алкоголь, темекі, отын, энергетикалық сусындар мен қымбат көлік әкелетін бизнесті де тікелей қамтиды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл өзгерістер нені білдіреді, кімдер үшін шығын өседі, ал қай салаларда жеңілдіктер сақталады – негізгі тұстарын қарастырайық.
Дәрі-дәрмек импорты: ҚҚС кезең-кезеңімен енгізіледі
Ең көп талқыланып отырған жаңалықтардың бірі – дәрі-дәрмек импортына ҚҚС енгізілуі. Мемлекет бұл жерде бірден қатаң қадамға бармай, өтпелі кезең қарастырған.
ҚҚС ставкасы:
- 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап – 5%
- 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап – 10%
Бұл фармацевтикалық нарық үшін маңызды өзгеріс. Алайда әлеуметтік бағыттағы жеңілдіктер толық сақталады.
Қандай дәрі-дәрмектер ҚҚС-тен босатылады
ҚҚС-тен босату келесі жағдайларда қолданылады, егер дәрі-дәрмектер:
- тегін медициналық көмек көрсету шеңберінде қолданылса,
- міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінде пайдаланылса,
- жетім балаларды емдеуге арналса,
- әлеуметтік маңызы бар ауруларды емдеуге бағытталса.
Бұл жеңілдіктер автоматты түрде емес, тек арнайы бекітілген тізім бойынша қолданылады. Дәрі-дәрмектердің нақты тізімі мен ҚҚС-тен босату тәртібі:
- ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 31 желтоқсандағы №1203 қаулысында,
- ҚР Салық кодексінің 479-бабының 17-тармағында көрсетілген.
Аталған санаттарға кірмейтін барлық препараттар жаңа ҚҚС ставкалары бойынша салық салынады.
Импорттағы ҚҚС: есепке алу әдісі кімдерге қолжетімді
Кейбір тауарлар бойынша ҚҚС есепке алу әдісімен төленеді. Бұл дегеніміз – импорттаушы ҚҚС-ты кеденде нақты ақша түрінде төлемей, кейін есепке ала алады.
Алайда бұл мүмкіндік барлық тауарларға бірдей берілмейді. Мұндай тауарлардың тізімі мен ережелері:
- ҚР Салық кодексінің 508 және 509-баптарында,
- ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 31 желтоқсандағы №1199 қаулысында бекітілген.
Сондықтан импорттаушыларға өз тауар кодтарын алдын ала тексеру аса маңызды.
Акциздер: ставкалар өседі, тізім кеңейеді
2026 жылдан бастап акциз ставкалары орта есеппен 10%-ға өседі. Бұл келесі тауарларға қатысты:
- алкоголь өнімдері (шарап пен сыраны қоспағанда),
- темекі өнімдері, оның ішінде сигареттер,
- сыра және алкогольсіз сусындар,
- бензин, дизель отыны және басқа акцизделетін тауарлар.
Бұл өзгерістер өндірушілер мен импорттаушылардың шығынын арттырып, соңында бөлшек бағаларға әсер етуі мүмкін.
Энергетикалық сусындар және «люкс салығы»
Жаңа Салық кодексінде екі маңызды жаңалық бар.
Біріншіден, энергетикалық сусындар енді акциз салынатын тауарлар қатарына енгізілді. Ставкалар бірден емес, кезең-кезеңімен өседі. Бұл мемлекет тарапынан денсаулыққа әсер ететін өнімдерді реттеудің ұзақмерзімді саясатын көрсетеді.
Екіншіден, импортталатын қымбат мүлікке қосымша салық енгізіледі:
- құны 18 000 АЕК-тен асатын автокөліктерге,
- құны 24 000 АЕК-тен асатын кемелер мен ұшақтарға.
Мұндай тауарлар үшін 10% мөлшерінде «сән-салтанат салығы» қолданылады. Бұл премиум сегменттегі импортты тікелей қымбаттатады.
Бизнес үшін бұл нені білдіреді
Жаңа салық ережелері:
- фармацевтика, отын, алкоголь және темекі нарығына қысым жасайды,
- импорттаушылардан салықтық жоспарлауды күшейтуді талап етеді,
- келісімшарттар мен баға саясатын қайта қарауға мәжбүрлейді.
Әсіресе дәрі-дәрмек жеткізушілер мен дистрибьюторлар үшін ҚҚС енгізілуі маңызды қаржылық факторға айналмақ.
2026 жыл импорттаушылар үшін оңай болмайды. Мемлекет салық базасын кеңейтіп, акциздер мен ҚҚС арқылы бюджет түсімдерін арттыруды көздеп отыр. Дегенмен әлеуметтік маңызы бар дәрі-дәрмектерге жеңілдіктердің сақталуы – маңызды тепе-теңдік.
Бизнеске қазірден бастап тауар тізімдерін, салық режимдерін және қаржылық модельдерін қайта қарап, жаңа ережелерге дайындалу қажет.
