Премьер-министр Олжас Бектенов Президенттің «Таза Қазақстан» бастамасын жүзеге асыру барысына мониторинг жүргізу орталығының отырысын өткізді. Жиында қоршаған ортаны қорғау, экологиялық мәдениет қалыптастыру және осы бағытта цифрлық технологияларды қолдану мәселелері талқыланды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Экология – жаңа Конституцияның құндылығы
Отырыс барысында Премьер-министр экологиялық мәдениеттің жаңа Конституция жобасының түбегейлі қағидаттарының біріне айналғанын атап өтті. Бұл экологияны тек салалық мәселе емес, азаматтық жауапкершілік деңгейіне көтеру деген сөз.
«Отаншылдықты жасампаз іспен көрсету, жоғары экологиялық мәдениетті қалыптастыру жаңа Конституция жобасының түбегейлі принциптері қатарына енгізілгенін ерекше атап өткім келеді. Бұл табиғатқа, туған елге деген жанашырлықты күшейтуге, әрбір азаматтың бойында тазалық мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді», — деді Олжас Бектенов.
Нәтиже бар: миллиондаған адам, мыңдаған шара
Экология және табиғи ресурстар министрлігінің мәліметінше, «Таза Қазақстан» бастамасы аясында:
- 1 294 экологиялық іс-шара өткізілді
- 844 мың тонна қалдық жиналды
- 1 млн гектар аумақ тазартылды
- 2,9 млн ағаш отырғызылды
- 6,9 млн адам тікелей қатысты
Бұл көрсеткіштер экологиялық тақырыпқа қоғам тарапынан сұраныс жоғары екенін көрсетеді.
Экологиядағы цифрлық бетбұрыс
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жариялаған Цифрландыру және жасанды интеллект жылы аясында экология саласына цифрлық шешімдер белсенді енгізілуде.
Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев «Қоршаған орта және табиғи ресурстардың жай-күйі туралы Ұлттық деректер банкі» жобасының іске асырылғанын баяндады. Платформа эмиссияларға мониторинг жүргізіп, өндірістік экологиялық бақылау, қалдықтар мен көміртегі кадастрларының деректерін біріктіреді.
EcoQolday, Tasqyn және орман өрттері
Қалдықтарды басқару саласында EcoQolday цифрлық платформасы жұмыс істейді. Сонымен қатар:
- орман өртін ерте анықтау жүйесі енгізілуде
- су тасқынын болжау үшін «Қазгидромет» деректерімен біріктірілген Tasqyn жүйесі қолданылады
- ерекше қорғалатын табиғи аумақтардағы бақылау-өткізу пункттері автоматтандырылуда
Табиғи ресурстар саласында Tabigat.gov.kz интерактивті картасы іске қосылды.
Ғарыштық мониторинг: заңсыз қоқыс көзге түсті
Жасанды интеллект және цифрлық даму бірінші вице-министрі Ростислав Коняшкиннің айтуынша, ғарыштық мониторинг арқылы 2025 жылы:
- 3 828 заңсыз қоқыс орны
- 1 мыңнан астам қоқыс полигоны тіркелген
Бұл экология саласында цифрлық бақылаудың нақты нәтижесін көрсетеді.
Экологиялық мәдениет мектептен басталады
Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова экологиялық ағартудың бірыңғай стандарты әзірленіп жатқанын айтты. Ол мектептен бастап жоғары оқу орындарына дейінгі барлық деңгейлерді қамтиды.
Өңірлерде «Жасыл ел», «Жасыл клубтар», мектепішілік және мектептен тыс экологиялық жобалар дамып келеді.
Ғылым және жоғары білім вице-министрі Гүлзат Көбенова барлық жоғары оқу орындарында экологиялық клубтар мен студенттік экожасақтар құрылғанын баяндады. Қоқысты бөлек жинау жобасы аясында 26 университетте 36 тоннадан астам пластик қайта өңдеуге жіберілген.
Ақпараттық қолдау және қоғамдық бақылау
Мәдениет және ақпарат вице-министрі Қанат Ысқақов 2025 жылы экология тақырыбында 1 мыңнан астам іс-шара өтіп, оған 1 млн-ға жуық жас қатысқанын айтты.
Қоғамдық кеңестер мен үкіметтік емес ұйымдар аумақтардың тазалығы мен тарихи-мәдени мұра нысандарындағы тәртіпті сақтау бойынша қоғамдық бақылау жүргізіп отыр.
Өңірлерге сын: жоспар бар, орындау әлсіз
Премьер-министр бірқатар өңірде «Таза Қазақстан» тұжырымдамасы аясындағы жоспарланған көрсеткіштер орындалмағанына назар аударды.
- Алматы облысында – су үнемдеу технологиялары, гранттар мен ҮЕҰ қолдауы жеткіліксіз
- Ұлытау облысында – жасыл көшеттерге түгендеу жүргізілмеген, фандоматтар орнатылмаған
- Абай облысында – «жасыл инфрақұрылым» көрсеткіштері орындалмаған
Осы бағыттар бойынша өңір әкімдері тыңдалды.
Келесі кезең – жүйелі цифрлық бақылау
Отырыс қорытындысында Премьер-министр экология саласында жаңа деңгейге көшу қажеттігін атап өтті.
«Келесі кезең – заманауи цифрлық құралдарға негізделген, ашық әрі басқарылатын мониторинг жүйесін қалыптастыру. Бұл ұзақмерзімді нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді», — деді Олжас Бектенов.
Министрліктерге экологиялық деректердің тұрақты берілуін қамтамасыз ету, ғарыштық мониторингтің қамтылуын кеңейту және орман өрттерін ерте анықтау жүйесін толық енгізу тапсырылды.
