Астанада көпшіліктің назарын аудартқан іс аяқталды. ҚМА-ның Астана қаласы бойынша департаменті блогерлер Ерболат Жанабылов пен Эльмира Толегеноваға қатысты заңсыз кәсіпкерлік қызметпен айналысу және қылмыстық жолмен алынған ақша қаражатын заңдастыру фактілері бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеруді тәмамдады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл іс әлеуметтік желідегі миллиондаған аудиторияның сенімі қалай пайдаланылғанын және «онлайн-білім» атауымен қандай тетіктер жасырылғанын айқын көрсетті.
Миллиондар сенімі – табыс көзіне айналған
Тергеу деректеріне сәйкес, Instagram желісінде 15 миллионнан астам жазылушысы бар ерлі-зайыпты блогерлер 2025 жылы онлайн-курстарды сату деген желеумен заңсыз схема құрған. Алайда «курстарды» сатып алушылардың негізгі мақсаты – қымбат сыйлықтар ұтысына қатысу болған.
Білім емес, бүркемелеу құралы
Таратылған бейнематериалдардың нақты білім беру құндылығы болмаған. Олардың басым бөлігі ашық дереккөздерден, соның ішінде YouTube платформасынан алынғаны анықталған. Бұл «курстар» тек лицензиясыз лотереяны формалды түрде жасыру үшін қолданылған.
Жүлде қоры да жария түрде айтылғандай блогерлердің жеке қаражаты есебінен емес, қатысушылардан түскен ақша арқылы қалыптастырылған. Яғни, адамдар онлайн-курстар үшін төлегенімен, шын мәнінде сол қаражат өздеріне «ұтыс» ретінде қайтып келуі тиіс болған.
«Сәттілік барабаны» қалай өзгертілген
Тергеу барысында электронды «сәттілік барабанының» параметрлеріне әдейі өзгерістер енгізілгені белгілі болды. Нәтижесінде:
- 5 000 теңгелік жүлдені ұтып алу ықтималдығы жасанды түрде арттырылған
- ал қымбат сыйлықтарды ұтып алу мүмкіндігі әдейі төмендетілген
Бұл жүйе қатысушыларға әділ ойын әсерін қалдырғанымен, шын мәнінде барлығы алдын ала есептелген.
«11-ші көлік» – уәде күйінде қалған
Күдіктілер акцияның қамту аясын кеңейту үшін ең көп репост жасаған қатысушыға 11-ші автокөлік табысталғанын жария түрде мәлімдеген. Алайда тергеу бұл уәденің іс жүзінде орындалмағанын көрсетті: жеңімпаз анықталмаған, сыйлық берілмеген.
Миллиондаған қаржы және тәркіленген мүлік
Тергеу дерегіне сәйкес, азаматтардан «Zhana Business» ЖШС бақылауындағы шоттарға 247,5 млн теңге түскен. Оның 60 млн теңгесі депозиттік шоттарға орналастырылған.
Сот санкциясымен:
- Lamborghini Urus пен Lexus LX 600-ді қоса алғанда 10 автокөлікке,
- 17 iPhone ұялы телефонына тыйым салынды.
Үйқамақ және істің келесі кезеңі
Күдіктілерге қатысты үйқамақ түріндегі бұлтартпау шарасы таңдалды. Қазіргі уақытта олар қылмыстық іс материалдарымен танысуда.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 201-бабына сәйкес, өзге мәліметтер жария етілмейді.
Неліктен бұл іс маңызды
Бұл іс – әлеуметтік желідегі танымалдылықтың жауапкершілікпен қатар жүруі керектігін еске салатын айқын мысал. Онлайн-курстар, розыгрыштар мен «сәттілік ойындары» артында не тұрғанын түсіну бүгінгі цифрлық дәуірде бұрынғыдан да маңызды болып отыр.
