Қазақстанның негізгі мұнай активтерінің бірі саналатын Теңіз кен орнында белгісіздік сақталып отыр. Әлемдегі ең ірі кен орындарының бірі болып саналатын Теңіздегі мұнай өндіру 18 қаңтардағы тоқтаудан кейін тағы 7-10 күнге дейін қайта жанданбай қалуы мүмкін. Бұл туралы Reuters агенттігі салалық дереккөздерге сілтеме жасап хабарлады. Егер үзіліс созылса, Каспий құбыр консорциумы арқылы жүзеге асатын қазақстандық мұнай экспортының көлемі қысқаруы ықтимал, деп хабарлайды DKNews.kz.
Теңізде не болды
Кен орнын игеруші Tengizchevroil компаниясы 19 қаңтарда Теңіз және Королев кен орындарында электрмен жабдықтау мәселелеріне байланысты мұнай өндіру толық тоқтатылғанын ресми түрде мәлімдеді. Мұндай ауқымды жобада қысқа мерзімді іркілістің өзі айтарлықтай әсер етеді, себебі Теңіз Қазақстан экспортының негізгі бөлігін қамтамасыз ететін стратегиялық нысан болып саналады.
Reuters дереккөздерінің айтуынша, тоқтаудың салдары логистикаға да әсер ете бастаған. Tengizchevroil КТК-ның Қара теңіздегі терминалынан қаңтар мен ақпан айларында жөнелтілуі тиіс CPC Blend маркалы мұнайдың бес партиясын алып тастаған. Бұл жеткізілімдердің жалпы көлемі 600-700 мың метрлік тоннаны құрайды.
Қазақстан үшін бұл неліктен маңызды
Теңіз кен орны елдің мұнай теңгерімінде ерекше орын алады. Қазақстан мұнайының едәуір бөлігі Каспий құбыр консорциумы арқылы экспортталады, ал жеткізілімдегі кез келген кідіріс экспорт көлеміне де, валюталық түсімге де бірден әсер етеді.
Егер өндірудің тоқтауы тағы бір апта немесе одан да ұзақ уақытқа созылса, бұл экспорттың уақытша төмендеуіне және шетелдік сатып алушылармен жеткізу кестелерінің өзгеруіне әкелуі мүмкін. Әлемдік нарықтар тұрақсыз болып тұрған кезеңде мұндай факторлар ерекше сезіледі.
Chevron ұстанымы және белгісіздік
Tengizchevroil компаниясының ең ірі акционері - америкалық Chevron мұнай өндірудің тоқтағанын растады. Алайда компания операциялық мәселелер мен қаржылық салдарларға қатысты пікір білдіруден бас тартты. Бұл нарықта мәселенің ауқымы мен өндіруді толық қалпына келтіру мерзіміне қатысты сұрақтардың көбеюіне себеп болып отыр.
Акционерлер тарапынан егжей-тегжейлі ақпараттың болмауы Теңізге деген назарды одан әрі күшейтеді, себебі бұл кен орны бұрын да техникалық және инфрақұрылымдық түйткілдерге байланысты талқылаулардың ортасында болған.
Алдағы жағдай қалай өрбуі мүмкін
Қазір негізгі сұрақ - электрмен жабдықтауды қаншалықты тез тұрақтандырып, мұнай өндіруді толық көлемде қайта бастауға болатыны. Егер мәселе жедел шешілсе, экспортқа әсері қысқа мерзімді болуы мүмкін. Ал үзіліс ұзаққа созылса, бұл жылдың басындағы Қазақстанның экспорттық көрсеткіштеріне қосымша қысым түсіреді.
Теңіздегі жағдай мұнай саласының техникалық іркілістер мен инфрақұрылымдық тәуекелдерге қаншалықты тәуелді екенін тағы бір мәрте көрсетті. Экономикасы мұнай кірістеріне айтарлықтай сүйенетін ел үшін мұндай тоқтаулар тек салалық емес, жалпы макроэкономикалық маңызы бар мәселе болып қала береді.
