Қазақстанда Конституцияны жаңарту жөніндегі жұмыс нақты кезеңге өтті. Конституциялық комиссияның екінші отырысында Ата заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу бойынша ұсыныстарды кезең-кезеңімен талқылау басталды. Бұл жолы әңгіме жекелеген түзетулер туралы емес, Конституцияның ең негізгі, іргелі бөліктерін қайта қарау жайында өрбіді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Отырыс барысында Мәжіліс депутаты Снежанна Имашева комиссияның алғашқы отырысының қорытындысы бойынша әзірленген салыстырмалы кестені таныстырып, талқылауды Преамбула мен 1–39 баптардан бастау ұсынысын білдірді. Дәл осы баптар мемлекеттің конституциялық негізін айқындайды.
Неге дәл Преамбуладан басталды
Комиссия мүшелері ұсынған өзгерістердің басты мақсаты – конституциялық құрылымның негіздерін нақтылау, құқықтық нормалардың анықтығын арттыру және азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктерін күшейту екені атап өтілді. Осы тұрғыда Преамбулаға ерекше мән беріліп отыр.
Снежанна Имашеваның айтуынша, Преамбула Конституциядағы жай ғана кіріспе мәтін емес, оның идеялық және моральдық өзегі.
«Конституцияның Преамбуласы – бұл тек кіріспе емес, Негізгі заңның идеялық-моральдық өзегі, мақсатты айқындайтын және мемлекеттің даму бағытын белгілейтін негізгі бағдар», – деді депутат.
Яғни әңгіме мемлекет қандай құндылықтарға сүйенеді, қоғам қай бағытта дамуы тиіс деген сұрақтарға жауап беретін тұжырымдарды нақтылау туралы болып отыр.
Құқықтық мемлекет және адам құқығы
Келесі кезеңде талқылау Конституцияның I және II бөлімдеріне арналды. Бұл бөлімдерде құқықтық және зайырлы мемлекет қағидаттары, адам қадір-құқығын қорғау, өмір сүру құқығы, жеке еркіндік пен тұлғаның қауіпсіздігі сияқты негізгі құқықтар бекітілген.
Сондай-ақ жеке өмірге қол сұқпау және жеке деректерді қорғау мәселелері де назардан тыс қалған жоқ. Цифрландыру қарқынды жүріп жатқан кезеңде бұл тақырыптардың маңызы артып отырғаны айтылды.
Комиссия мүшелері конституциялық принциптердің нормативтік мәртебесін күшейту және олардың тікелей, практикалық тұрғыда қолданылуын қамтамасыз ету жөніндегі ұсыныстарды да талқылады. Бұл Конституция нормаларының қағаз жүзінде ғана емес, нақты өмірде жұмыс істеуіне бағытталған.
«Ұсынылып отырған өзгерістер конституциялық нормалардың қолданылу тиімділігін арттыруға және олардың түсіндірілуіне біртұтас тәсіл қалыптастыруға бағытталған», – деп атап өтілді отырыс барысында.
Әлеуметтік бағыттағы өзгерістер де бар
Талқылау барысында тек құқықтық мәселелермен шектелмей, әлеуметтік мазмұндағы бастамалар да көтерілді. Атап айтқанда, адами капиталды дамыту, білім беру, ғылым мен мәдениетті қолдау, әлеуметтік кепілдіктерді күшейту, қоршаған ортаны қорғау және отбасының құқықтарын сақтау мәселелері қаралды.
Бұл бағыттар Конституцияның қоғам өміріндегі рөлін тек саяси құжат ретінде емес, әлеуметтік бағдар беретін негізгі заң ретінде күшейтуді көздейді.
Алда не күтіп тұр
Ұсыныстарды қарау кезең-кезеңімен жүргізіледі. Конституциялық комиссия алдағы отырыстарда Ата заңның басқа да бөлімдері мен баптарын егжей-тегжейлі талқылауды жалғастырады.
Мамандардың айтуынша, мұндай тәсіл асығыс шешімдерден сақтап, Конституцияны заман талабына сай, логикалық тұрғыдан біртұтас құжат ретінде жаңартуға мүмкіндік береді. Ал түпкі нәтиже – қоғамның қазіргі сұранысына жауап беретін және болашаққа бағытталған Негізгі заң қалыптастыру.
