Сенат төрағасының орынбасары цифрлық қылмыстардың жаңа қауіптері туралы ашық айтты.
Астанада өткен Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның алғашқы отырысында ҚР Парламенті Сенаты Төрағасының орынбасары Жақып Асанов цифрлық дәуірдегі ең өзекті мәселелердің біріне — жеке деректерді қорғауға ерекше назар аударды. Оның айтуынша, бүгін азаматтардың құқығы тек қағазда емес, нақты өмірде, соның ішінде интернет пен смартфондар кеңістігінде де толық қорғалуы тиіс, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қылмыс көшеден интернетке көшті
Жақып Асановтың айтуынша, соңғы 10 жылда көше қылмысы тоғыз есе азайған. Алайда бұл қауіптің жойылғанын білдірмейді — ол жай ғана жаңа кеңістікке көшкен.
Сөзін дәлелдеу үшін спикер жуырда Ақмола облысында тіркелген нақты оқиғаны мысалға келтірді.
«25 адамнан тұратын ұйымдасқан қылмыстық топ ұсталды. Олар 348 азаматтың жеке деректерін ұрлап, солардың атынан шамамен 4 млрд теңге көлемінде несие рәсімдеген. Адамдар банкке бармаған, ешқандай құжатқа қол қоймаған, бірақ бір күнде қарызға батып шыға келді», — деді Жақып Асанов.
Оның айтуынша, бұл — цифрлық қылмыстың қаншалықты қауіпті екенін көрсететін нақты мысал.
Цифрлық әлемде біз өзімізді қауіпсіз сезінеміз бе?
Сенат төрағасының орынбасары қазіргі адамның өмірі екі кеңістікте — нақты және цифрлық әлемде қатар өтіп жатқанын атап өтті. Алайда цифрлық кеңістіктегі қауіптерді көп адам толық сезіне бермейді.
Смартфон, мессенджерлер, онлайн-банкинг пен әлеуметтік желілер күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналды. Бірақ дәл осы ортада азаматтар алаяқтарға ең осал күйде қалып отыр.
Жақып Асановтың айтуынша, Конституциядағы жеке өмірге қол сұқпаушылық туралы 18-бап қабылданған кезде бүгінгідей цифрлық шындық болған жоқ.
«Бұрын құжат та, ақша да қалтамызда жүретін. Қазір өміріміздің үлкен бөлігі интернетте. Телефон — біздің жеке кеңістігіміз. Бірақ дәл осы жерде қорғаныс әлсіз. Үйде де, көшеде де заң қорғайды, ал смартфонда ондай деңгейдегі қорғаныс жоқ», — деді ол.
Конституциялық кепілдік қағазда қалмауы керек
Асанов жеке деректердің бір қолдан екінші қолға өтіп, азаматтардың алаяқтардың құрбанына айналып жатқанын күнде көріп отырғанын айтты. Оның пікірінше, Конституцияда бекітілген құқықтар цифрлық кеңістікте де нақты жұмыс істеуі тиіс.
«Адам қайда жүрсе де — көшеде болсын, интернетте болсын — өзін қорғалған сезінуі керек. Бұл — мемлекеттің тікелей міндеті», — деді Сенат төрағасының орынбасары.
Оның айтуынша, мәселе тек технологияда емес, мемлекет пен қоғам арасындағы сенімде жатыр.
Неге бұл Конституция деңгейінде қаралуы керек
Сөз соңында Жақып Асанов Конституциялық реформа аясында жеке деректерді қорғау мәселесін арнайы қарастыру қажет екенін атап өтті. Бұл, оның айтуынша, азаматтардың мемлекетке деген сеніміне тікелей әсер етеді.
Цифрлық қылмыстар көбейіп жатқан кезеңде жеке деректердің қорғалуы — жай техникалық мәселе емес, ұлттық қауіпсіздік пен қоғамдық тұрақтылықтың маңызды элементіне айналып отыр.
