Қазақстан Республикасы Ұлттық орталық музейі, Шәкен Айманов атындағы Қазақфильм және Меңтай киномузейі бірлесіп «Ұлы мұра – ұрпаққа өсиет» атты тағылымды көрме ұйымдастырды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл жолғы мәдени шара қазақ киносы мен опера өнерінде өшпес із қалдырған екі тұлғаның – Кәукен Кенжетаевтің 110 жылдығы мен Меңтай Өтепбергеновтің 80 жылдығына арналды.
Көрме атауы айтып тұрғандай, бұл – жай ғана экспозиция емес, ұлт өнерінің алтын қорына айналған мұраны жас ұрпаққа аманаттау.
Архивтен сөйлеген тарих
Кеш аясында «Кәукен Кенжетаев» атты кітаптың тұсауы кесілді. Архив деректеріне негізделген бұл еңбек – актер әрі опера әншісінің шығармашылық жолын, сахнадағы һәм кинодағы жарқын бейнелерін, қазақ мәдениетіне қосқан үлесін тереңінен тарқататын құнды зерттеу.
Жиын барысында Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры солистері классикалық туындылардан үзінді орындап, Кенжетаев сомдаған образдардың рухын сахнада қайта тірілткендей әсер қалдырды. Көрермен үшін бұл жай концерт емес, уақытпен тілдесу іспетті болды.
200 сирек киноафиша және ХХ ғасыр техникасы
Көрменің ең көп назар аудартқан бөлігі – Меңтай Өтепбергеновтің жеке коллекциясы. Мұнда 1931-1970 жылдары жарық көрген 200-ге жуық киноафиша қойылған. Әр афиша – өз дәуірінің үні, сол кезеңдегі кино эстетикасының айнасы.
Сонымен қатар 1932-1990 жылдар аралығында шығарылған фотокамералар, кеңестік киноаппараттар мен проекторлар, сирек ашық хаттар, кино журналдары мен фотоматериалдар да жұртшылыққа ұсынылды. Бұл жәдігерлер ХХ ғасыр кино өндірісінің қалай дамығанын көзбен көруге мүмкіндік береді.
Кейбір камералар мен проекторлар бүгінгі цифрлық дәуірмен салыстырғанда қарапайым көрінгенімен, дәл осы құрылғылар арқылы қазақ киносының алғашқы шедеврлері түсірілген.
«Гауһар тас» – жаңа тыныс
Кештің шарықтау шегі – Гауһар тас фильмінің өңдеуден өткен нұсқасының тұңғыш көрсетілімі болды. Кәукен Кенжетаев түскен бұл туынды жаңартылған форматта экранға шығып, көрерменді өткен ғасырдың атмосферасына жетеледі.
Сондай-ақ Меңтай Өтепбергенов басты рөлді сомдаған Странный мир желаний и надежд фильмі көрсетілді. Бұл – қазақ актерлік мектебінің шынайы табиғатын айқындайтын туынды.
Неліктен бұл көрме маңызды?
Өйткені кино – жай ғана өнер емес, қоғамның айнасы. Ал осындай көрмелер арқылы біз өткенді қайта қарап, ұлттық мәдени кодымызды жаңғыртамыз.
«Ұлы мұра – ұрпаққа өсиет» көрмесі – қазақ киносы мен опера өнерінің алтын дәуірін еске салып қана қоймай, бүгінгі буынға шабыт береді.
Мұндай мәдени оқиғалар сирек болады. Сондықтан кино тарихына қызығатын әрбір жан үшін бұл көрме – жіберіп алуға болмайтын мүмкіндік.
