Қазақстан алдағы жылдары көмір өндірісін айтарлықтай арттырмақ. Себебі 2032 жылға қарай елде жаңа энергетикалық жобалар үшін жыл сайын қосымша 19 млн тоннадан астам көмір қажет болады.
Бұл туралы Энергетика вице-министрі Ерлан Ақбаров ірі көмір өндіруші компаниялармен өткен кеңесте мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Көмір – стратегиялық ресурс
Бүгінде Қазақстанда 33 млрд тоннадан астам көмір қоры бар. Бұл – ел үшін ұзақмерзімді энергетикалық тірек. V Ұлттық құрылтайда Мемлекет басшысы көмір генерациясын дамытуға арналған жаңа Ұлттық жобаны әзірлеуді тапсырған болатын. Енді сол тапсырманы іске асыру кезеңі басталды.
Маңыздысы – жаңа жоба тек электр энергиясын өндірумен шектелмейді. Ол:
- инвестиция тартуды,
- отын-логистикалық инфрақұрылымды жаңғыртуды,
- экологиялық технологияларды енгізуді,
- кадрлық әлеуетті күшейтуді қамтиды.
Яғни сөз тек «көбірек өндіру» туралы емес, саланы толық трансформациялау жайлы болып отыр.
«Богатырь Көмір»: 56,5 млн тоннаға дейін
Богатырь Көмір – елдегі ең ірі көмір өндірушілердің бірі. Компанияның жоспары ауқымды:
- 2024 жылғы өндіріс көлемі – 42,7 млн тонна;
- 2026 жылы – 45,2 млн тонна;
- 2032 жылы – 56,5 млн тоннаға дейін арттыру.
Бұл мақсатқа жету үшін 2032 жылға дейін 360 млрд теңге инвестиция құйылады. Қаражат циклді-толассыз технология (ЦТТ) нысандарын салуға, жаңа техника алуға және өндірісті жаңғыртуға бағытталады.
Компания тиімділік пен қауіпсіздікті арттыру үшін заманауи MES басқару жүйесін және жүк ағындарын оңтайландыру құралдарын енгізуде. Бұл – цифрландыру дәуіріндегі көмір өндірісі деген сөз.
«Шұбаркөл Көмір»: технологиялық серпіліс
Шұбаркөл Көмір де өндірісті ұлғайтуға дайын екенін мәлімдеді.
- 2026 жылы компания өндірісті 16,1 млн тоннаға дейін жеткізуді көздеп отыр.
- 2026–2032 жылдарға арналған инвестициялық стратегия аясында 95,5 млрд теңге техникалық қайта жарақтандыруға және цифрлық технологияларға бағытталады.
Жоспарға мыналар кіреді:
- ЦТАК-2 кешенінің екінші кезеңін іске қосу,
- 49,4 млрд теңгеге техника паркін жаңарту,
- Hovermap жүйесін енгізу,
- роботтандырылған автоаударғыштарды пайдалану.
Бұл жобалар көмір өндіру процесін қауіпсіз әрі тиімді етпек.
Неге дәл қазір өндірісті арттыру керек?
Қазақстан электр энергиясының едәуір бөлігін көмір генерациясы арқылы өндіреді. Ал алдағы жылдары:
- жаңа энергетикалық нысандар іске қосылады,
- өнеркәсіптік жобалар көбейеді,
- ішкі тұтыну өседі.
Соның нәтижесінде энергетикалық көмірге сұраныс күрт артады. Егер өндіріс уақытында ұлғайтылмаса, бұл энергия тапшылығына әкелуі мүмкін.
Сондықтан Үкімет көмір өндіруді ғана емес, логистиканы да күшейтуді тапсырды. Вице-министр жартылай вагондар паркін кеңейту және теміржол инфрақұрылымын жаңғырту қажеттігін ерекше атап өтті. Өйткені өндірілген көмірді тұтынушыға жеткізу – энергетикалық қауіпсіздіктің басты бөлігі.
Экология мен қауіпсіздік қалай болады?
Көмір туралы сөз қозғалғанда экология мәселесі қатар жүреді. Жаңа Ұлттық жоба аясында:
- өндірісте экологиялық технологияларды енгізу,
- шаң мен қалдықтарды азайту,
- қауіпсіздік стандарттарын күшейту қарастырылып отыр.
Яғни көмір саласы тек көлем бойынша емес, сапа мен жауапкершілік тұрғысынан да жаңарады.
Қазақстан энергетикалық қауіпсіздігін күшейте ала ма?
Алдағы сегіз жылда өндіріс қуатын арттыру – оңай міндет емес. Бірақ жоспарланған инвестициялар мен цифрландыру жобалары жүзеге асса, Қазақстан 19 млн тонна қосымша сұранысты толық жабуға мүмкіндік алады.
Көмір дәуірі аяқталды деуге әлі ерте. Қазақстан үшін ол – әлі де стратегиялық ресурс. Енді басты сұрақ: өндіріс өсімі мен экологиялық тепе-теңдікті қалай сақтаймыз?
Бұл сұрақтың жауабы алдағы жылдары анық болады. Бірақ бір нәрсе белгілі – көмір саласы үлкен өзгеріс кезеңіне қадам басты.
