Қазақстанда ауыл шаруашылығы жаңа кезеңге қадам басты. Биыл егіс алқаптарының құрылымы қайта қаралып, нарықта сұраныс жоғары дақылдарға басымдық берілмек.
Бұл туралы Премьер-министр Олжас Бектенов төрағалық еткен Үкімет отырысында айтылды. Жиында көктемгі дала жұмыстарына дайындық, қаржыландыру және диқандарды ресурстармен қамтамасыз ету мәселелері талқыланды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров 2026 жылға арналған егіс құрылымы бекітілгенін мәлімдеді. Негізгі мақсат – бидайға тәуелділікті азайтып, табысы жоғары әрі экспорттық әлеуеті бар дақылдардың үлесін арттыру.
Бидай азаяды, майлы дақылдар көбейеді
Биыл жалпы егіс көлемі 23,8 млн гектарға жуықтайды (өткен жылмен салыстырғанда +180 мың гектар). Алайда құрылымда елеулі өзгеріс бар:
- Бидай алқабы 125 мың гектарға қысқарып, 12,1 млн гектар болады
- Майлы дақылдар +55 мың гектар
- Азықтық дақылдар +242 мың гектар
- Арпа +94 мың гектар
- Картоп (ұйымдастырылған шаруашылықтарда) +10 мың гектар
Бұл шешім кездейсоқ емес. Соңғы жылдары әлемдік нарықта майлы дақылдар мен мал азығына сұраныс артып келеді. Сарапшылардың айтуынша, әртараптандыру – фермер табысын тұрақтандырудың басты жолы.
Жүгеріге ерекше басымдық
Биыл жүгері алқабы 265 мың гектарға дейін ұлғайтылмақ. Бұл – өткен жылмен салыстырғанда 90 мың гектарға көп.
Министрлік Қытайдың солтүстігіндегі климаттық жағдайы ұқсас өңірлерде жұмыс істейтін агрокомпаниялармен келіссөз жүргізген. Олар тұқым, тыңайтқыш және технология бойынша тәжірибе алмасуға дайын.
Мақсат – солтүстік өңірлерде жүгері өндірісін тұрақты жолға қою. Қазір ол жерде жүгері бір жыл өсіп, бір жыл шықпай қалатын жағдайлар бар. Халықаралық тәжірибе бұл мәселені шешуге көмектесуі мүмкін.
Су үнемдеу: күріш қысқарады, мақтада тамшылатып суару артады
Оңтүстік өңірлерде су ресурстары шектеулі болғандықтан, суды көп қажет ететін дақылдар оңтайландырылады:
- Күріш алқабы –20 мың гектар
- Мақта жалпы 162,4 мың гектар болады
-
-
Тамшылатып суару +29,8 мың гектар
-
Дәстүрлі суару –12 мың гектар
-
Бұл – климат өзгерісіне бейімделудің нақты қадамы.
700 млрд теңге: фермерлерге бұрынғыдан ерте қаржы
Биыл егіс және орақ науқанына 700 млрд теңге жеңілдетілген несие қарастырылған. Ең маңыздысы – қаржыландыру бұрынғыдан ерте басталды. Қазірдің өзінде:
- 1 900 фермерге
- 200 млрд теңге берілген (жалпы көлемнің 27%-ы)
«Даму» қоры арқылы кепілдік беру көлемі 300 млрд теңгеге дейін жеткізілмек. Ал отандық техниканы жеңілдетілген лизингке 300 млрд теңге бағытталады.
Техника жаңарып жатыр
Қазір ел бойынша техника дайындығы 80%. Егіс басталғанға дейін 100% болады деп жоспарланған.
Өткен жылы шаруалар 25 мыңға жуық жаңа техника сатып алған. Нәтижесінде парк жаңару деңгейі 6,5%-ға жетті. Биыл оны 8%-ға дейін көтеру міндеті тұр.
Қазір Қазақстанда:
- 139 мың трактор
- 5,6 мың жоғары өнімді егіс кешені
- 70 мың сепкіш
- 141 мың топырақ өңдеу құралы бар
Бір жылда ауыл шаруашылығы техникасын өндіру 22%-ға өскен.
Арзан дизель және сапалы тұқым
Көктемгі науқанға нарықтан 15% арзан бағамен 402 мың тонна дизель отыны бөлінді.
Тұқым мәселесінде де көрсеткіш жаман емес:
- 2,3 млн тонна тұқым дайындалған
- 1,6 млн тоннасы сараптамадан өтті
- 99% кондициялық деп танылды
15 ақпаннан бастап тұқымды субсидиялаудың жаңа тетігі іске қосылды. Ол отандық тұқым шаруашылығын қолдауға бағытталған.
Тыңайтқыш енгізу артып келеді
Өткен жылы тыңайтқыш енгізу көлемі алғаш рет ғылыми қажеттіліктің 56%-ына жетті (1,8 млн тонна). Биыл жоспар – 2,3 млн тонна.
Отандық өндіріс те өсіп отыр:
- «КазАзот» – +11,5%
- «Казфосфат» – 1,8 есе өсім
Не өзгереді?
Мамандардың айтуынша, бұл өзгерістер үш негізгі мақсатты көздейді:
- Ауыл шаруашылығын бидайға тәуелділіктен шығару
- Климат өзгерісіне бейімделу
- Экспорттық табысты арттыру
Егер жоспар толық орындалса, Қазақстан агроөнеркәсіп кешені табысты әрі технологиялық жаңа деңгейге көтерілуі мүмкін.
Көктемгі науқан – тек егін егу емес, бүкіл аграрлық саясаттың сынағы. Биылғы өзгерістер фермерлер үшін де, экономика үшін де шешуші жыл болайын деп тұр.
