Қазақстан Республикасы Үкіметінде Премьер-Министрдің орынбасары — Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен 2026–2028 жылдарға арналған көлеңкелі экономикаға қарсы іс-қимыл жөніндегі Кешенді жоспардың жобасы қаралды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Құжат қазірдің өзінде мақұлданып, тиісті рәсімдерден өткеннен кейін практикалық іске асыру үшін қабылданатын болады.
Ерекше бақылаудағы бес сала
Жаңа Кешенді жоспар көлеңкелі экономиканың үлесі дәстүрлі түрде жоғары болып отырған салаларға бағытталған. Атап айтқанда, бұл:
- денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер,
- сауда,
- білім беру,
- құрылыс,
- ауыл шаруашылығы.
Сонымен қатар, бұл тізім түпкілікті емес: экономикадағы жаңа «сұр аймақтар» анықталған жағдайда, олар қосымша талдауға алынуы мүмкін. Маңыздысы — жоспарды әзірлеу барысында бизнеске қосымша жүктеме түсіретін немесе реттеуді күшейтетін шаралар алдын ала алынып тасталды.
Нақты мақсаттар мен өлшенетін көрсеткіштер
Болжамдарға сәйкес, ЖІӨ-дегі бақыланбайтын экономиканың үлесін төмендету көзделіп отыр:
- 2026 жылы — 14,5%,
- 2027 жылы — 14%,
- 2028 жылы — 13,8%.
Осы мақсаттарға жету үшін 30 іс-шара қарастырылған. Олар төрт негізгі бағыт бойынша топтастырылған:
тауар өндірісі, қызмет көрсету саласы, фискалдық әкімшілендіруді жетілдіру және заңсыз экономикалық қызметке қарсы іс-қимыл.
Сұр импорт — жеке басымдық
Құжатта сауда саласына және «сұр импорт» мәселесіне ерекше назар аударылған. Мұндай импорт адал кәсіпкерлердің нарықтағы бәсекелік мүмкіндіктеріне нұқсан келтіреді.
Сауда және интеграция министрлігіне бизнес-қоғамдастықпен бірлесіп, кедендік және салықтық рәсімдерден тыс әкелінетін тауарлардың ең көп таралған санаттарын анықтау тапсырылды. Одан кейін Мемлекеттік кірістер комитетімен бірге «ақ» нарықты қорғауға және әділ бәсекелестікті қамтамасыз етуге бағытталған шаралар әзірленетін болады.
Цифрландыру мен жасанды интеллектке басымдық
Кешенді жоспарды іске асыруда цифрлық шешімдер шешуші рөл атқарады. Іс-шаралардың орындалуын бақылау және мониторинг Smart Data Finance ақпараттық жүйесі арқылы жүргізіледі. Бұл жүйе формалды есепке емес, нақты экономикалық тиімділікті бағалауға мүмкіндік береді.
Жұмыс бірлескен жол карталары мен жұмыс топтары форматында жүзеге асырылады. Негізгі екпін — цифрландыруға, жасанды интеллект модельдеріне және нақты KPI көрсеткіштеріне қойылады. Күтілетін нәтижелердің бірі — көлеңкелі үлесі жоғары салаларда салық түсімдерінің артуы.
Алдағы қадамдар
Кешенді жоспардың жобасы Үкімет деңгейінде мақұлданды. Барлық ресми рәсімдер аяқталғаннан кейін, ол көлеңкелі экономиканы қысқартуға бағытталған мемлекеттік жүйелі жұмыстың негізіне айналады. Бұл ретте бизнеске қысым жасалмай, деректерге, технологияларға және ашық әрі түсінікті ережелерге сүйену көзделіп отыр.
Жалпы алғанда, жоспардың түпкі идеясы қарапайым қағидаға негізделген:
қолмен басқару аз — дерек, технология және ашықтық көп.
Авторлардың ойынша, дәл осы тәсіл экономиканы «көлеңкеден» шығарып, мемлекет пен нарық арасындағы сенімді нығайтуға мүмкіндік береді.
Қаласаң, мәтінді ресми-құжаттық, медиаға арналған қысқартылған нұсқа немесе қарапайым түсіндірмелі стильде де қайта бейімдеп бере аламын.
