Жаңа Конституцияның жобасы қысқа мерзімде емес, кәсіби заңгерлердің, әртүрлі сала сарапшыларының және азаматтық қоғам өкілдерінің ұзақ әрі жүйелі еңбегінің нәтижесінде әзірленді. Бұл туралы Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның сегізінші отырысында Мәжіліс депутаты, «Respublika» партиясының жетекшісі Айдарбек Қожаназаров мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Оның айтуынша, Конституция жобасын талқылау алты айдан астам уақытқа созылған. Осы кезең ішінде елдің түкпір-түкпірінен жүздеген, тіпті мыңдаған азамат өз ұсыныстарын жолдаған. Бұл процестің ауқымы мен ашықтығы жаңа Ата заңның тек сарапшылар үшін емес, бүкіл қоғам үшін маңызды екенін көрсетеді.
Қоғам қатысқан құжат
Айдарбек Қожаназаров атап өткендей, жаңа Конституция жобасын тек Комиссия мүшелері ғана емес, кең жұртшылық та жоғары бағалап отыр. Құжат қазіргі заман талаптарына толық жауап береді, терең ойластырылған және елдің ұзақ мерзімді даму бағытын айқындайды.
Осыған байланысты депутат жобаны жалпыхалықтық талқылаудың келесі кезеңіне шығаруды ұсынды.
«Конституциялық комиссияның мүшесі ретінде жекелеген баптардың редакциясы пысықталғаннан кейін жаңа Конституция жобасын жалпыхалықтық дауыс беруге – референдумға шығаруды ұсынамын», – деді ол.
Референдум – қоғамдық сенімнің негізі
Депутаттың айтуынша, әңгіме жай ғана түзетулер туралы емес, мемлекеттің болашағын айқындайтын жаңа Негізгі заң туралы болып отыр. Сондықтан мұндай құжатты қабылдау бүкіл халықтың қатысуымен жүзеге асуы тиіс.
Референдум өткізу жаңа Конституцияға деген қоғамдық сенімді арттырып, оның легитимдігін күшейтеді.
Теңгені Конституцияда бекіту бастамасы
Отырыс барысында Айдарбек Қожаназаров тағы бір маңызды ұсыныс көтерді – ұлттық валютаның мәртебесін Конституция деңгейінде бекіту.
Оның айтуынша, бұл бастама азаматтар тарапынан түскен ұсыныстардың бірі. Ұлттық валютаның болуы – мемлекеттің экономикалық тәуелсіздігі мен егемендігінің басты белгілерінің бірі.
«Ұлттық валютаның мәртебесін Конституция деңгейінде бекіту теңгенің институционалдық маңызын нақтылап, қаржы-валюта айналымы саласындағы мемлекеттік саясаттың сабақтастығын қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, бұл болашақта түрлі алыпқашпа пікірлер мен алыпсатарлық әңгімелердің алдын алуға мүмкіндік береді», – деді депутат.
Неге бұл маңызды қазір
Қазіргі таңда теңгенің мәртебесі заңнамалық деңгейде бекітілген. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» заңға сәйкес, елдің ұлттық валютасы – теңге.
Алайда, Айдарбек Қожаназаровтың пікірінше, әлемдік қаржы жүйесі түбегейлі өзгеріп жатқан кезеңде бұл мәселені Конституция деңгейінде нақтылап қою аса маңызды.
Халықаралық тәжірибе бар
Депутат өз ұсынысын халықаралық тәжірибемен де негіздеді. Көптеген елдерде ұлттық валютаның мәртебесі тікелей Конституцияда көрсетілген.
Мысалы, Әзірбайжанда ақша бірлігі – манат, Арменияда – армян драмы, ал Қырғызстанда – сом Конституцияда нақты бекітілген.
«Сондықтан Конституцияда “Қазақстанның ұлттық валютасы – теңге” деп нақты көрсету өте орынды. Осыған байланысты аталған түзетуді Конституция жобасына енгізуді Комиссия қарауына ұсынамын», – деп түйіндеді Мәжіліс депутаты.
Жаңа Конституция жобасына қатысты бұл ұсыныстар қоғамдық пікірді одан әрі жандандыра түсті. Референдум өткізу және теңгенің мәртебесін Ата заңда бекіту мәселелері алдағы уақытта ең қызу талқыланатын тақырыптардың біріне айналуы мүмкін.
Бұл бастамалар Конституцияны тек құқықтық құжат емес, елдің саяси, экономикалық және азаматтық болмысының айқын көрінісі етуге бағытталған.
