Қазақстанда экология мәселесі тек табиғатты қорғау тақырыбы ғана емес, ол адамдардың денсаулығы, өмір сапасы және өңірлердің болашағымен тікелей байланысты факторға айналып отыр. Әсіресе, бұл Арал маңы сияқты экологиялық ахуалы күрделі аймақтарда айқын сезіледі, деп хабарлайды DKNews.kz.
Осы мәселені Қызылорда облысының әкімі Нұрлыбек Нәлібаев Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның тоғызыншы отырысында көтеріп, экология саласындағы жауапкершілікті күшейту және қоршаған ортаны қорғау нормаларын Конституциялық деңгейде бекітудің маңызын атап өтті.
Арал маңы: экология - өмір сапасының көрсеткіші
Комиссия отырысында облыс әкімі экологиялық нормалардың өңірлер үшін, соның ішінде Арал маңы аймақтары үшін ерекше маңызға ие екенін айтты. Оның сөзінше, теңіздің тартылуы тек табиғи ортаға ғана емес, аймақ халқының күнделікті өміріне тікелей әсер етіп отыр.
Ауа сапасының нашарлауы, тұзды дауылдар, су тапшылығы мен түрлі аурулардың көбеюі - мұның бәрі экологияның әлеуметтік мәселеге айналғанын көрсетеді.
«Арал теңізінің тағдыры – бүкіл адамзат үшін ауыр сабақ. Оның салдарын біз әлі күнге дейін сезініп келеміз. Сондықтан мемлекеттің қолайлы қоршаған ортаны қамтамасыз ету міндетін, азаматтардың экологиялық қауіпсіздікке қатысты құқықтарын Конституциялық деңгейде бекіту – уақыт талабы», – деді Нұрлыбек Нәлібаев.
Ашық экологиялық ақпарат және күшейтілген жауапкершілік
Облыс әкімінің айтуынша, жаңа Конституция жобасында экологиялық ақпараттың ашықтығын қамтамасыз етуге және қоршаған ортаға зиян келтіргені үшін жауапкершілікті арттыруға бағытталған нақты нормалар қарастырылған.
Бұл өзгерістер:
- экология саласындағы мемлекеттік бақылауды күшейтуге
- зиянның алдын алу шараларын тиімді жүзеге асыруға
- өңірлік деңгейде экологиялық тәуекелдерді ерте анықтауға
мүмкіндік береді.
Мұндай тәсіл экологиялық саясатты салдармен күресуден алдын алуға бағытталған жүйеге көшіруге жол ашады.
Әлеуметтік мемлекет және өңірлерді қолдау
Нұрлыбек Нәлібаев жаңа Конституция жобасы мемлекеттің әлеуметтік бағыттағы рөлін арттыруға арналғанын да атап өтті. Құжат әлеуметтік теңсіздікті қысқартуға, ауылдық аумақтарды қолдауға, жұмыспен қамтуды кеңейтуге және инфрақрылымды жүйелі түрде дамытуға құқықтық негіз қалыптастырады.
Бұл өңірлер үшін маңызды сигнал. Себебі экологиясы әлсіз аймақтарда әлеуметтік мәселелер де қатар ушығып отырады.
Білім беру - адами капиталдың өзегі
Облыс әкімі баяндамасында білім беру саласына ерекше тоқталып, оны адами капиталды дамытудың басты тетігі ретінде атады. Оның айтуынша, жастарды сұранысқа ие мамандықтарға даярлау және олардың туған өңірлерінде өз әлеуетін іске асыруы елдің ұзақмерзімді дамуы үшін шешуші рөл атқарады.
«Елімізде адами капиталды дамыту үшін білім беруді стратегиялық басымдық ретінде бекітеді. Біз жастардың болашағына инвестиция салуды, сұранысқа ие мамандарды даярлауды, жас азаматтардың өз әлеуетін туған жерінде іске асырып, болашағын туған елмен байланыстыруына жағдай жасауды толық қолдаймыз», – деп атап өтті облыс әкімі.
Бұл ұстаным экологиямен де тығыз байланысты. Себебі қоршаған ортаны қорғау, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану білімді, жауапты және заманауи ойлайтын мамандарсыз мүмкін емес.
Жауапты басқару және қоғам алдындағы есептілік
Сөз соңында Нұрлыбек Нәлібаев жаңа Конституция жобасының мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыруға, өкілеттіктер мен жауапкершілікті нақты ажыратуға және билік органдарының халық алдындағы жауапкершілігін күшейтуге бағытталғанын айтты.
Арал теңізінің тарихы бір нәрсені анық көрсетті: экологияға немқұрайды қарау - ұзақ жылдарға созылатын ауыр салдарға әкеледі. Бүгін бұл сабақ Конституция деңгейінде ескерілсе, ертең өңірлер үшін нақты өзгерістерге жол ашылуы мүмкін.
Енді басты сұрақ - бұл нормалар қағаз жүзінде қалмай, нақты іске айнала ала ма. Уақыт соны көрсетеді.
