Қазақстанда жаңа Ата Заң жобасы төңірегіндегі жұмыс қыза түсті. Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның 12-ші отырысында айтылған бастамалар қоғам үшін аса маңызды бірнеше мәселені айқындап берді. Әсіресе, тұрғын үйге қол сұғылмаушылыққа қатысты өзгерістер жұртшылық назарын аудартпай қоймайды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан Республикасы Конституциялық Соты төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұханов келіп түскен ұсыныстар негізінде жобаға қосымша нормалар енгізілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, негізгі басымдықтардың бірі – азаматтардың баспанасына қатысты құқықтық кепілдіктерді күшейту.
Тұрғын үй – қорғалатын кеңістік
28-баптың 1-тармағына енгізілген толықтыруға сәйкес, енді тек тұрғын үйден айыруға ғана емес, сот шешімінсіз одан шығаруға да жол берілмейді. Яғни, азаматты үйінен шығару тек соттың заңды шешімімен ғана мүмкін болады.
Сонымен қатар, тұрғын үйге басып кіру, оны қарап-тексеру немесе тінту тек заңда белгіленген жағдайда және көзделген тәртіппен жүзеге асырылады. Бұл нормалар азаматтардың жеке кеңістігін қорғауды күшейтіп, құқықтық тепе-теңдікті сақтауға бағытталған.
Шын мәнінде, бұл өзгерістер «үй – қорған» деген қағидатты конституциялық деңгейде нақтылай түседі.
Өтпелі кезең қалай реттеледі
Талдау нәтижесінде жаңа Конституцияның күшіне ену мерзімі мен 1995 жылғы Конституцияның қолданысын тоқтату тәртібін айқындайтын нормалар да енгізілген. Бұл – құқықтық жүйеде үзіліс болмауын қамтамасыз ететін маңызды тетік.
Жекелеген ережелер бірпалаталы Құрылтайға көшу мен оның сайлауын өткізу мәселелерін реттейді. Сонымен қатар, жаңа мемлекеттік органдарды қалыптастыру және лауазымды тұлғаларды тағайындау тәртібі де нақтыланбақ.
Осылайша, құжат тек жалпы қағидаттарды емес, нақты іске асыру механизмдерін де қамтып отыр.
Құқықтық сабақтастық сақталады
Бақыт Нұрмұханов бұрын қабылданған шешімдердің мәртебесіне де тоқталды:
«Конституциялық Кеңес пен Конституциялық Соттың бұрын қабылданған нормативтік қаулылары Ата заңға қайшы келмейтін бөлігінде заңды күшін сақтайтынын атап өткім келеді».
Бұл құқықтық сабақтастықтың сақталатынын білдіреді. Яғни, жаңа Конституция қабылданған жағдайда да, бұрынғы шешімдер автоматты түрде жойылмайды – тек жаңа нормаларға қайшы келмейтін бөлігі қолданыста қалады.
Мәтін қалай жетілдірілді
Спикер жоба мәтіндерінің пысықталғанын да атап өтті. Конституция жобасының мемлекеттік және орыс тілдеріндегі нұсқалары барынша жетілдірілген.
«Оларда терминологиялық және семантикалық бірізділік қамтамасыз етілген. Құқықтық нормалардың тұжырымдамалары қолжетімді және олардың мазмұны баршаға түсінікті етіп жазылған. Бұл бағытта заңгерлер мен лингвист мамандардан құралған жұмыс топтарының үлкен жұмысын ерекше атап өткім келеді. Жаңа Конституцияның пысықталған жобасы Комиссия мен жұмыс топтарының отырыстарында жан-жақты талқыланып, қолдау тапты. Комиссия мүшелерінің азаматтармен және заң қоғамдастығы өкілдерімен өткізген кездесулерінде де оң пікірлер айтылды», – деп қорытындылады Бақыт Нұрмұханов.
Неліктен бұл маңызды
Конституция – мемлекеттің құқықтық іргетасы. Ондағы әрбір өзгеріс азаматтардың күнделікті өміріне тікелей әсер етеді.
Егер ұсынылған нормалар қабылданса, тұрғын үйге қол сұғылмаушылық кепілдігі бұрынғыдан да нақты әрі қатаң бекітіледі. Ал жаңа мемлекеттік құрылымдарға көшу үдерісі құқықтық тұрғыдан айқын әрі кезең-кезеңімен жүзеге асырылмақ.
Қазіргі талқылаулар – елдің болашақ құқықтық бағытын айқындайтын шешуші кезең. Сондықтан жаңа Конституция жобасына енгізілген әрбір түзету қоғам үшін маңызды.
