Рейтингтік-балдық жүйе, ЖИ элементтері және отандық компанияларға басымдық, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасымен Қазақстанда мемлекеттік сатып алу жүйесін түбегейлі жаңғырту басталды. Осы реформаның нәтижесінде 2025 жылдың қаңтарынан бастап күшіне енген жаңа «Мемлекеттік сатып алу туралы» заң бүгінде нақты нәтижелерін көрсете бастады.
Қаржы вице-министрі Дәурен Кеңбейілдің айтуынша, заң мемлекеттік сатып алуларды әлдеқайда ашық, жылдам және әділ етуге мүмкіндік беріп, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін айтарлықтай азайтты.
Басты өзгеріс – уақыттың күрт қысқаруы
Реформаға дейін конкурс рәсімдері кемінде 60 күнге дейін созылатын. Қазір бұл көрсеткіш бірнеше есе қысқарды.
Жаңа жүйенің өзегі – рейтингтік-балдық жүйе. Мұнда шешімдер:
- адам қатысуынсыз
- автоматты түрде
- жасанды интеллект элементтерін қолдана отырып қабылданады
«Бұл заң сатып алу рәсімдерін жеделдету, сатып алынатын тауарлар мен қызметтердің сапасын арттыру және процестерді толық автоматтандыру тұрғысынан шын мәнінде бетбұрыс болды», – деді Дәурен Кеңбейіл.
Рейтингтік-балдық жүйе қалай жұмыс істейді
Жеңімпазды анықтау 5 жұмыс күні ішінде жүзеге асады. Бағалау кезінде мынадай негізгі критерийлер ескеріледі:
- компанияның жұмыс тәжірибесі
- қаржылық тұрақтылық деңгейі
- өңірлік тиесілігі
- іскерлік беделі
Ал рейтинг қолданылмайтын әдеттегі конкурстардың өзі енді 10 жұмыс күнінен аспайды.
Өңірлердегі нақты нәтижелер
Жаңа жүйе өңірлерде тиімділігін дәлелдеп үлгерді.
- Ақмола облысында 6 жұмыс күні ішінде құны 1,8 млрд теңге болатын спорт кешенінің құрылысына мердігер анықталды. Жобаны Көкшетаудағы жергілікті «Строй БК» ЖШС жүзеге асырады.
- Ұлытау облысында 5 жұмыс күні ішінде құны 1,1 млрд теңге болатын мектеп құрылысы бойынша конкурс аяқталып, мердігер ретінде Жезқазған қаласындағы «Астана Премиум Строй» ЖШС таңдалды.
Вице-министрдің айтуынша, бұл – бюрократиялық рәсімдердің қысқаруының нақты нәтижесі.
Отандық өндірушілерге айқын қолдау
Реформа қазақстандық компанияларды қолдауға басымдық берді. Жаңа заңда:
- қамтамасыз етудің барлық түрінен босату
- айыппұл санкцияларын азайту
- жеткізу мерзімін 15 күннен 60 күнге дейін ұзарту
- төлем мерзімін 30 күннен 10 жұмыс күніне дейін қысқарту қарастырылған
Сонымен қатар құрылыс саласында EPC және EPC-F келісімшарттары енгізіліп, бұл жобаларды іске асыруды едәуір жеделдетті.
460 млрд теңге – отандық өндірушілерге
Қаржы министрлігінің дерегінше:
- 2025 жылы отандық тауар өндірушілермен жасалған келісімшарттардың жалпы сомасы
- 2024 жылмен салыстырғанда 23%-ға өсіп,
- 460 млрд теңгеге жеткен
Бұл мемлекеттік қолдаудың жергілікті өнімге сұранысты нақты арттырып отырғанын көрсетеді.
Адал емес қатысушыларға – қосарланған тосқауыл
Реформаның маңызды бағыты – нарықты тазарту. Ол үшін:
- мердігерлердің тәжірибесін растау талаптары күшейтілді
- жалған немесе бұрыс мәліметтерді анықтайтын қатаң тексерулер енгізілді
Сонымен қатар сенімсіз жеткізушілерге автоматты санкциялар қолданылуда. Бұрын жосықсыз қатысушылар тізіліміне енген компаниялар жаңа конкурстарда автоматты түрде ұпай жоғалтады.
«Бұл реформа адал емес ойыншыларға қосарланған тосқауыл қойды. Енді мемлекеттік сатып алуда іскерлік бедел мен адалдық басты факторға айналуда», – деді Дәурен Кеңбейіл.
Қоғамдық бақылау және шағымдардың азаюы
Сенімді арттыру үшін:
- барлық рәсімдер Бірыңғай сатып алу платформасына шоғырландырылды
- қоғамдық мониторинг енгізілді
- шағымдану тәртібі жеңілдетілді
Маңыздысы – енді шағым беру сатып алу процесін тоқтатпайды. Соның нәтижесінде шағымдар саны 23%-ға азайған.
Алда не күтіп тұр
Мемлекеттік сатып алуларды жетілдіру жұмыстары жалғасуда. Негізгі мақсат – әділ бәсекеге негізделген, жылдам, цифрлық және отандық бизнесті қолдайтын жүйе қалыптастыру.
Жаңа заң қазірдің өзінде көрсетіп отыр: мемлекеттік сатып алу енді ұзақ күтудің емес, сапа мен сенімнің алаңына айналып келеді.
