Қазақстанда талқыланып жатқан Конституциялық реформаның басты өзегі – азаматтардың құқықтары мен мүдделерін қорғауды нақты тетіктер арқылы күшейту. Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның бесінші отырысында Сенатор Нұрлан Бекназаров дәл осы мәселеге тоқталып, жаңартылған Конституция нормаларының мәнін түсіндірді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Оның айтуынша, ұсынылып отырған өзгерістер формалды түзетулер емес, саяси жүйенің жұмыс істеу логикасын жаңартуға бағытталған.
Құрылтай – заң шығарушы биліктің өзегі
Сенатор Конституциялық құрылыстың негіздеріне, Құрылтай мен Халық кеңесінің рөліне ерекше назар аударды. Жаңа Конституция жобасының 52-бабына сәйкес, Құрылтай Қазақстан Республикасының заңнамалық билігін жүзеге асыратын жоғары өкілді орган ретінде айқындалып отыр.
Нұрлан Бекназаровтың айтуынша, бір палаталы Парламентке көшу аясында заң шығарушы органның өкілеттіктері терең қайта қаралған. Құрылтайға қатысты түзетулерде оның өкілеттігін кеңейту, сондай-ақ тежемелер мен теңестірмелер жүйесін күшейту көзделген.
Бұл өзгерістердің басты мақсаты – билік тармақтары арасындағы тепе-теңдікті сақтау арқылы азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды күшейту.
Әділетті Қазақстан және саяси жаңғырту
Сенатор саяси жаңғырту мен Әділетті Қазақстанды қалыптастыру бағытының маңызын да атап өтті. Оның пікірінше, бұл бағыт парламенттік бақылауды күшейтудің, заңнаманың сапасын арттырудың және саяси жүйені жаңартудың тиімді тетігіне айналады.
Яғни қабылданатын заңдар қоғам үшін түсінікті, ал олардың орындалуын бақылау ашық әрі жүйелі болуы тиіс.
Халық кеңесі – диалогтың жаңа форматы
Нұрлан Бекназаров өз сөзінде жаңа институт – Қазақстан Халық кеңесін құру ұсынысына да тоқталды. Оның айтуынша, бұл қадам билік пен қоғам арасындағы өзара байланыс дәстүрін одан әрі нығайтуға бағытталған.
Ұсынылған нормалар Құрылтайдың жедел, түсінікті және қоғам үшін ашық заң шығару процесі болуына ықпал етеді. Ал Халық кеңесінің мәртебесі мен қалыптасу тәртібі Конституцияның жекелеген бөлігінде және арнайы Конституциялық заңда нақты бекітіледі.
Бұл – Халық кеңесі формалды органға айналмай, нақты өкілеттіктері бар институт болатынын білдіреді.
Жаңа тарихи кезеңге қадам
Сенатордың айтуынша, ұсынылған өзгерістер мен толықтырулар Қазақстанның конституциялық құндылықтарын жаңа мазмұнмен толықтырады. Ең бастысы – бұл реформалар елдің жаңа тарихи кезеңге өтуіне негіз қалайды.
Қарапайым тілмен айтқанда, жаңартылған Конституция азаматтардың құқықтарын қағаз жүзінде ғана емес, нақты өмірде қорғауға бағытталған. Ал Құрылтай мен Халық кеңесі осы мақсатқа қызмет ететін басты институттарға айналмақ.
Дәл осы себепті Конституциялық реформа бүгінгі күннің емес, Қазақстанның ұзақ мерзімді дамуының іргетасы ретінде қарастырылып отыр.
