Қазақстанда сауда саласын цифрландыру тағы бір маңызды бағытты қамтымақ. 2026 жылғы 1 ақпаннан бастап елде сыра мен сыра сусындарын міндетті цифрлық таңбалау кезең-кезеңімен енгізіледі. Бұл өзгеріс өндірушілерге де, импорттаушыларға да, бөлшек саудамен айналысатын кәсіпкерлерге де тікелей әсер етеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа талаптардың негізгі мақсаты – өнімнің қозғалысын толық қадағалау, көлеңкелі айналымды азайту және нарықтағы ашықтықты арттыру.
Таңбалау қашан және қалай енгізіледі
Міндетті цифрлық таңбалау бірден емес, бірнеше кезеңмен жүзеге асырылады.
2026 жылғы 1 ақпаннан бастап дәл осы күннен кейін өндірілген кегтердегі және бөтелкелердегі сыра мен сыра сусындары міндетті түрде таңбалануы тиіс. Яғни, бұл форматтағы барлық жаңа өнімдер Data Matrix коды арқылы сатылымға шығарылады.
Ал 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап банкілердегі сыра мен сыра сусындарына да міндетті таңбалау енгізіледі. Сонымен қатар осы кезеңнен бастап өнімнің толық қадағалануы қамтамасыз етіледі – тауарды беру, қабылдау және өткізуге қатысты барлық құжаттар ақпараттық жүйеде рәсімделіп, расталуы қажет болады.
Нені өндіруге және сатуға тыйым салынады
2026 жылғы 1 ақпаннан кейін сәйкестендіру құралдарынсыз сыра мен сыра сусындарын өндіруге және импорттауға тыйым салынады. Яғни, таңбаланбаған жаңа өнім нарыққа жіберілмейді.
Сонымен бірге бизнеске бейімделу үшін өтпелі кезең қарастырылған. Міндетті таңбалау енгізілген күнге дейін өндірілген, бірақ таңбаланбаған сыра мен сыра сусындарының қалдықтарын бір жыл ішінде сатуға рұқсат етіледі.
Бұл кімдерге қатысты
Жаңа талаптар сыраны бөлшек саудада өткізетін барлық субъектілерге қолданылады. Олардың қатарына дүкендер, минимаркеттер, шағын сауда нүктелері, сондай-ақ қоғамдық тамақтану орындары – барлар, кафелер мен мейрамханалар кіреді.
Барлық сатушылар Тауарларды таңбалау және қадағалау ақпараттық жүйесінде алдын ала тіркелуі тиіс. Таңбалау Data Matrix кодтары арқылы жүзеге асырылады, ал бұл кодтар әр өнім бірлігінің заңды айналымда екенін көрсетеді.
Бөлшек саудада не өзгеруі мүмкін
Кәсіпкерлерге бірқатар техникалық және ұйымдастырушылық шараларды орындау қажет болады. Кассалық жабдық таңбаланған өніммен жұмыс істеуге бейімделуі керек. Сонымен қатар 2D-сканер немесе таңбалауды қолдайтын веб-касса қажет болады.
Таңбаланған өнімді қабылдау бұрынғыдай ілеспе құжаттар негізінде жүзеге асырылады. Ал негізгі өзгеріс сату кезінде байқалады: кассада өнімнің Data Matrix коды сканерленіп, тауар автоматты түрде айналымнан шығарылады. Осылайша әр бөтелке немесе кегтің қозғалысы жүйеде тіркеліп отырады.
Неге дайындықты кейінге қалдырмау керек
Мамандар бөлшек сауда өкілдеріне тіркеуден өту мен техникалық дайындықты алдын ала бастауды ұсынады. Жаңа талаптарға дайын болмау сатудың уақытша тоқтауына және айыппұл санкцияларына әкелуі мүмкін.
Цифрлық таңбалау – бизнес үшін қосымша міндет сияқты көрінуі мүмкін, алайда ұзақ мерзімде ол әділ бәсекені қалыптастырып, заңды жұмыс істейтін кәсіпкерлердің мүддесін қорғайды.
Саудадағы цифрландырудың тағы бір қадамы
Сыра мен сыра сусындарын міндетті цифрлық таңбалау – Қазақстандағы сауда саласын толық цифрландыру жолындағы кезекті қадам. Бұған дейін басқа тауар санаттарында енгізілген жүйе енді алкогольсіз және алкогольді өнімдер сегментіне де кеңейіп отыр.
2026 жылға әлі уақыт бар, бірақ нарық қатысушылары үшін дәл қазір дайындықты бастау – ең тиімді шешім.
