2026 жылдың басынан бері Қазақстанда мүгедектігі бар азаматтар мен асыраушысынан айырылған отбасыларға 68 миллиард теңгеден астам қаражат төленді.
Бұл – әлеуметтік қолдаудың ауқымы жыл сайын кеңейіп келе жатқанын көрсететін маңызды көрсеткіш, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ресми деректерге сүйенсек, жыл басынан бері республикалық бюджеттен мүгедектігі және асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыларға (МӘЖ) 59,3 млрд теңге бағытталған. Ал Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан (МӘСҚ) еңбекке қабілеттілігінен айырылу және асыраушысынан айырылу тәуекелдері бойынша шамамен 8,9 млрд теңге көлемінде әлеуметтік төлемдер жасалған.
Қанша адам қолдау алып отыр?
2026 жылғы 1 ақпандағы жағдай бойынша:
- 545,9 мың адам – мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алады;
- 191,9 мың адам – асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша жәрдемақы алады;
- 86,2 мың адам – еңбекке қабілеттілігінен айырылу бойынша МӘСҚ-дан әлеуметтік төлем алады;
- 62,9 мың отбасы – асыраушысынан айырылу бойынша МӘСҚ төлемін алып отыр.
Бұл сандардың артында – нақты адамдардың тағдыры, отбасының тіршілігі, күнделікті қажеттіліктері тұр.
Жәрдемақы мөлшері қалай есептеледі?
Көпшілік үшін маңызды сұрақ – төлем қалай белгіленеді?
Мүгедектік бойынша МӘЖ
Жәрдемақы көлемі мыналарға байланысты:
- мүгедектіктің тобына,
- мүгедектіктің себебіне,
- тиісті жылға бекітілген ең төмен күнкөріс деңгейіне.
2026 жылғы 1 ақпаннан бастап төлемдер 10%-ға өсті. Қазір жалпы ауру бойынша мүгедектікке байланысты жәрдемақы мөлшері:
- I топ – 111 873 теңге
- II топ – 89 498 теңге
- III топ – 61 022 теңге
Асыраушысынан айырылу бойынша МӘЖ
Мұнда төлем мөлшері:
- қайтыс болған адамның асырауындағы жандар санына,
- қайтыс болу себебіне,
- ең төмен күнкөріс деңгейіне байланысты есептеледі.
Әлеуметтік сақтандыру жүйесі қалай жұмыс істейді?
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысатын азаматтар үшін қосымша қолдау қарастырылған. Яғни, адам ресми түрде жұмыс істеп, әлеуметтік аударымдар жасаған болса, әлеуметтік тәуекел туындағанда МӘСҚ-дан төлем алады.
Бұл төлемдер әр адамға жеке есептеледі және мыналарға тәуелді:
- соңғы 2 жылдағы орташа айлық табысқа,
- еңбекке қабілеттілігінен айырылу коэффициентіне,
- асырауындағы адамдар санына,
- жүйеге қатысу өтіліне.
2026 жылғы 1 ақпандағы орташа төлем мөлшері:
- еңбекке қабілеттілігінен айырылу бойынша – 54 742 теңге
- асыраушысынан айырылу бойынша – 55 800 теңге
Маңыздысы – бұл төлемдер республикалық бюджеттен берілетін жәрдемақыларға қосымша төленеді.
10% өсім: бұл нені білдіреді?
2026 жылғы 1 ақпаннан бастап ең төмен күнкөріс деңгейінің өсуіне байланысты жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдер 10%-ға артты. Бұл инфляция жағдайында азаматтардың табысын белгілі бір деңгейде сақтауға бағытталған шешім.
Әлеуметтік сарапшылардың айтуынша, мұндай индексация – әлеуметтік әлжуаз топтарды қорғаудың негізгі құралдарының бірі. Себебі тұрақты табысы жоқ немесе денсаулығына байланысты жұмыс істеу мүмкіндігі шектеулі азаматтар үшін бұл төлемдер – негізгі қаржы көзі.
Әлеуметтік саясаттағы басты тренд
Соңғы жылдары Қазақстанда әлеуметтік қолдауды цифрландыру, төлемдерді автоматты тағайындау және индексациялау жүйесі жетілдіріліп келеді. Мемлекет әлеуметтік тәуекелге тап болған азаматтарды тек біржолғы көмекпен емес, тұрақты жүйелі төлемдер арқылы қолдауға басымдық беріп отыр.
68 миллиард теңге – бұл жай ғана сан емес. Бұл – жүздеген мың қазақстандық үшін өмір сапасын сақтап қалуға бағытталған нақты қолдау.
Алдағы уақытта әлеуметтік төлемдердің мөлшері экономикалық жағдай мен ең төмен күнкөріс деңгейінің өзгерісіне қарай қайта қаралып отырады. Сондықтан сарапшылар азаматтарға ресми ақпарат көздерін бақылап, өз құқықтары мен мүмкіндіктерін білуге кеңес береді.
Әлеуметтік қолдау – жай ғана жәрдемақы емес, бұл – мемлекет пен азамат арасындағы сенімнің көрсеткіші.
