Қазақстанның жаңа Конституциясы: не өзгерді және оны Германияның ірі БАҚ-ы қалай бағалайды

Конституция жобасына енгізілген өзгерістерді кешенді түрде қарастыру қажет - құжаттың соңғы нұсқасы алдын ала жарияланған редакциядан бірқатар негізгі ережелер бойынша өзгеше. Бұл туралы халықаралық және саяси үдерістерді белсенді түрде жазатын Германияның ірі БАҚ-ы DW хабарлады.

Басылымның бағалауынша, әңгіме жекелеген түзетулер туралы емес, елдің саяси архитектурасын ауқымды түрде жаңарту жөнінде болып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.

Тілдік норма: қызу талқылау тудырған тұжырым

Тіл саясатына қатысты бөлімде қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесі расталған. Ал орыс тіліне қатысты тұжырым өзгертілді: «наравне» сөзі «наряду» деген сөзбен ауыстырылған.

DW бұл нормаға қатысты талқылау қоғамдық пікірталас барысында ең өткір мәселелердің біріне айналғанын атап өтеді. Бір қарағанда шағын редакциялық өзгеріс болғанымен, ол қоғамда кең резонанс туғызды.

Адам құқықтарының күшеюі

Жаңа редакцияда әмбебап адам құқықтары алдыңғы орынға шығарылған. Сонымен қатар, алғаш рет мемлекеттік органдардың немесе лауазымды тұлғалардың заңсыз әрекеттері салдарынан келтірілген зиянды өтеу құқығы тікелей бекітілді.

DW дерегінше, бұл норма мемлекет жауапкершілігін күшейтіп, азаматтардың құқықтық қорғалу тетіктерін кеңейтеді.

Астана, теңге және меншік кепілдіктері

Басылым атап өткен өзге өзгерістер:

• Астана қаласының мәртебесін жеке конституциялық заңмен бекіту
• ұлттық валюта - теңгені - монетарлық егемендіктің элементі ретінде конституциялық деңгейде белгілеу
• меншік нысандарының барлығын қорғауға кепілдік беру

DW бағалауынша, бұл нормалар мемлекет институттарының және экономикалық тәуелсіздіктің нығаюын көрсетеді.

Бір палаталы парламент және өкілеттіктер теңгерімі

Жоба жаңа бір палаталы парламентке - Құрылтайға көшу мәселесін қарастырады. Сонымен қатар, президент пен парламент арасындағы өкілеттіктер теңгерімі түзетіліп, таратудың неғұрлым икемді механизмі енгізіледі.

DW реформаны елдің саяси құрылымын ауқымды түрде жаңарту ретінде бағалайды және өзгерістер билік жүйесінің жаңа конфигурациясын қалыптастыратынын атап өтеді.

Осылайша, Конституцияның соңғы нұсқасы алдын ала жобадан бірнеше негізгі бағыт бойынша ерекшеленеді. Бұл реформаны соңғы жылдардағы ең маңызды институционалдық өзгерістердің бірі ретінде қарастыруға негіз бар.