Өтіп бара жатқан 2025 жылдың соңғы айы С.Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университетінің (ҚазҰМУ) студенттері үшін олардың студенттік өміріндегі бір ерекше оқиғаның арқасында айрықша болды. Оқу орнының басшылығы тыңдаушылар үшін заманауи Қазақстан мен әлем жастары арасындағы ең жарқын әрі үлгі боларлық тұлғалардың бірімен мотивациялық кездесу ұйымдастыруға күш-жігерін аямады. Университеттің құрметті қонағы әлемге әйгілі әнші Димаш Құдайберген болды.
Максим Золотухиннің суреті
Артист пен болашақ медицина қызметкерлері арасындағы әңгіме, сондай-ақ Димашқа ҚазҰМУ-дың Құрметті профессоры атағын табыстау рәсімі бүкіл әлемге тікелей эфирде көрсетілді. Бұл DK Media Europe халықаралық редакциясына кездесудің мазмұнымен танысып қана қоймай, осы маңызды оқиғаға қатысты ҚазҰМУ ректоры Марат Шорановтың пікірін алуға мүмкіндік берді.
Максим Золотухиннің суреті
Димаш Құдайберген тұлғалық дамуға, гуманизмге және адами факторға басымдық берілетін барлық ортада әрдайым қалаулы қонақ. Ол интернаттарда да, қарттар үйлерінде де, ауруханаларда, мектептерде, орта және жоғары оқу орындарында да жиі болады. Халықаралық деңгейде мойындалған, аса табысты бұл өнер иесі қай жерде, қай аудитория алдында шықса да, оны әрдайым жасырынбайтын ықыласпен қарсы алады. Бұл да заңды. Себебі Димаш әлдеқашан табысқа жетудің жолын табанды еңбектен, білімге ұмтылудан және гуманистік құндылықтарға негізделген дұрыс тәрбиеден көретін жандар үшін рөлдік модельге айналды.
ҚазҰМУ-дың акт залында ерекше толқу сезілді. Бірер минуттан соң жасына қарамастан ең жоғары марапаттар мен атақтарға ие болған 31 жастағы өнер иесінің сахнаға шығуы күтілді. Оның қатарында Қазақстан мен Қырғызстанның Халық әртісі атағы және БҰҰ-ның Халықаралық көші-қон ұйымының (ХКҰ) Ғаламдық елшісі мәртебесі бар. Алайда Димаш кез келген аудиторияны дәл сезініп, оған дұрыс жол таба білетін қасиетінің арқасында алғашқы сөздерінен-ақ еркін әрі достық ахуал орнатуға тырысты:
«Достық атмосферада сөйлесейік. Өтінемін, қысылмаңыздар. Адамдар “БҰҰ, Халық әртісі...” дегенде, белгілі бір қысым пайда болады. Мұның бәрін ұмыта тұрайық. Бұл қазақтарда дастарқаннан кейін шағын ортада шай ішу секілді ғой».
Максим Золотухиннің суреті
Құрметті қонақтың әзілге толы жауаптары кездесуді одан әрі жеңіл әрі жастық жігерге толы етті. Әсіресе, егер өзі медицина саласында оқыса, қай мамандықты таңдар еді деген сұраққа берген жауабы көрермендерді күлдірді:
«Мен патологоанатомияны таңдар едім. Бұл - мен ештеңені бүлдіре алмайтын жалғыз мамандық».
Максим Золотухиннің суреті
Дегенмен кездесуді ұйымдастырушы, ректордың кеңесшісі Жәнібек Солтанай бұл пікірмен келіспеді:
«Егер сіз ЛОР мүшелерінің анатомиясы мен гистологиясы туралы сұрасаңыз, бұл әнші оларды меннен де жақсы біледі, ал мен өзім дәрігермін. Меніңше, Димаштан тамаша оториноларинголог немесе фониатр шығар еді».
Айта кету керек, Димаш ҚазҰМУ студенттерімен алғаш рет кездесіп отырған жоқ. Осыдан 10 жыл бұрын, 2015 жылы «Славян базары» байқауындағы сенімді жеңісінен кейін, ол кезде Қазақ ұлттық өнер университетінің (ҚазҰӨУ) студенті болған Димашты басқа бағытты таңдаған құрдастарымен кездесуге шақырған еді. Қазір де, сол кездегідей, мақсатшыл студенттерге елдегі ең табысты жас тұлғалардың бірімен тікелей тілдесу мүмкіндігі туды.
Максим Золотухиннің суреті
Біз ҚазҰМУ ректорынан Димаштың мансап жолы мен медицина қызметкерінің кәсіби дамуы арасындағы ұқсастықты қалай көретінін, болашақ дәрігерлер әлемдік деңгейдегі әншіден нені үйрене алатынын сұрадық. Марат Шоранов былай деп түсіндіреді:
«Алғаш қарағанда сахна мен аурухана палатасы - екі бөлек әлем секілді. Бірақ тереңірек қарасақ, логикасы бір. Димаш Құдайбергеннің мансабы да, дәрігердің жолы да тәртіпке, күнделікті еңбекке, үздіксіз өзін дамытуға және адамдар алдындағы жауапкершілікке негізделген. Гуманизм, этика, адамға құрмет - бұл біздің мамандығымыздың өзегі, әрі дәл осы қасиеттерді жастар бірден сезеді. Ақыр соңында, әрі өнер иесі, әрі дәрігер сеніммен жұмыс істейді: бірі музыка мен мағына арқылы емдейді, екіншісі білім мен қолымен. Екі салада да жартылай жұмыс істеуге болмайды. Қателіктің құны жоғары, ал шынайылық бірден байқалады. Біздің студенттер Димаштан өте маңызды бір нәрсені үйрене алады: әлемдік деңгейдегі кәсіби бола отырып, адам болып қалу. Заманауи болу, бірақ тамырдан ажырамау. Табысты болу, бірақ тәкаппар болмау. Бұл - жақсы дәрігердің негізгі құзыреттерінің бірі, алайда ол оқулықтарда әрдайым жазыла бермейді. Ал пациенттің алғысы мен көрерменнің қошеметі - бір мойындаудың екі түрлі көрінісі. Екіншісі тыныш естіледі, бірақ құны әлдеқайда жоғары».
Максим Золотухиннің суреті
Димаш та дәл осы ойды студенттерге арнаған сөзінде жеткізді:
«Жігіттер, өздеріңіз білесіздер, сіздердің мамандықтарыңыз өте қиын. Бұл - қателікті кешірмейтін жол. Сіздерге Алла тағала зерттеуге, білім алуға, өзін-өзі жетілдіруге күш-қуат берсін деп тілеймін. Бабаларымыз “Еңбек бәрін жеңеді” деп бекер айтпаған. “Ерінбей еңбек еткен адам аш қалмайды” - бұл абсолютті шындық. Сіздер тынымсыз еңбектеніп, іздене беруіңіз керек. Егер жолда сүрінсеңіздер, бұл қалыпты жағдай. Майк Тайсон айтқандай: “Құламасаң, тұрмайсың”. Сондықтан өмірлеріңізде жеңістер көп болсын. Ешқашан үміттеріңізді үзбеңіздер».
Алайда болашақ дәрігер үшін тек төзімділік пен еңбекқорлық қана емес, мейірімділік пен жанашырлық та аса маңызды. Бұл қасиеттерсіз жақсы дәрігер болу мүмкін емес. Балалық шағынан бастап мұқтаж жандарға көмектесуге ұмтылған Димаш бұл тұрғыда да тірі үлгі бола алады. Өнер иесінің өзі бұл туралы көп айта бермесе де, оған көмектескен адамдардың шынайы алғысын жасыру мүмкін емес. Оның адамдарға деген осындай қарым-қатынасы өзіне де сондай ықыласпен қайтады.
Максим Золотухиннің суреті
ҚазҰМУ студенттерінің өздері де адамдарға деген жанашырлықтың үлгісін көрсетті. Олар Димаштың «Stranger» турының 2022 жылы Алматыда өткен ең алғашқы концертіне белсенді түрде ерікті ретінде қатысқан. Бұл туралы Жәнібек Солтанай мақтанышпен атап өтті:
«Мен “Stranger” концерттік туры туралы айтқым келеді. Ол 2022 жылы біздің оңтүстік астанамызда басталды. Осы концертте Асфендияров университетінің 200-ден астам студенті ерікті ретінде қызмет етті».
Әрине, Димаш студенттерге көрсеткен көмегі мен нағыз қазақы қонақжайлығы үшін тағы да алғыс білдірді. Экран сыртында 2022 жылы әлемнің түкпір-түкпірінен Алматыға оның концертіне келген мыңдаған көрермен де өз ризашылығын жеткізді.
Максим Золотухиннің суреті
Кездесудің ең басты тосынсыйы соңында болды. Димашқа ҚазҰМУ-дың Құрметті профессоры атағы табысталып, өнер иесі мен Асфендияров атындағы университет арасындағы қоғамдық қарым-қатынас жаңа сапалы деңгейге көтерілді. Бұл атаққа байланысты құқықтар мен міндеттер туралы Марат Шоранов егжей-тегжейлі айтып берді:
«Бұл - академиялық емес, қоғамдық әрі символдық атақ. Бірден айта кетейін, құрметті профессорға журнал жабудың, есеп тапсырудың немесе түнгі кезекшілікке шығудың қажеті жоқ. Біз оны аудиториядағы сағаттары немесе ғылыми атақтары үшін емес, қоғамның, мәдениеттің, рухани құндылықтардың дамуына және Қазақстанның халықаралық имиджіне қосқан үлесі үшін береміз. Сондықтан құрметті профессордың “құқықтары” да ерекше: ол университетте өз ойын жеткізе алады, студенттермен кездеседі, оқу орнының қоғамдық және мәдени өміріне қатысады, жастарға шабыт береді және жоғары моральдық межені белгілейді. Мен студенттерге жиі айтамын: кейде әлемдік деңгейдегі тұлғамен бір ғана кездесу тұтас бір лекция курсынан да көбірек тәрбие береді. Себебі ол ішкі компасты қалыптастырады, ал медицинада ол білімнен кем емес маңызды. Қысқасы, құрметті профессор - білімді тексеретін емес, ар-ожданды баптайтын адам. Ал медицинада онсыз, тіпті ең ақылды алгоритм де жұмыс істемейді. Оның басты “міндеті” - оқулықпен оқыту емес, лайықты өмір сүруге үйрету. Кейде осындай тұлғамен бір әңгіме студентке бір семестр лекциядан да артық әсер береді. Бұл тәжірибемен дәлелденген».
Максим Золотухиннің суреті
Әлемде оқу орындарының қоғам қайраткерлеріне, мәдениет пен қоғамдық саладағы ерекше еңбегі үшін құрметті атақтар беру тәжірибесі кең таралған. Қазіргі заманның ең танымал қазақ әншісі Димаш Құдайберген мұндай құрметке ие болған жалғыз өнер адамы емес. Мұндай атаққа Пол Маккартни, Стинг, Пласидо Доминго, Арета Франклин, Джастин Тимберлейк, Тейлор Свифт, Джеки Чан, Арнольд Шварценеггер және басқа да көптеген тұлғалар ие болған.
Максим Золотухиннің суреті
ҚазҰМУ-дың басқа құрметті профессорлары туралы сұрағымызға Марат Шоранов былай деді:
«ҚазҰМУ-да құрметті профессорлар бар және олар әртүрлі саланы қамтиды: медицина, ғылым, қоғамдық қызмет. Бұл - кәсіби және өмірлік жолы бірнеше ұрпаққа бағдар болған адамдар. Бұл - көрнекті ғалымдар, клиницистер, денсаулық сақтау ұйымдастырушылары және өмірбаяны тарихтың бір бөлігіне айналған тұлғалар. Бірақ принцип бір: бұл жаппай берілетін атақ емес, формалдылық та емес. Құрметті профессорларымыздың қатарында халықаралық деңгейдегі беделді қайраткерлер мен кәсіби қауымдастық көшбасшылары бар. Мәселен, кардиохирург әрі жаңашыл Юрий Пя, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Бас директоры Тедрос Адханом Гебрейесус, ДДҰ-ның Еуропа бойынша аймақтық директоры Ханс Клюге және денсаулық сақтау мен ғылымның басқа да көрнекті өкілдері. Біз бұл атақты “тізіммен” немесе “кесте бойынша” бермейміз. Бұл - саналы таңдау. Әрбір құрметті профессор - жай ғана есім емес, университет бөлісетін әрі тарататын құндылық».
Максим Золотухиннің суреті
Университет басшылығы құрметті профессордан нақты не күтеді деген сұрағымызға ректор былай жауап берді:
«Біз құрметті профессорлықты моральдық бедел мен қоғамдық сенімнің белгісі ретінде қарастырамыз. Бұл - студенттерге құндылықтардың, гуманизм мен қоғамға қызмет етудің теорияда емес, нақты өмірде қалай жүзеге асатынын көрсететін мүмкіндік. Димаштың жастардың рухани-адамгершілік тәрбиесіне және Қазақстанның оң халықаралық бейнесін қалыптастыруға қосқан үлесін цифрмен немесе рейтингпен өлшеу мүмкін емес. Бірақ оны жастардың кең ойлап, батыл армандап, этикасыз табыстың тұйық жол екенін түсіне бастағанынан көруге болады. Біз одан формалды мәртебе емес, университет өміріне тірі қатысуды күтеміз: студенттермен диалог, кездесулер, бірлескен бастамалар және ең бастысы - шабыт. Кейде дәл осы шабыт студенттің медицина мамандығын не үшін таңдағанын түсінуге түрткі болады. Ашық айтсам, технологияны сатып алуға, ғимарат салуға, бағдарламаны жаңартуға болады. Ал құндылықтар мен мамандықтың адами өлшемін тек адамнан адамға ғана беруге болады. Осы тұрғыда Димаш біз үшін жай ғана құрметті профессор емес, болашақ дәрігерлерді тәрбиелеудегі мықты серіктес. Мен студенттерге кейде айтамын: егер адамның іші бос болса, медициналық этиканы “өте жақсыға” тапсыру мүмкін емес. Себебі науқас диагнозды ғана емес, адамды да сезеді. Ал ұлттық әрі халықаралық деңгейдегі тұлға үлгісі кез келген мотивациялық плакаттан да тиімді жұмыс істейді. Практикалық тұрғыда да тағы бір маңызды қыр бар. Димаш - Ізгі ниет елшісі, көші-қон мәселелері секілді гуманитарлық тақырыптармен айналысып жүрген адам. Ал көші-қон саласында медициналық көмекке қолжетімділік ерекше рөл атқарады. Бұл жерде университеттің ұстанымы мен Димаштың миссиясы табиғи түрде үндеседі. Қазақстан - Алматы декларациясының отаны, ал алғашқы медициналық-санитарлық көмек (АМСК) - тұрақты денсаулық сақтау жүйесінің іргетасы. Біз Димаштың беделі, халықаралық мойындалуы мен гуманитарлық күн тәртібі АМСК құндылықтарын ілгерілетуге және жаһандық серіктестікті дамытуға ықпал етеді деп сенеміз. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың бастамасымен құрылған АМСК жөніндегі Ғаламдық коалицияны ілгерілетуге оның қатысуы еліміз үшін де, халықаралық кәсіби қауымдастық үшін де маңызды үлес болады».
Максим Золотухиннің суреті
Димаш Құдайберген Қазақстаннан шыққан өзге әртістерге қарағанда елге деген қызығушылықты ерекше оятады. Шетелдік тыңдармандар оның өнері арқылы қазақ тілін, мәдениетін ғана емес, білім беру жүйесін де зерттей бастайды. Жәнібек Солтанайдың айтуынша:
«Асфендияров атындағы университетте Қазақстан бойынша ең көп шетелдік студент оқиды. Ал олардың ішінде Үндістаннан келген студенттер бірінші орында».
Максим Золотухиннің суреті
Сол студенттердің арасында, мысалы, Ж.Солтанайдың айтуынша, университетке Димаш Құдайберген Қазақстаннан шыққандықтан түскен қыз да бар. Бұл - халықаралық деңгейде танымал әрі қоғамдық санасы жоғары әншінің миссиясы осында емес пе деген ой тудырады. Ол жас ұрпаққа моральдық әрі рухани үлгі болумен қатар, елінің танымалдығын арттырып, әлем назарын тек туризмге ғана емес, білім беру жүйесіне және жоғары кәсіби мамандар даярлауға да аударып отыр. Ал мұндай маманның жарқын үлгісі - өзі Димаш Құдайберген.
